«Ἀποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατανοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου». Ψαλμός 118, 18.

«Ἀποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατανοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου».

Ψαλμός 118, 18.

«Πιστεύετε ὅτι δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι; λέγουσιν αὐτῷ· Ναί, Κύριε».

Κατά Ματθαίον 9, 28.

Όταν ο Χριστός φωτίζει την καρδιά

Μη λες εύκολα πως βλέπεις.

Βλέπεις τους πάντες — εκτός από εσένα

Υπάρχει τύφλωση που δεν σκοτεινιάζει τους σωματικούς οφθαλμούς, αλλά τη συνείδηση. Ο άνθρωπος μπορεί να διακρίνει τα πάντα γύρω του και, συγχρόνως, να μη βλέπει την αμαρτία που φωλιάζει μέσα του. Μπορεί να γνωρίζει τα σφάλματα των άλλων με ακρίβεια και να παραμένει ξένος προς τη δική του μετάνοια. Μπορεί ακόμη να συναντά το έργο του Θεού και, όπως οι Φαρισαίοι του Ευαγγελίου, αντί να δοξάζει τον Χριστό, να διαστρέφει από εμπάθεια αυτό που δεν μπορεί να αρνηθεί.

Οι δύο τυφλοί, μολονότι δεν έβλεπαν τον δρόμο, αναγνώρισαν Εκείνον που πολλοί βλέποντες δεν αναγνώριζαν. Δεν ζήτησαν εξηγήσεις, ανταμοιβή ή δικαίωση. Ακολούθησαν τον Χριστό μέσα στο σκοτάδι τους και έκραζαν: «Ἐλέησον ἡμᾶς, υἱὲ Δαυίδ» Ματθαίος 9, 27.

Αυτή η κραυγή δεν ήταν μία απλή παράκληση για σωματική θεραπεία. Ήταν ομολογία. Τον ονόμασαν Υιό του Δαυίδ, αναγνωρίζοντας στο πρόσωπό Του τον αναμενόμενο Μεσσία. Και όταν Εκείνος τούς ρώτησε: «Πιστεύετε ὅτι δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι;», δεν απάντησαν με αμφιβολίες ούτε με όρους. Είπαν μόνο: «Ναί, Κύριε» Ματθαίος 9, 28.

Δύο λέξεις, αλλά ολόκληρη παράδοση της καρδιάς.

Το «Ναί, Κύριε» δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος διατάζει τον Θεό να πραγματοποιήσει εκείνο που επιθυμεί. Η πίστη δεν είναι δύναμη με την οποία εξαναγκάζουμε τη θεία βούληση ούτε συμφωνία που υποχρεώνει τον Θεό να μας απαλλάξει από κάθε ασθένεια και θλίψη. Η αληθινή πίστη είναι εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του Χριστού. Είναι η ταπεινή βεβαιότητα ότι Εκείνος δύναται τα πάντα, γνωρίζει τα πάντα και οικονομεί τα πάντα προς σωτηρία, ακόμη κι όταν η θεραπεία που περιμένουμε δεν έρχεται με τον τρόπο ή στον χρόνο που ζητούμε.

Ο Χριστός άγγιξε τα μάτια των τυφλών. Δεν θεραπεύθηκαν από κάποια απρόσωπη δύναμη ούτε από τη δύναμη της θετικής τους σκέψεως. Θεραπεύθηκαν από τον σαρκωμένο Υιό και Λόγο του Θεού. Η πίστη τους δεν δημιούργησε το θαύμα· άνοιξε την καρδιά τους για να δεχθεί το έλεος Εκείνου που είναι η πηγή κάθε ζωής και θεραπείας.

