Τετάρτη 12 Μαρτίου κατά το ορθόδοξο εορτολόγιο, εορτάζει ο Όσιος Θεοφάνης ο Ομολογητής της Συγριανής Βιογραφία

Τετάρτη 12 Μαρτίου κατά το ορθόδοξο εορτολόγιο, εορτάζει ο Όσιος Θεοφάνης ο Ομολογητής της Συγριανής

Βιογραφία

Θεόφανες, φάνηθι πιστοῖς προστάτης,

Τιμῶσι πιστῶς σὸν μετ' εἰρήνης τέλος,

Δωδεκάτῃ φθινύθοντος ἀπῆρε βίου Θεοφάνης.

Ο Όσιος Θεοφάνης ο Ομολογητής, γεννήθηκε το 760 μ.Χ. από ευσεβείς και φιλόθεους γονείς, τον Ισαάκ και την Θεοδότη. Σε ηλικία οκτώ ετών έμεινε ορφανός από πατέρα και η μητέρα του ανέλαβε το δύσκολο έργο της ανατροφής, της διαπαιδαγωγήσεως και της μορφώσεως του υιού της Θεοφάνους.

Ο Όσιος, κατά παράκληση της μητέρα του, νυμφεύθηκε σε νεαρή ηλικία την ευσεβή και πλούσια Μεγαλώ. Ο γάμος αυτός, που ήταν αντίθετος για τη μοναχική ζωή που επιθυμούσε ο Όσιος, διαλύθηκε. Η μεν σύζυγος αυτού έγινε μοναχή στη μονή της Πριγκίπου και μετονομάσθηκε Ειρήνη, ο δε Όσιος κατέφυγε, το 781 μ.Χ., σ' ένα μοναστήρι κοντά στο βουνό της Συγριανής, το Πολίχνιο. Η Συγριανή βρισκόταν είτε στη Μήδεια είτε το πιθανότερο στην Μυτιλήνη στο ακρωτήρι Σίγρι.

Από τη μονή αυτή, ως λόγιος και ενάρετος μοναχός, προσκλήθηκε μαζί με άλλους ηγουμένους διαπρεπείς, τον ηγούμενο της μονής Σακουδίωνος Πλάτωνα, τους μοναχούς Νικηφόρο και Νικήτα από τη μονή Μηδικίου, το μοναχό Χριστόφορο από τη μονή του Μικρού Αγρού, στην Εβδόμη Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιος, το έτος 787 μ.Χ.

Όταν επέστρεψε, εγκατέστησε ηγούμενο τον μοναχό Στρατήγιο και εκείνος αποσύρθηκε στην απέναντι νήσο Καλώνυμον, όπου ίδρυσε μεγάλη μονή και εκεί, αφού εγκαταβίωσε επί εξαετία, ασχολήθηκε με την καλλιγραφία και τις συγγραφές. Αλλά ατυχώς η υγεία του προσβλήθηκε από οξεία λιθίαση. Σε αυτή την χαλεπή κατάσταση δεν παρέλειψε να μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη, όταν προσκλήθηκε υπό του Λέοντος του Αρμενίου 813 έως 820 μ.Χ., ο οποίος προσπάθησε διά του Πατριάρχη Ιωσήφ του εικονομάχου να ελκύσει αυτόν στην αίρεση της εικονομαχίας. Ο Όσιος φυσικά δεν ήταν δυνατό να αποδεχθεί μία τέτοια πρόταση και να προδώσει την Ορθόδοξη πίστη. Έτσι τον έκλεισαν σε σκοτεινό μέρος και στην συνέχεια τον εξόρισαν στη Σαμοθράκη, όπου μετά από είκοσι τρεις ημέρες κοιμήθηκε με ειρήνη το έτος 815 ή κατ' άλλους το 818 μ.Χ. Αργότερα οι μαθητές του μετεκόμισαν τα ιερά λείψανα του το έτος 822 μ.Χ. στη μονή του, όπου ετελείτο η Σύναξη του, όπως και τη Μεγάλη Εκκλησία.

Λειτουργικά κείμενα

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος πλ. δ’.

Ὀρθοδοξίας ὁδηγέ, εὐσεβείας Διδάσκαλε καί σεμνότητος, τῆς Οἰκουμένης ὁ φωστήρ, τῶν Μοναζόντων θεόπνευστον ἐγκαλλώπισμα, Θεοφάνη σοφέ, ταῖς διδαχαῖς σου πάντας ἐφώτισας, λύρα τοῦ Πνεύματος. Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τάς ψυχάς ἡμῶν.

Έτερον Ἀπολυτίκιον

Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.

Θεῶ τῷ ἐν σώματι, ἐπιφανέντι ἠμίν, ὁσίως ἐλάτρευσας δι' ἐνάρετου ζωῆς, Θεόφανες Ὅσιε, πᾶσαν γὰρ τὴν προσοῦσαν, ὕπαρξιν ἀπορρίψας, ἄθλους ὁμολογίας, τὴ ἀσκήσει συνάπτεις, ἐντεῦθεν δι' ἀμφοτέρων, φαίνεις τοὶς πέρασι.

Κοντάκιον

Ἦχος β’. Τά ἄνω ζητῶν.

Ἐξ ὕψους λαβών, τὴν θείαν ἀποκάλυψιν, ἐξῆλθες σπουδῇ, ἐκ μέσου τῶν θορύβων, καὶ μονάσας Ὅσιε, τῶν θαυμάτων εἴληφας τὴν ἐνέργειαν, καὶ προφητείας χάρισμα, συμβίου καὶ πλούτου στερούμενος.

Έτερον Κοντάκιον

Ἦχος πλ. β’. Τὴν ὑπὲρ ἡμῶν.

