Η επιστροφή του ανθρώπου εις τον Πατέρα

Η επιστροφή του ανθρώπου εις τον Πατέρα

Η επιστροφή του ανθρώπου εις τον Πατέρα

«Ἀναστὰς πορεύσομαι πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ ἐρῶ αὐτῷ· Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου» (Λουκ. 15,18)

Η παραβολή του ασώτου υιού, όπως παραδίδεται εις το ιερόν Ευαγγέλιον, δεν αποτελεί απλώς ηθικήν διήγησιν περί ασωτίας, αλλά θεολογικήν αποκάλυψιν του απείρου ελέους του Θεού και της πατρικής αγάπης, η οποία υπερβαίνει κάθε ανθρώπινον λογισμόν. Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός απευθύνεται προς ανθρώπους οι οποίοι εθεώρουν την σχέσιν με τον Θεόν ως ανταπόδοσιν έργων, ως ανταλλαγήν ηθικών επιδόσεων και εξωτερικής ευσεβείας. Με την παραβολήν αυτήν καταλύεται η ψευδαίσθησις της δικαιώσεως διά των έργων και φανερώνεται η σωτηρία ως καρπός της θείας χάριτος.

Ο νεώτερος υιός ζητεί το επιβαλλόμενον μέρος της ουσίας, πράξις η οποία εις τα ήθη της εποχής ισοδυναμεί με απόρριψιν του πατρός. Ο άνθρωπος, κάμνων χρήσιν της ελευθερίας του, απομακρύνεται από τον Θεόν και διασκορπίζει τα χαρίσματα της θείας δωρεάς εις χώραν μακράν, δηλαδή εις κατάστασιν αποξενώσεως από την χάριν. Ο ιερός Χρυσόστομος διδάσκει ότι «οὐχ ὁ Θεὸς ἀφίσταται ἡμῶν, ἀλλ᾽ ἡμεῖς ἀποστρεφόμεθα αὐτόν», υπογραμμίζων ότι η απομάκρυνσις γεννάται εκ της ελευθέρας βουλήσεως του ανθρώπου.

Η πτώσις του ανθρώπου περιγράφεται συμβολικώς διά της εικόνος της πείνης και της διατροφής μετά των χοίρων, οι οποίοι κατά τον Μωσαϊκόν νόμον εθεωρούντο ακάθαρτοι. Ο άνθρωπος εκτός της κοινωνίας του Θεού στερείται της αληθινής ζωής και τρέφεται από αγαθά τα οποία δεν δύνανται να ικανοποιήσουν την ψυχήν. «Ὅτι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς» (Ψαλμ. 35,10), μαρτυρεί ο Δαυίδ, φανερώνοντας ότι εκτός της θείας κοινωνίας δεν υπάρχει πληρότης.

Η φράσις «εἰς ἑαυτὸν δὲ ἐλθὼν» (Λουκ. 15,17) εκφράζει την αρχήν της μετανοίας, η οποία κατά τους Πατέρας αποτελεί επάνοδον του νοός εις την φυσικήν του κατάστασιν. Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς αναφέρει ότι η μετάνοια είναι επάνοδος του ανθρώπου εις τον Θεόν διά της ταπεινώσεως και της συντριβής της καρδίας. Δεν είναι απλώς φόβος τιμωρίας, αλλά μνήμη της αγαθότητος του Πατρός.

Ο άσωτος ετοιμάζει λόγον ομολογίας, θεωρών εαυτόν ανάξιον της υιοθεσίας. Εδώ αποκαλύπτεται η πλάνη της νομικιστικής αντιλήψεως, η οποία μετατρέπει την σωτηρίαν εις διαπραγμάτευσιν αξίας. Όμως ο Θεός δεν δέχεται τον άνθρωπον ως μισθωτόν αλλά ως τέκνον. Ο άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος βεβαιώνει «ἴδετε ποταπὴν ἀγάπην δέδωκεν ἡμῖν ὁ Πατήρ, ἵνα τέκνα Θεοῦ κληθῶμεν» (Α΄ Ιω. 3,1).

Ο πατήρ βλέπει τον υιόν «ἔτι αὐτοῦ μακρὰν ἀπέχοντος» και τρέχει προς αυτόν. Η κίνησις αυτή αποκαλύπτει την πρόνοιαν του Θεού, ο οποίος «οὐ βούλεται τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ὡς τὸ ἐπιστρέψαι καὶ ζῆσαι αὐτόν» (Ιεζ. 33,11). Η θεία φιλανθρωπία προηγείται της ανθρωπίνης αξιώσεως. Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος διδάσκει ότι η αγάπη του Θεού είναι ακατάληπτος και δεν μεταβάλλεται από τα ανθρώπινα έργα.

