Η ΠΑΡΡΗΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ •-• ΟΤΑΝ Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΦΘΑΝΕΙ ΣΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ

Η ΠΑΡΡΗΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ •-• ΟΤΑΝ Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΦΘΑΝΕΙ ΣΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ

Η Παναγία έχει μεγάλη παρρησία ενώπιον του Υιού και Θεού της. Όχι επειδή κατέχει κάποια δύναμη ανεξάρτητη από τον Θεό, αλλά επειδή είναι η Κεχαριτωμένη, εκείνη που δέχθηκε ελεύθερα και ολοκληρωτικά τη Χάρη Του και έγινε η Μητέρα του σαρκωθέντος Λόγου.

Ο αρχάγγελος Γαβριήλ δεν την προσφώνησε απλώς ως μία ευσεβή γυναίκα, αλλά είπε: «Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ» (Λουκ. 1,28). Και η Ελισάβετ, πλησθείσα Πνεύματος Αγίου, την ονόμασε: «εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξί» και ακόμη σαφέστερα «ἡ Μήτηρ τοῦ Κυρίου μου» (Λουκ. 1,42–43).

Εδώ βρίσκεται και η δογματική ρίζα του ονόματος Θεοτόκος. Εκείνη που γέννησε η Μαρία δεν ήταν ένας απλός άνθρωπος επάνω στον οποίο αργότερα κατοίκησε ο Θεός, αλλά ο ίδιος ο αιώνιος Υιός και Λόγος του Θεού, ο οποίος προσέλαβε αληθινή ανθρώπινη φύση. Γι’ αυτό και η Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος στην Έφεσο διαφύλαξε τον όρο «Θεοτόκος» ως ομολογία της αληθινής Ενανθρωπήσεως του Χριστού.

Όταν λοιπόν ο πιστός στρέφεται προς την Παναγία, δεν τη λατρεύει. Η λατρεία ανήκει αποκλειστικά στον Τριαδικό Θεό. Την Θεοτόκο την τιμούμε υπερεξαιρέτως και ζητούμε τις πρεσβείες της, όπως η ίδια προφήτευσε διά Πνεύματος Αγίου: «ἰδοὺ γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσίν με πᾶσαι αἱ γενεαί» (Λουκ. 1,48).

Το βαθύτερο βιβλικό υπόδειγμα της μητρικής της μεσιτείας βρίσκεται στον γάμο της Κανά. Η Παναγία βλέπει πρώτη την ανθρώπινη ανάγκη και λέγει στον Χριστό μόνο τέσσερις λέξεις: «Οἶνον οὐκ ἔχουσιν» - «Δεν έχουν κρασί» (Ιω. 2,3). Δεν διατάζει τον Υιό της, δεν απαιτεί, δεν επιβάλλεται. Του παρουσιάζει τον πόνο και την έλλειψη του ανθρώπου. Και ύστερα στρέφεται προς τους υπηρέτες και δίνει ολόκληρη την ουσία της πνευματικής ζωής: «Ὅ τι ἂν λέγῃ ὑμῖν, ποιήσατε» (Ιω. 2,5).

Αυτό ακριβώς κάνει η Παναγία μέσα στη ζωή της Εκκλησίας. Δεν κρατά τον άνθρωπο στον εαυτό της· τον οδηγεί στον Χριστό.

Η παρρησία της δεν καταργεί τη μοναδική μεσιτεία του Χριστού, διότι «εἷς γὰρ Θεός, εἷς καὶ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς» (Α΄ Τιμ. 2,5). Ο Χριστός είναι ο μοναδικός Μεσίτης της σωτηρίας κατά φύσιν και κατά το απολυτρωτικό Του έργο. Οι πρεσβείες της Θεοτόκου και των Αγίων υπάρχουν μέσα σε αυτή τη μοναδική μεσιτεία και ποτέ έξω ή παράλληλα προς αυτήν.

Γι’ αυτό και η Αγία Γραφή μας διδάσκει ότι «πολὺ ἰσχύει δέησις δικαίου ἐνεργουμένη» (Ιακ. 5,16). Αν η προσευχή ενός δικαίου έχει δύναμη ενώπιον του Θεού, πόσο περισσότερο η Εκκλησία τολμά να επικαλείται τις πρεσβείες εκείνης που έγινε «Μήτηρ τοῦ Κυρίου», χωρίς ποτέ να συγχέει την κτιστή Θεοτόκο με τον άκτιστο Θεό.

Και η κοινωνία αυτή της προσευχής δεν διακόπτεται με τον θάνατο. Στην Αποκάλυψη οι προσευχές των Αγίων παρουσιάζονται ενώπιον του Θεού ως «φιάλας χρυσᾶς γεμούσας θυμιαμάτων, αἵ εἰσιν αἱ προσευχαὶ τῶν ἁγίων» (Αποκ. 5,8), ενώ και «ὁ καπνὸς τῶν θυμιαμάτων ταῖς προσευχαῖς τῶν ἁγίων» ανεβαίνει ενώπιον του Θεού (Αποκ. 8,3–4).

Η Θεοτόκος βρίσκεται ήδη από την απαρχή της Εκκλησίας μέσα στην προσευχόμενη κοινότητα των μαθητών: «οὗτοι πάντες ἦσαν προσκαρτεροῦντες ὁμοθυμαδὸν τῇ προσευχῇ… σὺν Μαριὰμ τῇ μητρὶ τοῦ Ἰησοῦ» (Πράξ. 1,14).

Και κάτω από τον Σταυρό ακούει από τα χείλη του Χριστού: «Γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου» και προς τον μαθητή: «Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου» (Ιω. 19,26–27). Η Εκκλησία πάντοτε έβλεπε σε αυτά τα λόγια όχι απλώς μία οικογενειακή τακτοποίηση, αλλά και το βαθύ μυστήριο της μητρικής παρουσίας της Θεοτόκου μέσα στο σώμα των πιστών.

Γι’ αυτό, όταν η καρδιά πονά και οι λέξεις τελειώνουν, ο άνθρωπος μπορεί να στραφεί προς την Παναγία με εμπιστοσύνη:

«Υπεραγία Θεοτόκε, πρέσβευε υπέρ ημών».

Όχι επειδή εκείνη αντικαθιστά τον Χριστό, αλλά επειδή μας παίρνει μητρικά από το χέρι και μας οδηγεί προς Αυτόν. Δεν σώζει αντί του Θεού· πρεσβεύει στον Σωτήρα. Δεν είναι η πηγή της Χάριτος· είναι η Κεχαριτωμένη που έζησε ολόκληρη μέσα στη Χάρη. Δεν ζητούμε από εκείνη κάτι χωριστά από το θέλημα του Θεού· ζητούμε να ενώσει τη δική της καθαρή προσευχή με τη δική μας αδύναμη δέηση.

Και τότε η προσευχή παύει να είναι απλώς λόγια.

Γίνεται κραυγή καρδιάς.

Γίνεται ελπίδα.

Γίνεται παράδοση στο θέλημα του Χριστού.

Γιατί η αληθινή τιμή προς την Παναγία καταλήγει πάντοτε στα ίδια λόγια που εκείνη είπε στην Κανά και εξακολουθεί νοερά να λέει σε κάθε ανθρώπινη ψυχή:

«Ὅ τι ἂν λέγῃ ὑμῖν, ποιήσατε».

Αυτό είναι το μυστικό της Θεοτόκου:

δεν κρατά ποτέ τον άνθρωπο για τον εαυτό της· τον παραδίδει ολόκληρο στον Χριστό.