Αντανάκλαση καρδιάς και η μυστική αρχή της πτώσεως «Ἐρευνῶν καρ

Αντανάκλαση καρδιάς και η μυστική αρχή της πτώσεως

«Ἐρευνῶν καρδίας καὶ νεφρούς ὁ Θεός» Ψαλμός 7,10

«Πάνω απ’ όλα να φυλάς την καρδιά σου, γιατί από αυτήν πηγάζει η ζωή» Παροιμίες 4,23

Η πνευματική ζωή δεν διαταράσσεται ξαφνικά, ούτε η απομάκρυνση από τον Θεό γεννιέται σε μία στιγμή. Όπως ο σπόρος χρειάζεται χρόνο για να ριζώσει, έτσι και η πτώση προετοιμάζεται μυστικά μέσα στον άνθρωπο. Ο Ιούδας δεν έγινε προδότης την ώρα του φιλιού, αλλά όταν η καρδιά του άρχισε να δέχεται μικρές συγκαταβάσεις, μικρές δικαιολογίες, μικρές σιωπηλές μετακινήσεις μακριά από την αλήθεια. Το εξωτερικό γεγονός απλώς φανέρωσε την εσωτερική κατάσταση.

Η Αγία Γραφή μαρτυρεί ότι η αμαρτία εργάζεται πρώτα στον νου και κατόπιν στην πράξη. «Ἕκαστος δέ πειράζεται ὑπό τῆς ἰδίας ἐπιθυμίας ἐξελκόμενος καὶ δελεαζόμενος» Ιακώβου 1,14. Ο άνθρωπος δεν αποκόπτεται από τον Θεό με ένα βήμα, αλλά με αλλοίωση της καρδιάς. Η συνήθεια της αμέλειας, η ανοχή στους λογισμούς, η δικαιολόγηση των μικρών παραβάσεων, δημιουργούν έδαφος στο οποίο ριζώνει η πνευματική ψύχρανση.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι τίποτε δεν καταστρέφει τόσο τον άνθρωπο όσο η αδιαφορία για την εσωτερική του κατάσταση. Όταν η καρδιά πάψει να αγρυπνεί, τότε ο άνθρωπος μπορεί να βρίσκεται κοντά στον Χριστό εξωτερικά, αλλά εσωτερικά να απομακρύνεται. Ο Ιούδας άκουσε τα λόγια της ζωής, είδε τα θαύματα, έζησε μέσα στο φως της παρουσίας του Κυρίου, όμως επέτρεψε στον λογισμό της φιλαργυρίας να παραμείνει. Και αυτός ο λογισμός έγινε ρίζα πτώσεως.

Η πνευματική παράδοση της Εκκλησίας διδάσκει ότι η καρδιά είναι το κέντρο της υπάρξεως. Εκεί γεννώνται οι προθέσεις, εκεί καλλιεργούνται οι επιθυμίες, εκεί αποφασίζεται η κατεύθυνση της ζωής. Όταν η καρδιά δεν φυλάσσεται με προσευχή, ταπείνωση και μετάνοια, γίνεται ευάλωτη στην υπερηφάνεια, στην φιληδονία, στην φιλαργυρία, σε κάθε πάθος που απομακρύνει τον άνθρωπο από την κοινωνία με τον Θεό.

Η πιο λεπτή πλάνη είναι ότι ο άνθρωπος μπορεί να βρίσκεται μέσα στην Εκκλησία, να ακούει τον λόγο του Θεού, να συμμετέχει εξωτερικά στην πνευματική ζωή, αλλά εσωτερικά να απομακρύνεται. Η απόσταση από τον Θεό δεν αρχίζει με εξωτερικά βήματα, αλλά με εσωτερική μετατόπιση της θελήσεως. Όταν η καρδιά πάψει να μετανοεί, όταν πάψει να ζητεί τον Θεό με ειλικρίνεια, τότε αρχίζει η ψυχρότητα που οδηγεί στην πτώση.

Ο Κύριος όμως, κατά την άπειρη φιλανθρωπία Του, δεν εγκαταλείπει τον άνθρωπο. Καλεί σε επιστροφή πριν η αμαρτία γίνει συνήθεια, πριν ο λογισμός γίνει πράξη, πριν η συνήθεια γίνει κατάσταση. Η μετάνοια δεν είναι απλώς διόρθωση πράξεων, αλλά θεραπεία καρδιάς. Ο άνθρωπος καλείται να ξεριζώσει ό,τι δεν ανήκει στον Θεό, ώστε η καρδιά να γίνει πάλι τόπος κατοικήσεως της χάριτος.

Όποιος νικά μέσα του, νικά και έξω. Η πνευματική νίκη αρχίζει στην καρδιά, εκεί όπου ο άνθρωπος αποφασίζει αν θα επιτρέψει στο φως του Θεού να φωτίσει τα κρυμμένα βάθη της υπάρξεως. «Καρδίαν καθαράν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός» Ψαλμός 50,12.

Ο Θεός βλέπει όχι μόνο όσα φαίνονται, αλλά και όσα παραμένουν κρυφά. Και πριν η ζωή σημαδευτεί από την πτώση, καλεί τον άνθρωπο να επιστρέψει, να φυλάξει την καρδιά του και να ευθυγραμμίσει την θέλησή του με το θέλημα του Θεού.

Η αληθινή εγρήγορση δεν αρχίζει από την πράξη, αλλά από τον λογισμό. Και η σωτηρία δεν αρχίζει από το τέλος, αλλά από την καρδιά.

Φύλαξε την καρδιά σου πριν χρειαστεί να θεραπεύσεις τις πληγές της.

Από την καρδιά αρχίζει κάθε δρόμος.

Παραπομπές και πηγές

Αγία Γραφή, Παροιμίες 4,23

Αγία Γραφή, Ψαλμός 7,10

Αγία Γραφή, Ψαλμός 50,12

Αγία Γραφή, Επιστολή Ιακώβου 1,14

Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Ομιλίες περί μετανοίας

Ευαγγέλιο Ματθαίου 26,14-50

Image source: Pinterest

#καρδια #μετανοια #πνευματικηζωη #ορθοδοξια #λογοιζωης #faith #repentance #orthodox #spirituallife #watchfulness #покаяние #православие #вера #духовнаяжизнь #filoiesfigmenou