Η στολή η πρώτη συμβολίζει την αποκατάστασιν της θείας χάριτος, το δακτυλίδιον την υιοθεσίαν και την κοινωνίαν της βασιλείας, τα υποδήματα την ελευθερίαν του τέκνου του Θεού. Ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας ερμηνεύει ότι η στολή υποδηλοί την ανακαίνισιν της φύσεως διά της χάριτος του Αγίου Πνεύματος.

Η θυσιαστική τράπεζα προτυπώνει το μυστήριον της θείας Ευχαριστίας, εις το οποίον ο άνθρωπος επανεντάσσεται εις το σώμα του Χριστού. «Μετανοήσατε… εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Πραξ. 2,38), κηρύσσει ο απόστολος Πέτρος, φανερώνοντας ότι η επιστροφή οδηγεί εις κοινωνίαν ζωής.

Ο πρεσβύτερος υιός φανερώνει τον κίνδυνον της εξωτερικής δικαιοσύνης χωρίς εσωτερικήν κοινωνίαν με τον Θεόν. Η υπακοή χωρίς αγάπην γεννά πνευματικήν ξηρότητα. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής υπογραμμίζει ότι ο άνθρωπος δύναται να πράττει έργα φαινομενικώς καλά, αλλά να στερείται της αληθινής γνώσεως του Θεού, εάν η καρδία δεν είναι ενωμένη με την χάριν.

Η παραβολή φανερώνει ότι η πρωτοβουλία της σωτηρίας ανήκει εις τον Θεόν. «Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσωσμένοι διὰ τῆς πίστεως» (Εφ. 2,8). Η επιστροφή του ανθρώπου είναι καρπός της ελκύσεως της θείας αγάπης, όχι αποτέλεσμα ανθρωπίνης αυτάρκειας.

Η αποκάλυψις της παραβολής οδηγεί εις βεβαίαν ελπίδα. Ο Θεός παραμένει Πατήρ ακόμη και όταν ο άνθρωπος απομακρύνεται. «Καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει» (Ψαλμ. 50,19). Η οδός της μετανοίας είναι οδός επιστροφής εις την κοινωνίαν της θείας αγάπης, όπου η ενοχή μεταβάλλεται εις χαράν και η αποξένωσις εις υιοθεσίαν.

Η αγάπη του Πατρός δεν παύει να ενεργεί εις τον κόσμον, καλούσα κάθε άνθρωπον εις επιστροφήν και ζωήν αιώνιον εν Χριστώ.

Η επιστροφή εις τον Πατέρα είναι πάντοτε δυνατή, διότι η θεία φιλανθρωπία προηγείται, αναμένει και δέχεται. Η μετάνοια δεν είναι πτώσις εις απελπισίαν, αλλά είσοδος εις την χαράν της βασιλείας του Θεού.

«Χαρά γίνεται ἐν τῷ οὐρανῷ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι» (Λουκ. 15,7).

Η αγάπη του Θεού παραμένει αμετάβλητος και προσφέρει εις τον άνθρωπον την δυνατότητα της ανακαινίσεως και της σωτηρίας εν τη Εκκλησία.

Η ψυχή που επιστρέφει, δεν συναντά δικαστήν, αλλά Πατέρα.

Ἡ ὁδὸς τῆς μετανοίας εἶναι ἡ ὁδὸς τῆς ζωῆς.

Image source: Pinterest

Παραπομπές και πηγές Αγία Γραφή, Κατά Λουκάν 15,11–32 Αγία Γραφή, Ψαλμοί 35,10 και 50,19 Αγία Γραφή, Πράξεις Αποστόλων 2,38 Αγία Γραφή, Προς Εφεσίους 2,8 Ιωάννης Χρυσόστομος, Ομιλίες εις το Κατά Λουκάν Κύριλλος Αλεξανδρείας, Ερμηνεία εις το Κατά Λουκάν Ισαάκ ο Σύρος, Ασκητικοί Λόγοι Μάξιμος ο Ομολογητής, Κεφάλαια περί αγάπης

#filoiesfigmenou #μετάνοια #Ορθοδοξία #Ευαγγέλιο #Χάρις #Orthodox #Repentance #Grace #Gospel #Faith #Покаяние #Православие #Благодать

«Ἀναστὰς πορεύσομαι πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ ἐρῶ αὐτῷ· Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου» (Λουκ. 15,18)

Η παραβολή του ασώτου υιού, όπως παραδίδεται εις το ιερόν Ευαγγέλιον, δεν αποτελεί απλώς ηθικήν διήγησιν περί ασωτίας, αλλά θεολογικήν αποκάλυψιν του απείρου ελέους του Θεού και της πατρικής αγάπης, η οποία υπερβαίνει κάθε ανθρώπινον λογισμόν. Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός απευθύνεται προς ανθρώπους οι οποίοι εθεώρουν την σχέσιν με τον Θεόν ως ανταπόδοσιν έργων, ως ανταλλαγήν ηθικών επιδόσεων και εξωτερικής ευσεβείας. Με την παραβολήν αυτήν καταλύεται η ψευδαίσθησις της δικαιώσεως διά των έργων και φανερώνεται η σωτηρία ως καρπός της θείας χάριτος.

