Η ΑΠΟΤΟΜΗ ΤΗΣ ΤΙΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΝΔΟΞΟΥ ΠΡΟΦΗΤΟΥ, ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΠΤΙΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ

Η ΑΠΟΤΟΜΗ ΤΗΣ ΤΙΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΝΔΟΞΟΥ ΠΡΟΦΗΤΟΥ, ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΠΤΙΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ

29 Αυγούστου με το πάτριο Εορτολόγιο 

Τέμνει κεφαλὴν χεὶρ μιαιφόνος ξίφει,

Τοῦ χεῖρα θέντος εἰς κεφαλὴν Κυρίου.

Εἰκάδι ἀμφ᾽ ἐνάτῃ Προδρόμου τάμεν αὐχένα χαλκός.

«Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου».

Τῇ 29ῃ τοῦ μηνὸς Αὐγούστου, ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία τιμᾷ μετὰ βαθείας κατανύξεως τὴν Ἀποτομὴ τῆς Τιμίας Κεφαλῆς τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Προφήτου, Προδρόμου καὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου, τοῦ μεγάλου ἐκείνου ἀνδρὸς ποὺ ἀξιώθηκε νὰ προετοιμάσει τὴν ὁδὸ τοῦ Κυρίου, νὰ δείξει στὸν κόσμο τὸν Ἀμνὸ τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ θέσει τὴν ἴδια του τὴ χεῖρα ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ στὰ ῥεῖθρα τοῦ Ἰορδάνου.

Ὁ Τίμιος Πρόδρομος δὲν ὑπῆρξε μόνον κήρυκας μετανοίας. Ὑπῆρξε φωνὴ ἀληθείας σὲ μία ἐποχὴ ὅπου ἡ ἐξουσία ζητοῦσε σιωπή. Δὲν ὑπολόγισε βασιλικὰ ἀξιώματα, δὲν ἐφοβήθηκε φυλακὴ καὶ θάνατο, δὲν ἐμαλάκωσε τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ γιὰ νὰ γίνει ἀρεστὸς στοὺς ἀνθρώπους. Μπροστὰ στὸν Ἡρώδη Ἀντίπα ὕψωσε τὴν προφητικὴ του φωνή καὶ τοῦ εἶπε ἐκεῖνο ποὺ καμμία διεφθαρμένη αὐλὴ δὲν ἤθελε νὰ ἀκούσει: «Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου».

Ὁ Ἡρώδης εἶχε συνδεθεῖ παρανόμως μὲ τὴν Ἡρωδιάδα, γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ του, καὶ ὁ Πρόδρομος ἤλεγχε φανερὰ τὴν παρανομία. Ἡ ἀλήθεια ὅμως, ὅταν ἀγγίζει συνείδηση ποὺ δὲν θέλει νὰ μετανοήσει, γίνεται ἀβάστακτη. Ἡ Ἡρωδιὰς μίσησε τὸν Ἅγιο καὶ ἐπιζητοῦσε τὸν θάνατό του, ἐνῶ ὁ Ἡρώδης, μολονότι τὸν φοβόταν καὶ γνώριζε ὅτι ἦταν δίκαιος καὶ ἅγιος ἄνθρωπος, τὸν ἔδεσε καὶ τὸν ἔκλεισε στὴ φυλακή.

Ἦλθε τότε ἡ ἡμέρα τῶν γενεθλίων τοῦ Ἡρώδου. Μέσα σὲ συμπόσιο, τρυφὴ καὶ κοσμικὴ μέθη, ἡ θυγατέρα τῆς Ἡρωδιάδος χόρεψε ἐνώπιον τοῦ Ἡρώδου καὶ τῶν συνδαιτυμόνων του. Ὁ Ἡρώδης, παρασυρμένος ἀπὸ τὸ πάθος καὶ τὴν κενοδοξία, ὀρκίσθηκε νὰ τῆς δώσει ὅ,τι τοῦ ζητήσει. Ἐκείνη, παρακινημένη ἀπὸ τὴ μητέρα της, δὲν ζήτησε πλοῦτο, οὔτε τιμές, οὔτε βασιλικὰ δῶρα. Ζήτησε τὴν κεφαλὴ τοῦ Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ ἐπὶ πίνακι.