Γι’ αυτό ο λόγος «Κατὰ τὴν πίστιν ὑμῶν γενηθήτω ὑμῖν» Ματθαίος 9, 29 δεν πρέπει να μετατρέπεται σε ανθρώπινη αυτοπεποίθηση ή σε υπόσχεση ότι κάθε πιστός θα απαλλαγεί οπωσδήποτε από τη σωματική ασθένεια. Ο Θεός άλλοτε θεραπεύει το σώμα, άλλοτε χαρίζει δύναμη για την υπομονή της δοκιμασίας και πάντοτε καλεί τον άνθρωπο προς τη βαθύτερη θεραπεία: την κάθαρση από την αμαρτία, την κοινωνία μαζί Του και την ανάσταση της αιωνίου ζωής.

Το Ζ΄ Εωθινό Ευαγγέλιο μάς οδηγεί ακόμη βαθύτερα. Η Μαρία η Μαγδαληνή φθάνει στο μνημείο «σκοτίας ἔτι οὔσης». Έξω υπήρχε νύχτα και μέσα της υπήρχε πόνος. Δεν είχε ακόμη κατανοήσει το γεγονός της Αναστάσεως, αλλά η αγάπη την έκανε να πορευθεί προς τον Χριστό πριν χαράξει.

Ο Πέτρος και ο άλλος μαθητής έτρεξαν προς το μνημείο. Είδαν τα οθόνια και το σουδάριο. Ο μαθητής «εἶδε καὶ ἐπίστευσεν», μολονότι ακόμη δεν είχαν κατανοήσει πλήρως τη Γραφή, «ὅτι δεῖ αὐτὸν ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι» Ιωάννης 20, 8–9.

Έτσι ενεργεί συχνά ο Θεός στην ανθρώπινη ψυχή. Πρώτα την καλεί να πλησιάσει, έπειτα της φανερώνει τα σημεία Του και κατόπιν την οδηγεί στη βαθύτερη κατανόηση. Η πίστη δεν περιφρονεί τη Γραφή ούτε στηρίζεται σε ιδιωτικές εμπειρίες και φαντασίες. Φωτίζεται από τον λόγο του Θεού, φυλάσσεται μέσα στην Εκκλησία και ολοκληρώνεται στη ζωή της μετανοίας, της προσευχής και των Αγίων Μυστηρίων.

Ο Αναστημένος Χριστός δεν ανοίγει μόνο μνημεία και σωματικούς οφθαλμούς. Ανοίγει τον νου για να κατανοεί τις Γραφές, τη συνείδηση για να αναγνωρίζει την αμαρτία και την καρδιά για να βαστάζει τον αδελφό.

Διότι ο άνθρωπος που φωτίζεται αληθινά δεν γίνεται αυστηρότερος προς τους άλλους, αλλά επιεικέστερος. Δεν χρησιμοποιεί την αλήθεια σαν πέτρα. Δεν καυχιέται ότι είναι δυνατός. Ακούει τον Απόστολο Παύλο να λέγει: «Ὀφείλομεν ἡμεῖς οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν, καὶ μὴ ἑαυτοῖς ἀρέσκειν» Ρωμαίους 15, 1.

Το «βαστάζειν» δεν σημαίνει απλώς να ανεχόμαστε τον άλλον από απόσταση. Σημαίνει να σηκώνουμε ένα μέρος από το βάρος του. Να υπομένουμε την αδυναμία του χωρίς περιφρόνηση. Να τον διορθώνουμε χωρίς να τον συντρίβουμε. Να προσευχόμαστε γι’ αυτόν χωρίς να διαφημίζουμε τις πτώσεις του. Να του προσφέρουμε χρόνο, στήριγμα και αλήθεια, όχι για να αρέσουμε στις επιθυμίες του, αλλά «εἰς τὸ ἀγαθὸν πρὸς οἰκοδομήν» Ρωμαίους 15, 2.

Η αγάπη δεν ονομάζει το σκοτάδι φως ούτε την αμαρτία αρετή. Δεν θυσιάζει την αλήθεια για μία ψεύτικη ειρήνη. Όμως και η αλήθεια, όταν είναι του Χριστού, δεν ταπεινώνει τον πληγωμένο για να υψώσει εκείνον που τη λέγει. Τον πλησιάζει με διάκριση, με πόνο και με την ελπίδα της θεραπείας.

