Η Ακηδία

Η Ακηδία

Η ακηδία δεν εμφανίζεται με θόρυβο ούτε με απειλή. Δεν κραυγάζει ούτε επιτίθεται φανερά, διότι η φύση της δεν είναι η σύγκρουση αλλά η διάβρωση. Εισέρχεται σιωπηλά, σαν σκιά που απλώνεται μέσα στην ψυχή και αφαιρεί την επιθυμία για προσευχή, για μετάνοια, για ζωή εν Θεώ. Είναι λεπτή και ύπουλη, διότι δεν πείθει τον άνθρωπο να αρνηθεί τον Θεό, αλλά να Τον αναβάλει. Δεν λέγει «μην προσεύχεσαι», αλλά «όχι τώρα». Δεν λέγει «μην μετανοείς», αλλά «αργότερα». Και μέσα σε αυτή την αναβολή, η ψυχή αρχίζει να απομακρύνεται χωρίς να το αντιλαμβάνεται. Δεν είναι απλώς κούραση του σώματος, αλλά ασθένεια της καρδιάς. Είναι εκείνη η κατάσταση όπου ο άνθρωπος παύει να αγωνίζεται, όχι επειδή δεν μπορεί, αλλά επειδή δεν θέλει. Και τότε η ψυχή μένει ακίνητη, χωρίς φλόγα, χωρίς ελπίδα, χωρίς πόθο για το αιώνιο.

Η ακηδία γεννιέται εκεί όπου η αγάπη προς τον Θεό εξασθενεί. Δεν αφαιρεί αμέσως την πίστη, αλλά αφαιρεί την ζωντάνια της πίστης. Ο άνθρωπος εξακολουθεί να γνωρίζει τον Θεό, αλλά δεν Τον αναζητεί. Εξακολουθεί να θυμάται την προσευχή, αλλά δεν την ποθεί. Εξακολουθεί να κατανοεί την αιωνιότητα, αλλά ζει σαν να μην υπάρχει. Αυτή είναι η λεπτότερη μορφή πνευματικού σκοτισμού, διότι η ψυχή δεν επαναστατεί, αλλά αδρανεί. Και η αδράνεια είναι η σιωπηλή απώλεια της ζωής. Όπως το σώμα που δεν κινείται αρχίζει να ατροφεί, έτσι και η ψυχή που δεν προσεύχεται αρχίζει να νεκρώνεται. Ο χρόνος περνά, αλλά δεν καρποφορεί. Οι ημέρες πολλαπλασιάζονται, αλλά η αιωνιότητα απομακρύνεται.

Ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος διδάσκει ότι η ακηδία είναι παράλυση της ψυχής και ατονία του νου. Είναι νέκρωση της εσωτερικής κινήσεως προς τον Θεό. Δεν είναι απλώς αδυναμία, αλλά απώλεια της επιθυμίας για σωτηρία. Και αυτό είναι το βαθύτερο τραύμα, διότι η σωτηρία αρχίζει από τον πόθο. Όταν ο πόθος σβήσει, η ψυχή παύει να ανεβαίνει. Δεν είναι αθώα κατάσταση, αλλά πνευματικός θάνατος που προετοιμάζει την απομάκρυνση από τον Θεό. Όταν η ψυχή παύει να προσεύχεται, αρχίζει να νεκρώνεται εσωτερικά. Όταν παύει να ελπίζει, αρχίζει να κατοικεί μέσα της η απελπισία. Και εκεί όπου δεν υπάρχει ελπίδα, ο εχθρός βρίσκει τόπο και οικία.

Ο άγιος Εφραίμ ο Σύρος παρακαλεί τον Θεό να τον ελευθερώσει από το πνεύμα της ακηδίας, διότι γνώριζε ότι αυτή οδηγεί στην απώλεια της εγρήγορσης. Γνώριζε ότι ο άνθρωπος δεν χάνεται όταν πέφτει, αλλά όταν παύει να σηκώνεται. Η ακηδία αφαιρεί την δύναμη της επιστροφής. Δεν επιτίθεται στην αρχή, αλλά παραλύει την αντίσταση. Κάνει τον άνθρωπο να αναβάλλει τη σωτηρία του, να λέει μέσα του ότι υπάρχει χρόνος, ότι μπορεί να μετανοήσει αργότερα, ότι δεν χρειάζεται σήμερα να αγωνιστεί. Έτσι όμως περνά η ζωή και η καρδιά σκληραίνει, και η ψυχή συνηθίζει στο σκοτάδι. Και το σκοτάδι γίνεται οικείο, όχι επειδή είναι φως, αλλά επειδή η ψυχή λησμόνησε το φως.

Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος λέγει ότι η ψυχή που χάνει τον ζήλο της μοιάζει με οίκο εγκαταλελειμμένο, όπου εισέρχεται κάθε ξένη δύναμη. Όπως ένας οίκος χωρίς κάτοικο γεμίζει σκόνη και ερείπωση, έτσι και η ψυχή χωρίς προσευχή γεμίζει λογισμούς και φόβο. Όταν δεν υπάρχει προσευχή, εισέρχεται ο φόβος. Όταν δεν υπάρχει μετάνοια, εισέρχεται η σκληρότητα. Όταν δεν υπάρχει αγάπη προς τον Θεό, εισέρχεται η αγάπη προς τον κόσμο. Και τότε η ψυχή γίνεται τόπος ερήμωσης, χωρίς φως και χωρίς παρηγοριά. Δεν χάνει μόνο την ειρήνη της, αλλά και την μνήμη του Θεού.

Η ακηδία είναι επικίνδυνη διότι δεν φαίνεται αμέσως ως πτώση. Δεν προκαλεί πάντοτε φανερή αμαρτία, αλλά προκαλεί κάτι βαθύτερο. Προκαλεί την απουσία του Θεού από την καρδιά. Και όταν η καρδιά συνηθίσει χωρίς τον Θεό, τότε αρχίζει να ζει χωρίς ζωή. Ο άνθρωπος υπάρχει, αλλά δεν ζει. Αναπνέει, αλλά δεν ελπίζει. Περπατά, αλλά δεν προχωρά προς την αιωνιότητα. Όπως ένα λυχνάρι χωρίς έλαιο διατηρεί το σχήμα του αλλά δεν έχει φως, έτσι και η ψυχή χωρίς προσευχή διατηρεί την μορφή της αλλά χάνει την ουσία της.

Η ακηδία είναι η άρνηση της κινήσεως προς τον Θεό. Είναι η λήθη της αιωνιότητας. Είναι η απώλεια της μνήμης του ουρανού. Δεν αφαιρεί από τον άνθρωπο την ύπαρξη, αλλά αφαιρεί το νόημα της υπάρξεως. Και τότε η ζωή γίνεται βάρος, όχι χάρη. Ο χρόνος γίνεται φθορά, όχι προετοιμασία. Η καρδιά γίνεται τόπος σιωπής, όχι προσευχής.

Η θεραπεία βρίσκεται στην ταπεινή επιστροφή. Στην μικρή προσευχή, ακόμη και όταν η καρδιά δεν αισθάνεται. Στην υπομονή, ακόμη και όταν ο νους σκοτίζεται. Στην πίστη, ακόμη και όταν όλα φαίνονται κενά. Διότι ο Θεός δεν εγκαταλείπει ποτέ εκείνον που Τον αναζητεί, έστω και μέσα από αδυναμία. Δεν ζητεί τελειότητα, αλλά επιστροφή. Δεν ζητεί δύναμη, αλλά ταπείνωση. Και όταν η ψυχή κάνει ένα βήμα προς το φως, τότε το φως έρχεται και την ανασταίνει.

Διότι ακόμη και μέσα στην ακηδία, η ψυχή δεν χάνει ολοκληρωτικά τον Θεό. Ο Θεός παραμένει πλησίον, αναμένοντας την ελάχιστη κίνηση της καρδιάς. Όπως ο ήλιος δεν παύει να φωτίζει, ακόμη και όταν τα μάτια είναι κλειστά, έτσι και η χάρις δεν παύει να υπάρχει, ακόμη και όταν η ψυχή δεν την αισθάνεται. Και όταν η ψυχή ανοίξει έστω και ελάχιστα, το φως εισέρχεται και διαλύει το σκοτάδι.

Η ακηδία είναι η απουσία της ζωής. Αλλά η προσευχή είναι η οδός της επιστροφής, διότι είναι η παρουσία του Θεού μέσα στον άνθρωπο. Και εκεί όπου κατοικεί ο Θεός, ο άδης δεν έχει εξουσία.

Η ψυχή που αγρυπνεί, δεν χάνεται ποτέ, ακόμη και αν πέσει πολλές φορές.

Η ψυχή που προσεύχεται, δεν κατοικεί ποτέ στο σκοτάδι.

#ακηδία #μετάνοια #προσευχή #ορθοδοξία #πνευματικήζωή #άδης #ψυχή #αγρυπνία #acedia #repentance #prayer #orthodox #spirituallife #soul #watchfulness #уныние #покаяние #молитва #православие #душа #духовнаяжизнь #filoiesfigmenou