Τρίτη 18 Μαρτίου κατά το ορθόδοξο εορτολόγιο, εορτάζει ο Άγιος Κύριλλος Αρχιεπίσκοπος Ιεροσολύμων

Τρίτη 18 Μαρτίου κατά το ορθόδοξο εορτολόγιο, εορτάζει ο Άγιος Κύριλλος Αρχιεπίσκοπος Ιεροσολύμων

Ιερά Λείψανα: Απότμημα του Ιερού Λειψάνου του Αγίου βρίσκεται στη Μονή Παντελεήμονος Αγίου Όρους.

Βιογραφία Εἴσελθε, κέρδος ἐκ ταλάντων προσφέρων, Εἰς τὴν χαράν, Κύριλλε, τοῦ σοῦ Κυρίου. Ὀγδοάτῃ δεκάτῃ θάνατος μέλας εἷλε Κύριλλον.

Ο Άγιος Κύριλλος καταγόταν από την Παλαιστίνη και γεννήθηκε πιθανώς το έτος 313 μ.Χ. στα Ιεροσόλυμα. Χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος υπό του Επισκόπου Ιεροσολύμων Μαξίμου του Γ' (333 - 348 μ.Χ.) (βλέπε 9 Μαΐου), τον οποίο και διαδέχθηκε στην επισκοπική έδρα κατά τις αρχές του έτους 348 μ.Χ., είτε διότι ο Μάξιμος απομακρύνθηκε από τους αιρετικούς Αρειανούς, είτε διότι πέθανε.

Ο Άγιος αρχικά αδιαφορούσε για τις δογματικές «λεπτολογίες» και απέφευγε επιμελώς τον όρο «ομοούσιος». Γι' αυτό ο Αρειανός Μητροπολίτης Κασαρείας Ακάκιος ενέκρινε την εκλογή του και τον χειροτόνησε Επίσκοπο. Αλλά συνέβη και εδώ, ότι αργότερα και στην περίπτωση του Αγίου Μελετίου, Πατριάρχου Αντιοχείας (τιμάται 12 Φεβρουαρίου). Ο Άγιος δεν έμεινε εκτός του κλίματος της εποχής, ως προς τους δογματικούς αγώνες και από τους πρώτους μήνες της αρχιερατείας του αποδείχθηκε με τις περίφημες Κατηχήσεις του, υπερασπιστής των Αποφάσεων και των Όρων της Α' Οικουμενικής Συνόδου.

Τους αγώνες του Αγίου Κυρίλλου εξήρε και η εν Κωνσταντινουπόλει Σύνοδος του έτους 382 μ.Χ.: «Τῆς δὲ γὲ μητρὸς ἁπασῶν τῶν Ἐκκλησιῶν, τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις, τὸν αἰδεσιμώτατον Κύριλλον ἐπίσκοπον εἶναι γνωρίζομεν. Κανονικῶς τὲ παρὰ τῶν τῆς ἐπαρχίας χειροτονηθέντα πάλαι καὶ πλεῖστα πρὸς τοὺς Ἀρειανοὺς ἐν διαφόροις τόποις ἀθλήσαντα».

Η δογματική τοποθέτηση του Αγίου Κυρίλλου υπήρξε η πρώτη αιτία ρήξεως με τον Επίσκοπο Ακάκιο Καισαρείας, ο οποίος στη συνέχεια ζητούσε διάφορες αφορμές για να καταστρέψει τον Άγιο. Δεύτερη αιτία ήταν η διαφορά σχετικά με την δικαιοδοσία των δύο εδρών. Ως γνωστό, λόγω καταστροφής της πόλεως των Ιεροσολύμων η εκεί Χριστιανική κοινότητα διασκορπίστηκε, μετά δε την επανοικοδόμηση αυτής οι Χριστιανοί ήταν λίγοι, γι' αυτό σε Μητρόπολη αναδείχθηκε η πρωτεύουσα της Παλαιστίνης, Καισάρεια. Μετά από λίγο, όταν οι Χριστιανοί των Ιεροσολύμων αυξήθηκαν, η Επισκοπή Ιεροσολύμων ζήτησε αποκατάσταση της παλαιάς αυτής θέσεως. Το 325 μ.Χ. η Α' Οικουμενική Σύνοδος, διά του 7ου Κανόνος αυτής, όριζε να τιμάται ιδιαίτερα κατά τα αρχαία έθιμα ο Επίσκοπος Αιλίας, δηλαδή Ιεροσολύμων, η δε Μητρόπολη Καισαρείας να διατηρεί το οικείο αξίωμα. Η ασάφεια της διατυπώσεως του Κανόνος προκάλεσε διένεξη μεταξύ του Αγίου Κυρίλλου και του Ακακίου.