Ο Απόστολος δεν μας καλεί σε μία αόριστη ανθρώπινη συμφωνία. Εύχεται να έχουμε «τὸ αὐτὸ φρονεῖν ἐν ἀλλήλοις κατὰ Χριστὸν Ἰησοῦν» Ρωμαίους 15, 5. Η αληθινή ενότητα δεν στηρίζεται στην αποσιώπηση της πίστεως ούτε στη σύγχυση της αλήθειας με την πλάνη. Έχει κέντρο τον Χριστό, μέτρο τις εντολές Του και τόπο ζωής τη Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία.

«Προσλαμβάνεσθε ἀλλήλους, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς προσελάβετο ὑμᾶς» Ρωμαίους 15, 7. Ο Χριστός μάς προσέλαβε όχι επειδή ήμασταν αναμάρτητοι, αλλά για να μας θεραπεύσει από την αμαρτία. Μας δέχθηκε χωρίς να ευλογήσει τα πάθη μας. Μας αγάπησε χωρίς να αποκρύψει την ανάγκη της μετανοίας. Μας σήκωσε, για να μη μείνουμε πεσμένοι.

Αυτό είναι το ήθος της Εκκλησίας. Δεν είναι μία κοινωνία ανθρώπων που πιστεύουν πως ήδη βλέπουν καθαρά, αλλά θεραπευτήριο ανθρώπων που κραυγάζουν: «Κύριε, ελέησον». Δεν είναι συγκέντρωση αυτοδικαιωμένων, αλλά Σώμα Χριστού, όπου ο ισχυρότερος γονατίζει για να σηκώσει τον ασθενέστερο και ο ασθενέστερος δεν απελπίζεται, επειδή γνωρίζει ότι δεν σώζεται μόνος.

Η πνευματική μας τύφλωση αρχίζει να θεραπεύεται όταν παύουμε να δικαιολογούμε τον εαυτό μας. Όταν πλησιάζουμε το πετραχήλι της εξομολογήσεως χωρίς υπεκφυγές. Όταν δεν ζητούμε από τον Θεό να αλλάξει μόνο τις περιστάσεις, αλλά να καθαρίσει την καρδιά μας. Όταν συμμετέχουμε στη θεία λατρεία όχι ως θεατές, αλλά ως άνθρωποι που έχουν ανάγκη από έλεος. Όταν προσερχόμαστε στη Θεία Κοινωνία με μετάνοια, προετοιμασία, εκκλησιαστική τάξη και την ευλογία του πνευματικού μας, γνωρίζοντας ότι δεν λαμβάνουμε ένα απλό σύμβολο, αλλά το αληθινό Σώμα και Αίμα του Χριστού.

Ίσως να ζητούμε χρόνια να αλλάξει κάτι στη ζωή μας. Ίσως ο πόνος να παραμένει και η απάντηση να μη φαίνεται. Ας μη μετατρέψουμε την καθυστέρηση σε απόγνωση ούτε την προσευχή σε απαίτηση. Ας συνεχίσουμε να ακολουθούμε τον Χριστό μέσα στο σκοτάδι, όπως οι δύο τυφλοί. Ας πλησιάζουμε το μνημείο, όπως η Μαγδαληνή, ακόμη κι όταν δεν έχει χαράξει. Ας βαστάζουμε τον αδελφό, όπως προστάζει ο Απόστολος, ακόμη κι όταν και οι δικές μας δυνάμεις είναι μικρές.

Διότι η σωτηρία δεν αρχίζει όταν ο άνθρωπος βλέπει όλες τις απαντήσεις. Αρχίζει όταν, μέσα στο σκοτάδι του, αναγνωρίζει ποιον πρέπει να ακολουθήσει.