Τῆς ζωαρχικῆς, τοῦ Λόγου θεοφανείας, σκεῦος ἐκλεκτόν, Θεόφανες καὶ θεράπων, τῷ ἐνθέῳ σου βίῳ, θεόφρον γενόμενος, τὴν Εἰκόνα τὴν ἐνσώματον, τοῦ Χριστοῦ σεπτῶς ἐτίμησας, ὁμιλήσας πολλαῖς θλίψεσιν· ἀνθ’ ὧν θαυμάτων πηγήν, εἴληφας ἐκ Θεοῦ.

Μεγαλυνάριον

Τῆς θεοφανείας τῆς μυστικῆς, βίῳ ὑπερτέρῳ, θησαυρίσας τὴν μετοχήν, θέσει ἐθεώθης, Θεοφάνες θεόφρον, καὶ ὤφθης Ἐκκλησίας, στῦλος θεόφωτος.

Ὁ Οἶκος

Ἐπὶ τῆς γῆς μηδὲν προτιμήσας, ἠκολούθησας χαίρων τῷ καλοῦντί σε Χριστῷ, καὶ τὸν ζυγὸν αὐτοῦ ἔλαβες ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν σῶν προθύμως, καὶ ἀνάπαυσιν εὗρες τῇ ψυχῇ σου, ἣν περ κἀμοὶ τῷ πτωχῷ καὶ ῥαθύμῳ κατάπεμψον τῷ λέγοντι, καὶ μηδόλως ἐκτελοῦντι, ἀλλ' ἔτι σχολάζοντι, ἐν τοῖς τοῦ βίου πράγμασι, καὶ θαυμάζοντι, πῶς πάντα ἔφυγες, συμβίου καὶ πλούτου στερούμενος.

Κάθισμα

Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.

Ζῆλον ἔνθεον προσκεκτημένος, δόγμα ἄθεον ἀπεβδελύξω, καὶ κινδύνοις πολυτρόποις ὡμίλησας, ὑπερορίαις ἀδίκως στελλόμενος, καὶ εὐσεβῶς παμμάκαρ τελειούμενος, Πάτερ Θεόφανες, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.

Ο Όσιος Θεοφάνης ο Ομολογητής αναδεικνύεται μέσα στην ιστορία της Εκκλησίας ως φωτεινό παράδειγμα ακλόνητης ορθόδοξης πίστεως, ασκητικής ζωής και ομολογίας της αληθείας εν μέσω διωγμών. Η ζωή του φανερώνει την δύναμη της ελευθερίας του ανθρώπου όταν αυτή προσφέρεται ολοκληρωτικά στον Θεό, χωρίς συμβιβασμούς με το πνεύμα της εποχής. Η εγκατάλειψη πλούτου, τιμών και κοσμικής ασφάλειας δεν υπήρξε άρνηση της ζωής, αλλά επιλογή της αληθινής ζωής, εκείνης που δεν φθείρεται από τον χρόνο ούτε υποτάσσεται στην εξουσία των ανθρώπων.

Η στάση του έναντι της εικονομαχικής πλάνης αποδεικνύει ότι η ορθόδοξη θεολογία δεν αποτελεί θεωρητική γνώση, αλλά βιωματική μαρτυρία της αληθείας του Θεού. Η τιμή των ιερών εικόνων δεν είναι εξωτερικό έθιμο, αλλά ομολογία της ενανθρωπήσεως του Λόγου, καθώς «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο» Ιωάννης 1,14. Όπως διδάσκει η Εκκλησία, η τιμή της εικόνος διαβαίνει προς το πρωτότυπο, γεγονός που διασφαλίζει την ορθή πίστη στην πραγματική παρουσία του Θεού μέσα στην ιστορία.

Ο Όσιος Θεοφάνης υπέμεινε φυλακίσεις, εξορίες και ασθένεια χωρίς να αρνηθεί την αλήθεια, επιβεβαιώνοντας τον λόγο του Ψαλμωδού «Πολλὰς θλίψεις τῶν δικαίων, καὶ ἐκ πασῶν αὐτῶν ῥύσεται αὐτοὺς ὁ Κύριος» Ψαλμός 33,20. Η ειρηνική κοίμησή του μαρτυρεί ότι η χάρις του Θεού δεν εγκαταλείπει εκείνον που αγωνίζεται με ταπείνωση και υπομονή.

Η ζωή του υπενθυμίζει ότι η αλήθεια δεν καθορίζεται από την πλειοψηφία ούτε από την πολιτική ισχύ, αλλά από την πιστότητα στο Ευαγγέλιο και στην Ιερά Παράδοση. Όποιος φυλάσσει την πίστη με καθαρή συνείδηση γίνεται σκεύος φωτός, ακόμη και μέσα σε περιόδους πνευματικής συγχύσεως.

Η μνήμη του Οσίου Θεοφάνους αποτελεί πρόσκληση επιστροφής στην αυθεντική ορθόδοξη ζωή, όπου η προσευχή, η ταπείνωση και η διάκριση οδηγούν τον άνθρωπο στην εσωτερική ειρήνη και στην αληθινή ελευθερία.

Η σταθερότητα στην πίστη γεννά ειρήνη στην καρδιά και φωτίζει την πορεία του ανθρώπου ακόμη και μέσα σε δύσκολους καιρούς.

Παραπομπές και πηγές

Ιωάννης 1,14

Ψαλμός 33,20

Πράξεις Αποστόλων 5,29

Πρακτικά Ζ´ Οικουμενικής Συνόδου Νικαίας 787

Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας

Image source: Pinterest

#ΟσιοςΘεοφανης #OrthodoxSaints #Ορθοδοξια #ChurchHistory #filoiesfigmenou