Η υπακοή που συντρίβει το θέλημα, όχι τον άνθρωπο

Η υπακοή που συντρίβει το θέλημα, όχι τον άνθρωπο

Δεν είναι υπακοή να φοβάσαι να μιλήσεις. Υπακοή είναι να εμπιστεύεσαι τον Θεό περισσότερο από τον λογισμό σου.

Κάποτε ένας νέος μοναχός πλησίασε τον Γέροντά του και του είπε:

«Γέροντα, πολλές φορές δυσκολεύομαι να καταλάβω όσα μου λέτε. Ο λογισμός μου αντιστέκεται και ζητά εξηγήσεις. Πώς μπορώ να υπακούω, όταν δεν βλέπω τον σκοπό;»

Ο Γέροντας δεν του απάντησε αμέσως. Του έδωσε έναν ξερό σπόρο και του έδειξε ένα μέρος πετρώδες, όπου το χώμα φαινόταν σκληρό και άγονο.

«Φύτεψέ τον εκεί και πότιζέ τον κάθε ημέρα».

Ο μοναχός κοίταξε τον τόπο. Η λογική του έλεγε πως ήταν μάταιο. Το χώμα δεν υποσχόταν καρπό και ο σπόρος έμοιαζε νεκρός. Όμως δεν αντιμίλησε. Έσκυψε, άνοιξε με κόπο λίγο χώρο ανάμεσα στις πέτρες, φύτεψε τον σπόρο και άρχισε καθημερινά να τον ποτίζει.

Πέρασαν ημέρες και δεν φάνηκε τίποτε.

Πέρασαν εβδομάδες και η γη παρέμενε σιωπηλή.

Ο λογισμός άρχισε να του ψιθυρίζει πως ο κόπος του ήταν άχρηστος, πως ίσως ο Γέροντας είχε λησμονήσει την εντολή του ή πως εκείνος είχε δικαίωμα να εγκαταλείψει. Κάθε ημέρα, όμως, επέστρεφε στο ίδιο σημείο. Δεν πότιζε πλέον μόνο το χώμα. Πότιζε με υπομονή την καρδιά του, πολεμώντας την αντίρρηση, την ιδιογνωμοσύνη και το αυτοθέλητο.

Ύστερα από καιρό ο Γέροντας τον κάλεσε.

«Τι καρπό έδωσε ο σπόρος;»

«Κανέναν, Γέροντα. Η γη έμεινε άγονη».

«Και εσύ τι έμαθες;»

Ο μοναχός έμεινε για λίγο σιωπηλός και έπειτα αποκρίθηκε:

«Στην αρχή περίμενα να αλλάξει η γη. Τώρα καταλαβαίνω ότι έπρεπε να αλλάξει η καρδιά μου. Ο σπόρος δεν φύτρωσε στο χώμα, αλλά η υπομονή φύτρωσε μέσα μου. Έμαθα να μην εγκαταλείπω τον αγώνα επειδή δεν βλέπω αμέσως τον καρπό».

Ο Γέροντας του είπε:

«Αυτό είναι το πρώτο μάθημα της υπακοής. Όχι να καταργήσεις τη συνείδησή σου, αλλά να πάψεις να λατρεύεις το θέλημά σου. Όχι να γίνεις δούλος ανθρώπου, αλλά ελεύθερος από την τυραννία του εγώ σου».

Η αληθινή υπακοή δεν είναι τυφλή υποταγή ούτε παραίτηση από τη διάκριση. Δεν σημαίνει πως κάθε ανθρώπινη απαίτηση είναι θέλημα Θεού. Η Εκκλησία δεν διδάσκει δουλική εξάρτηση, αυθαιρεσία ή συντριβή του προσώπου. «Πειθαρχείν δει Θεῷ μάλλον ή ανθρώποις». Όταν κάτι οδηγεί στην αμαρτία, στην πλάνη ή στην καταπάτηση της συνειδήσεως, ο χριστιανός δεν υπακούει στο κακό.

Η κατά Θεόν υπακοή γεννιέται μέσα στην ελευθερία, στην ταπείνωση, στην αγάπη και στη διάκριση. Είναι η εκούσια παραίτηση από το εμπαθές θέλημα, όχι η παράδοση της ψυχής σε ανθρώπινη εξουσία. Είναι η εμπιστοσύνη πως ο Θεός βλέπει εκεί όπου εμείς δεν βλέπουμε και γνωρίζει εκεί όπου η λογική μας σταματά.

Το τέλειο πρότυπο της υπακοής δεν είναι κάποιος άνθρωπος, αλλά ο ίδιος ο Χριστός, ο Οποίος «ἐταπείνωσεν ἑαυτόν, γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ». Η υπακοή Του δεν υπήρξε αδυναμία. Υπήρξε η ύψιστη δύναμη της αγάπης. Δεν έχασε την ελευθερία Του· την προσέφερε εκουσίως στον Πατέρα για τη σωτηρία του κόσμου.

Όταν, λοιπόν, ο άνθρωπος λέγει με αλήθεια «γενηθήτω τὸ θέλημά Σου», δεν χάνει τον εαυτό του. Χάνει εκείνο που τον κρατά μακριά από τον Θεό. Αφήνει την υπερηφάνεια, την αυτοδικαίωση, την αντίρρηση και την απαίτηση να εξηγούνται όλα σύμφωνα με το μέτρο του νου του.

Δεν ζητά ο Θεός από εμάς μια υπακοή χωρίς νου. Ζητά καρδιά καθαρή, νου φωτισμένο και θέλημα θεραπευμένο. Γιατί ο άνθρωπος που υπακούει ταπεινά στον Θεό δεν γίνεται μικρότερος. Γίνεται αληθινά ελεύθερος.

Και ακόμη κι όταν ο σπόρος δεν φαίνεται να βλαστάνει, η χάρη εργάζεται μυστικά. Μαλακώνει την πέτρα της καρδιάς, ξεριζώνει το αυτοθέλητο και προετοιμάζει την ψυχή να δεχθεί τον καρπό στον καιρό που γνωρίζει ο Θεός.

Διότι πολλές φορές το θαύμα που περιμένουμε να δούμε γύρω μας, ο Θεός αρχίζει να το πραγματοποιεί πρώτα μέσα μας.

Η ουσιαστικότερη προσθήκη είναι η σαφής διάκριση ανάμεσα στην κατά Θεόν υπακοή και στην άκριτη υποταγή σε ανθρώπινη αυθαιρεσία.