Ὁ βασιλεὺς ἐλυπήθη, ἀλλὰ ἡ λύπη του δὲν ἔφθασε μέχρι τὴ μετάνοια. Φοβήθηκε περισσότερο νὰ ἀθετήσει τὸν ὅρκο του μπροστὰ στοὺς καλεσμένους παρὰ νὰ παραβιάσει τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἔτσι ἔστειλε δήμιο στὴ φυλακή. Τὸ ξίφος ἔπεσε στὸν αὐχένα ἐκείνου ποὺ ἔσκυψε κάποτε μὲ ταπείνωση μπροστὰ στὸν Χριστὸ λέγοντας ὅτι δὲν ἦταν ἄξιος οὔτε τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων Του νὰ λύσει.

Ἡ Τιμία Κεφαλὴ τοῦ Προδρόμου προσφέρθηκε ἐπὶ πίνακι. Ἡ Ἡρωδιὰς νόμισε ὅτι φίμωσε τὸν ἔλεγχό του. Ὅμως ἡ φωνὴ τοῦ Προδρόμου δὲν ἐσίγησε. Ἀντιθέτως, ἀπὸ τότε ἀκούγεται μέσα στοὺς αἰῶνες δυνατότερη. Ἡ κεφαλὴ ἀπεκόπη, ἀλλὰ ἡ ἀλήθεια δὲν ἀπεκεφαλίσθη. Τὸ στόμα ἔπαψε νὰ μιλεῖ ἐπὶ γῆς, ἀλλὰ τὸ μαρτύριό του συνεχίζει νὰ ἐλέγχει κάθε συνείδηση ποὺ θέλει νὰ συμφιλιώσει τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ μὲ τὰ πάθη τοῦ κόσμου.

Ἡ Ἐκκλησία δὲν βλέπει στὴν Ἀποτομὴ μία ἁπλὴ τραγικὴ σελίδα τῆς ἱστορίας. Βλέπει τὴν τελείωση τοῦ Προδρόμου, τὸ μαρτύριο ἐκείνου ποὺ ἀγωνίσθηκε μέχρι τέλους ὑπὲρ τῆς ἀληθείας. Ἐκεῖνος ποὺ προηγήθηκε τοῦ Χριστοῦ στὴ γέννηση, στὸ κήρυγμα καὶ στὸ βάπτισμα, προηγήθηκε κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴ ὑμνολογία καὶ στὴν κάθοδο πρὸς τοὺς κεκοιμημένους, εὐαγγελιζόμενος καὶ ἐκεῖ τὸν ἐρχομὸ τοῦ Σωτῆρος.

Γι᾽ αὐτὸ καὶ τὸ Κοντάκιο τῆς ἑορτῆς ὁμολογεῖ ὅτι «Ἡ τοῦ Προδρόμου ἔνδοξος ἀποτομή, οἰκονομία γέγονέ τις θεϊκή», ὥστε καὶ στοὺς ἐν ᾅδῃ νὰ κηρυχθεῖ ἡ ἔλευση τοῦ Σωτῆρος. Ἡ Ἡρωδιὰς ἀγάπησε τὸ πρόσκαιρο καὶ τὸ ἐπίπλαστο· ὁ Πρόδρομος διάλεξε τὸν νόμο τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν αἰώνια ζωή.

Ἡ σημερινὴ ἑορτὴ εἶναι ἔλεγχος καὶ γιὰ μᾶς. Πόσες φορές γνωρίζουμε τὴν ἀλήθεια, ἀλλὰ σιωποῦμε γιὰ νὰ μὴ δυσαρεστήσουμε; Πόσες φορές ὁ φόβος τῆς γνώμης τῶν ἀνθρώπων γίνεται δυνατότερος ἀπὸ τὸν φόβο τοῦ Θεοῦ; Ὁ Ἡρώδης γνώριζε ὅτι ὁ Ἰωάννης ἦταν δίκαιος, καὶ ὅμως τὸν παρέδωσε. Δὲν ἀρκεῖ λοιπὸν νὰ γνωρίζει ὁ ἄνθρωπος τὸ καλό· χρειάζεται καὶ τὸ θάρρος νὰ τὸ ἀκολουθήσει.

