Η πλάνη της εξουσίας και η αλήθεια της μετανοίας

Η πλάνη της εξουσίας και η αλήθεια της μετανοίας

«Τί γὰρ ὠφελεῖται ἄνθρωπος ἐὰν τὸν κόσμον ὅλον κερδήσῃ, τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ;» (Ματθ. 16,26)

Η ιστορία της Σεμίραμιδος διασώζεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο εύκολα ο άνθρωπος, όταν παραδοθεί στην φιλοδοξία και στην φιλαυτία, μπορεί να χάσει την αίσθηση του μέτρου και να οδηγηθεί στην πτώση. Κατά την παράδοση που χρησιμοποιεί ο Ηλίας Μηνιάτης στον λόγο περί μετανοίας, η Σεμίραμις υπήρξε σύζυγος βασιλέως της Ασσυρίας, γυναίκα με μεγάλη οξύνοια, ισχυρή προσωπικότητα και επιρροή επάνω στον άνδρα της. Με επιμονή και επιδεξιότητα ζήτησε να της παραχωρηθεί η εξουσία για μία μόνο ημέρα, παρουσιάζοντας το αίτημα ως απλή τιμητική επιθυμία.

Ο βασιλεύς, μη υποψιαζόμενος τον κίνδυνο που έκρυβε η φιλοδοξία της, συναίνεσε και της παρέδωσε τα βασιλικά σύμβολα εξουσίας. Όταν η Σεμίραμις έλαβε τον θρόνο, δεν περιορίστηκε στην προσωρινή τιμή, αλλά εξέδωσε αμέσως διαταγή να θανατωθεί ο ίδιος ο βασιλεύς, ώστε να παραμείνει εκείνη μόνιμη κυρία της βασιλείας. Έτσι, εκείνη που ζήτησε την εξουσία για μία ημέρα, κατέλαβε τον θρόνο με δόλο και αίμα, αποκαλύπτοντας πόσο επικίνδυνη γίνεται η καρδιά όταν κυριευθεί από την δίψα της κυριαρχίας.

Το ιστορικό αυτό παράδειγμα χρησιμοποιείται από τον Ηλία Μηνιάτη όχι απλώς ως αφήγηση ενός γεγονότος, αλλά ως πνευματική εικόνα της ψυχής που επιθυμεί να κυριαρχήσει χωρίς να υποταχθεί στον Θεό. Η επιθυμία της εξουσίας, όταν αποσπάται από την αρετή και την ταπείνωση, γεννά αδικία, σκληρότητα και τύφλωση του νου. Η Σεμίραμις δεν αρκέστηκε στην τιμή που της δόθηκε, αλλά θέλησε να γίνει απόλυτη κυρία των πάντων, ακόμη και με κόστος την αδικία και τον φόνο.

Η Αγία Γραφή προειδοποιεί ότι «πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται» (Λουκ. 14,11). Η υπερηφάνεια δεν επιδιώκει απλώς να υπερέχει, αλλά να εξουσιάζει και να επιβάλλεται. Όταν η καρδιά δεν γνωρίζει όρια, τότε ο άνθρωπος μετατρέπει την ευλογία σε πτώση. Η προσωρινή εξουσία της μίας ημέρας έγινε αιτία αιώνιας κατακρίσεως, διότι αποκάλυψε την εσωτερική κατάσταση της ψυχής.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι η ρίζα των πλείστων κακών είναι η φιλοδοξία και η υπερηφάνεια, διότι απομακρύνουν τον άνθρωπο από την χάρη του Θεού. Όπου υπάρχει ταπείνωση, εκεί κατοικεί η ειρήνη. Όπου υπάρχει φιλαρχία, εκεί γεννάται ταραχή και πνευματικό σκότος. Η Σεμίραμις δεν έχασε μόνο την αλήθεια της δικαιοσύνης, αλλά φανέρωσε πόσο εύκολα η εξουσία γίνεται είδωλο που ζητά θυσίες.

Πνευματικά, η μορφή της Σεμίραμιδος εικονίζει κάθε άνθρωπο που επιθυμεί να κυβερνήσει την ζωή του χωρίς τον Θεό. Όταν ο άνθρωπος θέλει να γίνει κύριος των πάντων, απορρίπτοντας την θεία πρόνοια, τότε επαναλαμβάνει το ίδιο σφάλμα που οδήγησε πολλούς στην πτώση. Η αμαρτία αρχίζει από έναν λογισμό, από μία μικρή συγκατάθεση στην φιλαυτία, και σταδιακά γίνεται δύναμη που κυριαρχεί στην καρδιά.

Η μετάνοια έρχεται να θεραπεύσει αυτήν την πλάνη. Διδάσκει ότι ο άνθρωπος δεν σώζεται με την δύναμή του, αλλά με την χάρη του Θεού. Ο ταπεινός δεν φοβάται να χάσει την εξουσία, διότι γνωρίζει ότι η αληθινή βασιλεία είναι η ειρήνη της καρδιάς. Ο άνθρωπος που μετανοεί παύει να ζητά πρωτεία και επιδιώκει την κοινωνία με τον Θεό.

Η Εκκλησία καλεί τον πιστό να εξετάζει προσεκτικά τους λογισμούς του. Μικρές επιθυμίες δόξης, μικρές κινήσεις εγωισμού, μπορούν να οδηγήσουν σε μεγάλα σφάλματα. Η ιστορία της Σεμίραμιδος υπενθυμίζει ότι ακόμη και μία ημέρα εξουσίας μπορεί να αποκαλύψει την κατάσταση της ψυχής. Όταν η καρδιά δεν έχει μάθει να ταπεινώνεται, τότε η εξουσία γίνεται δοκιμασία που οδηγεί στην πτώση.

Ο Ψαλμωδός διδάσκει «καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός» (Ψαλμ. 50,12). Η καθαρότητα της καρδιάς αποτελεί την μόνη ασφαλή βασιλεία του ανθρώπου. Όποιος κυριαρχεί στα πάθη του είναι ανώτερος από εκείνον που κυριαρχεί σε λαούς. Η εξουσία του κόσμου τελειώνει με τον θάνατο, ενώ η ταπείνωση γεννά ζωή αιώνια.

Η μνήμη της Σεμίραμιδος δεν παραδίδεται για να προκαλεί περιέργεια, αλλά για να αφυπνίζει την συνείδηση. Διδάσκει ότι η φιλοδοξία χωρίς φόβο Θεού οδηγεί στην απώλεια, ενώ η μετάνοια οδηγεί στην σωτηρία. Η ψυχή που απορρίπτει την υπερηφάνεια, βρίσκει ειρήνη που δεν αφαιρείται.

Η αληθινή δόξα δεν είναι να εξουσιάζει ο άνθρωπος τους άλλους, αλλά να νικά τον εγωισμό του και να ζει μέσα στην χάρη του Θεού.

Πηγές και παραπομπές

Αγία Γραφή Κατά Ματθαίον 16,26 Κατά Λουκάν 14,11 Ψαλμός 50,12

Ηλίας Μηνιάτης, Λόγος περί μετανοίας, Διδαχαί εις την Αγίαν και Μεγάλην Τεσσαρακοστήν

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Περί κενοδοξίας και ανατροφής

Ιερό Πηδάλιον

Image source: Pinterest

#μετάνοια #ταπείνωση #πνευματικήζωή #ορθοδοξία #φιλαρχία #repentance #orthodox #humility #spiritualawakening #filoiesfigmenou