Κύριε Ιησού Χριστέ, άνοιξε τους οφθαλμούς της καρδιάς μας, για να δούμε πρώτα τη δική μας πληγή, να μη σκανδαλιζόμαστε από την αδυναμία του αδελφού και να μη ζητούμε να σωθούμε χωρίς τον Σταυρό, χωρίς τη μετάνοια και χωρίς την Εκκλησία Σου.

Γιατί εκείνος που είδε αληθινά τον Αναστημένο Χριστό δεν δείχνει με το δάχτυλο τον πεσμένο· σκύβει, τον βαστάζει και πορεύεται μαζί του προς το Φως.

Το αληθινό φως αρχίζει όταν ζητήσεις από τον Χριστό να ανοίξει πρώτα τα δικά σου μάτια.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, στην Ομιλία ΛΒ΄ εις το κατά Ματθαίον, επισημαίνει κατά το νόημα ότι οι δύο τυφλοί δεν πλησίασαν τον Χριστό ψυχρά ή αδιάφορα, αλλά Τον ακολούθησαν με επιμονή, κραυγάζοντας και ζητώντας όχι ανταλλάγματα, αλλά έλεος. Ο Κύριος τούς οδήγησε σε φανερή ομολογία πίστεως, όχι επειδή αγνοούσε την καρδιά τους, αλλά για να φανερωθεί η προαίρεσή τους και να κατανοηθεί ότι το θαύμα δεν ήταν επίδειξη.

Στην Ομιλία ΚΖ΄ εις την προς Ρωμαίους επιστολή, ο ίδιος Πατέρας ερμηνεύει το «βαστάζειν τὰ ἀσθενήματα τῶν ἀδυνάτων» ως μίμηση της συγκαταβάσεως του Χριστού. Ο πνευματικά ισχυρότερος δεν καλείται να αυτοθαυμάζεται, αλλά να χρησιμοποιεί τη δύναμή του για την οικοδομή του ασθενεστέρου. 

Η φράση «κατὰ τὴν πίστιν ὑμῶν» δεν ερμηνεύεται ως εγγύηση ότι κάθε σωματική ασθένεια θα θεραπευθεί, εφόσον ο άνθρωπος πιστέψει αρκετά. Διευκρινίζεται ότι ο Θεός ενεργεί κατά την πάνσοφη και σωτήρια βούλησή Του και ότι η έλλειψη σωματικής θεραπείας δεν αποτελεί απόδειξη ελλείψεως πίστεως.

Η εντολή να βαστάζουμε τις αδυναμίες των άλλων δεν σημαίνει συγκάλυψη βαριάς αμαρτίας, ανοχή κακοποιητικής συμπεριφοράς ή αποδοχή αιρετικής διδασκαλίας. Σημαίνει αγάπη, υπομονή, προσευχή, συνετή διόρθωση και οικοδομή μέσα στην αλήθεια.

Η φράση «η Εκκλησία είναι θεραπευτήριο» δεν σημαίνει ότι τα Άγια Μυστήρια λειτουργούν μηχανικά ή μαγικά. Η θεραπεία προϋποθέτει ελεύθερη συνεργία του ανθρώπου με τη χάρη του Θεού, μετάνοια, ταπείνωση και εκκλησιαστική ζωή.

Η προτροπή προς εξομολόγηση και Θεία Κοινωνία δεν αποτελεί αυτοτελή πνευματική οδηγία που αντικαθιστά τον πνευματικό πατέρα. Η προσέλευση στα Μυστήρια γίνεται με την προβλεπόμενη προετοιμασία, την εκκλησιαστική τάξη και την ευλογία του αρμόδιου πνευματικού.

Ποια τύφλωση της καρδιάς ζητούμε σήμερα από τον Χριστό να θεραπεύσει: την κατάκριση, την απιστία, την υπερηφάνεια ή την αδυναμία μας να βαστάξουμε τον αδελφό;

Ας κρατήσουμε σήμερα λίγη σιωπή και ας πούμε με απλότητα: «Κύριε, άνοιξε πρώτα τα δικά μου μάτια και δίδαξέ με να βαστάζω με αγάπη τον αδελφό μου».