Ο τελευταίος ήταν σε πλεονεκτική θέση λόγω της υποστηρίξεως αυτού από τον Αρειανό αυτοκράτορα Κωνστάντιο (337 - 361 μ.Χ.) και αφού βρήκε πρόφαση κατά του Αγίου Κυρίλλου, ότι σε καιρό λιμού πούλησε ιερά κειμήλια και αναθήματα για να προσφέρει τροφή σε άπορους, καθαίρεσε τον Άγιο διά Συνόδου, η οποία συνήλθε στα Ιεροσόλυμα, το έτος 357 μ.Χ. και τον απομάκρυνε από εκεί.

Ο Άγιος Κύριλλος εξορίσθηκε στην Ταρσό της Κιλικίας και έγινε δεκτός υπό του εκεί Επισκόπου Σιλβανού, ο οποίος απέρριψε την αξίωση του Ακακίου να διακόψει την επικοινωνία του με τον Άγιο. Ωστόσο ο Άγιος Κύριλλος ζητούσε να διερευνηθεί η υπόθεσή του από μεγαλύτερη Σύνοδο. Πράγματι, η Σύνοδος η οποία συνήλθε το έτος 359 μ.Χ. στα Ιεροσόλυμα, τον αποκατέστησε και τον αθώωσε, αλλά ο Ακάκιος, αφού κατέφυγε στην Κωνσταντινούπολη, ματαίωσε τις αποφάσεις της Συνόδου των Ιεροσολύμων δι' άλλης Συνόδου, η οποία συνήλθε το έτος 360 μ.Χ. στην Κωνσταντινούπολη και επικύρωσε την καθαίρεση και εξορία του Αγίου Κυρίλλου.

Ο Άγιος Κύριλλος επέστρεψε στην έδρα του, όπως και οι λοιποί εξόριστοι Επίσκοποι, το έτος 361 μ.Χ., επί αυτοκράτορα Ιουλιανού του Παραβάτου, ο οποίος θέλοντας να έχει κοντά του όλους τους εχθρούς του αυτοκράτορα Κωνστάντιου, ανακάλεσε τους εξόριστους Αρχιερείς. Ο Άγιος αισθανόταν την ανάγκη να επιδοθεί στη διαποίμανση του ποιμνίου του. Αλλά μετά τον θάνατο του Ιουλιανού του Παραβάτου, στις 26 Ιουλίου 363 μ.Χ., εξορίσθηκε και πάλι από τον αυτοκράτορα Ουάλη (364 - 378 μ.Χ.) για ένδεκα χρόνια και επανήλθε στα Ιεροσόλυμα μετά τον θάνατο του αυτοκράτορα, το έτος 378 μ.Χ.

Ο Άγιος Κύριλλος κοιμήθηκε με ειρήνη το έτος 387 μ.Χ.

Το κύριο έργο του είναι οι Κατηχήσεις (23 στο σύνολο), οι οποίες εκφωνήθηκαν κατά την διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και της Διακαινησίμου εβδομάδας του έτους 348 μ.Χ. στη βασιλική της Αναστάσεως. Σκοπός των Κατηχήσεων ήταν αφ' ενός μεν η εισαγωγή των Κατηχουμένων στις θεμελιώδεις διδασκαλίες της πίστεως και του ηθικού βίου των Χριστιανών, αφ' ετέρου δε η φανέρωση των Μυστηρίων της Εκκλησίας στους Νεοβαπτισθέντες. Η αξία των Κατηχήσεων του Αγίου Κυρίλλου είναι ανυπολόγιστη. Κανένα έργο προ αυτού δεν εμφανίζει με τόση παραστατικότητα σχεδόν όλο το τελετουργικό της Ορθοδόξου Εκκλησίας, καθώς και το μυστηριακό και αγιαστικό σύστημα με τόση καταπληκτική ομοιότητα προς τα μέχρι σήμερα τελούμενα στο ναό, ώστε δικαιολογημένα να θεωρούμε ότι οι Κατηχήσεις του Αγίου Κυρίλλου αποτελούν έκτυπη αναπαράσταση και στην πράξη διατήρηση αυτής της ίδιας της Αποστολικής Τελετουργικής Παραδόσεως.