Ὁ Πρόδρομος μᾶς διδάσκει ὅτι ἡ ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ δὲν προσαρμόζεται στὶς ἐπιθυμίες κάθε ἐποχῆς. Δὲν ἀλλάζει ἐπειδὴ κάποιος ἔχει δύναμη, πλοῦτο ἢ ἐξουσία. Δὲν γίνεται ψέμα ἐπειδὴ τὴν πολεμοῦν πολλοί. Καὶ δὲν παύει νὰ εἶναι ἀλήθεια, ἀκόμη κι ὅταν ἐκεῖνος ποὺ τὴν ὁμολογεῖ πληρώνει γι᾽ αὐτὴν μὲ τὴ ζωή του.

Γι᾽ αὐτὸ ἡ μνήμη τοῦ Τιμίου Προδρόμου δὲν εἶναι μόνο μνήμη θανάτου. Εἶναι μνήμη ἀνδρείας, μετανοίας, καθαρότητος καὶ ἀκλόνητης ὁμολογίας. Εἶναι ἡ μαρτυρία ὅτι ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ μπορεῖ νὰ χάσει τὰ πάντα, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ χάσει τὴν ἀλήθεια.

«Μνήμη δικαίου μετ᾽ ἐγκωμίων· σοὶ δὲ ἀρκέσει ἡ μαρτυρία τοῦ Κυρίου, Πρόδρομε».

Ἅγιε Ἰωάννη, Προφῆτα, Πρόδρομε καὶ Βαπτιστὰ τοῦ Κυρίου, πρέσβευε ὑπὲρ ἡμῶν, νὰ μᾶς χαρίζει ὁ Θεὸς μετάνοια ἀληθινή, καθαρὰ καρδιά, διάκριση καὶ θάρρος, ὥστε νὰ μὴν προδίδουμε τὴν ἀλήθεια Του γιὰ χάρη τοῦ φόβου, τοῦ πάθους ἢ τῆς πρόσκαιρης ἀποδοχῆς τοῦ κόσμου.

Ταῖς τοῦ σοῦ Προδρόμου πρεσβείαις, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς. Ἀμήν.

Έτερον Ἀπολυτίκιον

Ἦχος δ'. Ταχὺ προκατάλαβε.

Ὡς πάντων ὑπέρτερος, τῶν Προφητῶν ἀληθῶς, αὐτόπτης καὶ Πρόδρομος, τῆς παρουσίας Χριστοῦ, Προφῆτα γεγένησαι, ὅθεν καὶ παρ’ Ἡρῴδου, ἐκτμηθεῖς σου τὴν Κάραν, ἔδραμες τοὶς ἐν Ἅδῃ, προκηρύξαι τὸ λύτρον διὸ σὲ Ἰωάννη Βαπτιστά, ποθῶ γεραίρομεν.

Κοντάκιον

Ἦχος πλ. α’.

Ἡ τοῦ Προδρόμου ἔνδοξος ἀπoτομή, οἰκονομία γέγονέ τις θεϊκή, ἵνα καὶ τοῖς ἐν ᾅδη τοῦ Σωτῆρος κηρύξῃ τὴν ἔλευσιν. Θρηνείτω οὖν Ἡρωδιάς, ἄνομον φόνον αἰτήσασα, οὐ νόμον γὰρ τὸν τοῦ Θεοῦ, οὐ ζῶντα αἰώνα ἠγάπησεν, ἀλλ᾽ ἐπίπλαστον πρόσκαιρον.

Η 29η Αυγούστου είναι κυρίως μεγάλη και αυστηρή ημέρα μνήμης του Προδρόμου και συνοδεύεται από αυστηρή νηστεία.