Η Αντανάκλαση του Τέλους

Η Αντανάκλαση του Τέλους

«Και έσονται σημεία εν ηλίω και σελήνη και άστροις, και επί της γης συνοχή εθνών εν απορία, ηχούσης θαλάσσης και σάλου». (Λουκ. κα΄ 25)

Η εποχή μας μοιάζει ολοένα και περισσότερο με νύχτα που βαθαίνει. Οι άνθρωποι οικοδόμησαν πολιτείες από σίδερο και γυαλί, ύψωσαν πύργους, κατέκτησαν ουρανούς, μα λησμόνησαν πως κάθε ανθρώπινο έργο που στερείται Θεού κουβαλά ήδη μέσα του τον σπόρο της φθοράς. Το βλέμμα του ανθρώπου έγινε καθρέφτης της αγωνίας του κόσμου. Μέσα στην κόρη του ματιού δεν αντανακλάται πλέον μόνο η καθημερινότητα, αλλά η ίδια η ταραχή της κτίσεως, σαν να πλησιάζει αργά μία ώρα φοβερή και άγνωστη.

Δεν ήταν ένα απλό βλέμμα ανθρώπινο. Ήταν σαν εκείνη η στιγμή που περιγράφει η Αποκάλυψη του Ιωάννου, όταν «ο ήλιος εγένετο μέλας ως σάκκος τρίχινος και η σελήνη όλη εγένετο ως αίμα». Ο ουρανός έμοιαζε να φλέγεται πάνω από τις πόλεις των ανθρώπων, και οι ουρανοξύστες, που κάποτε συμβόλιζαν δύναμη και πρόοδο, έστεκαν σαν μνημεία μιας αλαζονικής εποχής που λησμόνησε την ταπείνωση. Το φως δεν είχε πλέον ειρήνη μέσα του. Ήταν φως πολέμου, φως εκρήξεων, φως που θύμιζε ότι η ανθρωπότητα πλησιάζει επικίνδυνα τα όρια της πνευματικής της αποστασίας.

«Και ακούσετε πολέμους και ακοάς πολέμων· οράτε μη θροείσθε». (Ματθ. κδ΄ 6)

Οι πόλεμοι δεν γεννώνται μόνο από όπλα. Γεννώνται πρώτα μέσα στις ψυχές που έχασαν την ειρήνη του Θεού. Κάθε μίσος, κάθε υπερηφάνεια, κάθε αμετανόητη καρδιά γίνεται μικρή σπίθα που μπορεί να μεταβληθεί σε φωτιά ικανή να καταπιεί λαούς. Η ανθρωπότητα έφθασε να φοβάται τις ίδιες τις δημιουργίες της. Τα όπλα έγιναν ισχυρότερα από τη σοφία των ανθρώπων και η γνώση προχώρησε χωρίς μετάνοια. Έτσι η γη στενάζει, όπως λέγει ο Απόστολος, περιμένοντας την ώρα που ο άνθρωπος θα επιστρέψει στην αλήθεια ή θα παραδοθεί ολοκληρωτικά στο σκοτάδι.

Μέσα στο βλέμμα εκείνο υπήρχε η αντανάκλαση μιας πόλεως που καιγόταν. Οι δρόμοι της ήταν σαν τις επιθυμίες των ανθρώπων που έτρεξαν πίσω από τη ματαιότητα. Το ποτάμι της σαν η μνήμη μιας ανθρωπότητας που ξέχασε να προσεύχεται. Οι πύργοι της σαν νέα Βαβυλώνα που νόμισε πως μπορεί να αγγίξει τον ουρανό χωρίς τον Δημιουργό της. Και τότε η ψυχή αισθάνεται εκείνο που έγραψε ο άγιος Ιωάννης στην Αποκάλυψη: «Ουαί, ουαί, η πόλις η μεγάλη». Διότι κάθε πολιτισμός που θεμελιώνεται μόνο στην δύναμη και στην ύλη κάποτε καταρρέει σαν σκόνη μπροστά στην αιωνιότητα.

Η ίριδα του ματιού έτρεμε σαν να αντιλαμβανόταν πρώτη τον ερχομό της δοκιμασίας. Το βλέμμα έγινε τόπος αποκαλύψεως. Ο άνθρωπος κοιτούσε την άβυσσο της ιστορίας και έβλεπε μέσα της όχι μόνο το τέλος του κόσμου, αλλά το τέλος της ψευδαίσθησης ότι μπορεί να υπάρξει ζωή χωρίς Θεό. Η πραγματική καταστροφή δεν είναι οι φλόγες των πολέμων, αλλά η ψυχρότητα των καρδιών. Διότι όταν σβήσει η αγάπη, τότε ακόμη και οι πιο λαμπρές πόλεις γίνονται έρημοι.

Κι όμως, μέσα σε αυτή τη φοβερή εικόνα, η Εκκλησία δεν διδάσκει απόγνωση. Η εσχατολογία της Ορθοδοξίας δεν είναι τρόμος χωρίς ελπίδα. Είναι κάλεσμα σε μετάνοια. Οι Πατέρες δεν μιλούσαν για τα έσχατα ώστε να φοβίσουν τον άνθρωπο, αλλά ώστε να τον αφυπνίσουν από την πνευματική ραθυμία. Ο άγιος Εφραίμ ο Σύρος λέγει ότι όταν ο άνθρωπος θυμάται το τέλος του, αρχίζει να βλέπει καθαρότερα την αξία της ψυχής του. Η επίγνωση της φθοράς γίνεται δρόμος επιστροφής προς την αιωνιότητα.

Το τέλος του κόσμου δεν αρχίζει από τις εκρήξεις. Αρχίζει όταν ο άνθρωπος πάψει να αγαπά, να προσεύχεται, να μετανοεί. Και η σωτηρία δεν θα έρθει από ανθρώπινες δυνάμεις, αλλά από την επιστροφή στην Χάρη του Θεού. Διότι ακόμη και μέσα στις πιο σκοτεινές προφητείες της Αποκαλύψεως παραμένει ζωντανή η υπόσχεση του Χριστού:

«Νίκα, και δώσω σοι τον στέφανον της ζωής». (Αποκ. β΄ 10)

Μερικές αλήθειες δεν φανερώνονται για να συντρίψουν τον άνθρωπο, αλλά για να τον καλέσουν τελευταία φορά στην μετάνοια, πριν η σιωπή της ιστορίας γίνει αιωνιότητα.