Ο λόγος του Αγίου Κυρίλλου φανερώνει ότι η αλήθεια της πίστεως δεν αποτελεί φιλοσοφική θεωρία, αλλά εμπειρία ζωής μέσα στο Σώμα της Εκκλησίας. «Στήκετε, καὶ κρατεῖτε τὰς παραδόσεις» (Β΄ Θεσσαλονικεῖς 2,15). Η Εκκλησία διαφυλάσσει την αποστολική παράδοση όχι ως ιστορικό μνημείο, αλλά ως ζώσα πραγματικότητα που μεταδίδει τη χάρη του Αγίου Πνεύματος από γενεά σε γενεά. Ο Άγιος Κύριλλος, μέσα από τις Κατηχήσεις του, καθοδήγησε τους πιστούς να γνωρίσουν όχι μόνο τα δόγματα, αλλά και το μυστήριο της σωτηρίας, το οποίο ενεργείται μέσα από τα ιερά Μυστήρια.

Η θεολογία του Αγίου στηρίζεται στην ενότητα δόγματος και ζωής. Η ορθή πίστη δεν είναι διανοητική κατάκτηση, αλλά μεταμόρφωση του ανθρώπου. «Γεύσασθε καὶ ἴδετε ὅτι χρηστὸς ὁ Κύριος» (Ψαλμός 33,9). Η γνώση του Θεού βιώνεται μέσα από την καθαρότητα της καρδιάς και την ταπείνωση. Η επιμονή του Αγίου στην κατήχηση των πιστών φανερώνει την ποιμαντική μέριμνα της Εκκλησίας, ώστε κάθε άνθρωπος να εισέρχεται συνειδητά στο μυστήριο της θείας οικονομίας.

Οι αγώνες του Αγίου Κυρίλλου κατά των αιρέσεων διδάσκουν ότι η αλήθεια πολλές φορές συνοδεύεται από διωγμό. «Πολλὰς θλίψεις δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ» (Πράξεις 14,22). Η εξορία, η συκοφαντία και οι διώξεις που υπέμεινε αποτελούν μαρτυρία ότι η πίστη φυλάσσεται με θυσία. Η Εκκλησία πάντοτε πορεύεται μέσα στην ιστορία με σταυρικό φρόνημα, διατηρώντας ακέραιη την αποκεκαλυμμένη αλήθεια.

Η διδασκαλία του Αγίου Κυρίλλου παραμένει έως σήμερα ζωντανή, διότι εκφράζει την αδιάκοπη συνέχεια της αποστολικής παραδόσεως. Η κατήχηση, η μυστηριακή ζωή και η ενότητα της Εκκλησίας αποτελούν θεμέλιο σωτηρίας για κάθε πιστό. Η σταθερότητα στην πίστη, η διάκριση έναντι της πλάνης και η ταπείνωση της καρδιάς οδηγούν τον άνθρωπο στην κοινωνία με τον Θεό.

Η Εκκλησία τιμά τον Άγιο Κύριλλο ως φωστήρα της Ορθοδοξίας και διδάσκαλο της αληθείας, διότι με τη ζωή και το έργο του διαφύλαξε ανόθευτη την πίστη των Αποστόλων. Η ομολογία της αληθείας, ακόμη και μέσα σε δυσκολίες, αποτελεί οδό σωτηρίας και ελπίδας.

Ο φωστήρας της πίστεως οδηγεί τον άνθρωπο από την άγνοια στο φως της γνώσεως του Θεού, δείχνοντας ότι η αληθινή σοφία γεννιέται μέσα στην Εκκλησία και καρποφορεί στην ταπείνωση.

Παραπομπές και πηγές

Αγία Γραφή: Β΄ Θεσσαλονικεῖς 2,15 · Ψαλμός 33,9 · Πράξεις 14,22

Α΄ Οικουμενική Σύνοδος, Κανών Ζ΄

Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, Κατηχήσεις

Εκκλησιαστική Ιστορία Σωζομενού

Ιερό Πηδάλιο

#ΆγιοςΚύριλλοςΙεροσολύμων #ΟρθόδοξηΘεολογία #Κατήχηση #ΠατερικήΘεολογία #OrthodoxChurch #SaintCyril #Catechesis #Patristics #Православие #filoiesfigmenou