Ο νεώτερος υιός ζητεί το επιβαλλόμενον μέρος της ουσίας, πράξις η οποία εις τα ήθη της εποχής ισοδυναμεί με απόρριψιν του πατρός. Ο άνθρωπος, κάμνων χρήσιν της ελευθερίας του, απομακρύνεται από τον Θεόν και διασκορπίζει τα χαρίσματα της θείας δωρεάς εις χώραν μακράν, δηλαδή εις κατάστασιν αποξενώσεως από την χάριν. Ο ιερός Χρυσόστομος διδάσκει ότι «οὐχ ὁ Θεὸς ἀφίσταται ἡμῶν, ἀλλ᾽ ἡμεῖς ἀποστρεφόμεθα αὐτόν», υπογραμμίζων ότι η απομάκρυνσις γεννάται εκ της ελευθέρας βουλήσεως του ανθρώπου.

Η πτώσις του ανθρώπου περιγράφεται συμβολικώς διά της εικόνος της πείνης και της διατροφής μετά των χοίρων, οι οποίοι κατά τον Μωσαϊκόν νόμον εθεωρούντο ακάθαρτοι. Ο άνθρωπος εκτός της κοινωνίας του Θεού στερείται της αληθινής ζωής και τρέφεται από αγαθά τα οποία δεν δύνανται να ικανοποιήσουν την ψυχήν. «Ὅτι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς» (Ψαλμ. 35,10), μαρτυρεί ο Δαυίδ, φανερώνοντας ότι εκτός της θείας κοινωνίας δεν υπάρχει πληρότης.

Η φράσις «εἰς ἑαυτὸν δὲ ἐλθὼν» (Λουκ. 15,17) εκφράζει την αρχήν της μετανοίας, η οποία κατά τους Πατέρας αποτελεί επάνοδον του νοός εις την φυσικήν του κατάστασιν. Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς αναφέρει ότι η μετάνοια είναι επάνοδος του ανθρώπου εις τον Θεόν διά της ταπεινώσεως και της συντριβής της καρδίας. Δεν είναι απλώς φόβος τιμωρίας, αλλά μνήμη της αγαθότητος του Πατρός.

Ο άσωτος ετοιμάζει λόγον ομολογίας, θεωρών εαυτόν ανάξιον της υιοθεσίας. Εδώ αποκαλύπτεται η πλάνη της νομικιστικής αντιλήψεως, η οποία μετατρέπει την σωτηρίαν εις διαπραγμάτευσιν αξίας. Όμως ο Θεός δεν δέχεται τον άνθρωπον ως μισθωτόν αλλά ως τέκνον. Ο άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος βεβαιώνει «ἴδετε ποταπὴν ἀγάπην δέδωκεν ἡμῖν ὁ Πατήρ, ἵνα τέκνα Θεοῦ κληθῶμεν» (Α΄ Ιω. 3,1).

Ο πατήρ βλέπει τον υιόν «ἔτι αὐτοῦ μακρὰν ἀπέχοντος» και τρέχει προς αυτόν. Η κίνησις αυτή αποκαλύπτει την πρόνοιαν του Θεού, ο οποίος «οὐ βούλεται τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ὡς τὸ ἐπιστρέψαι καὶ ζῆσαι αὐτόν» (Ιεζ. 33,11). Η θεία φιλανθρωπία προηγείται της ανθρωπίνης αξιώσεως. Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος διδάσκει ότι η αγάπη του Θεού είναι ακατάληπτος και δεν μεταβάλλεται από τα ανθρώπινα έργα.

Η στολή η πρώτη συμβολίζει την αποκατάστασιν της θείας χάριτος, το δακτυλίδιον την υιοθεσίαν και την κοινωνίαν της βασιλείας, τα υποδήματα την ελευθερίαν του τέκνου του Θεού. Ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας ερμηνεύει ότι η στολή υποδηλοί την ανακαίνισιν της φύσεως διά της χάριτος του Αγίου Πνεύματος.

Η θυσιαστική τράπεζα προτυπώνει το μυστήριον της θείας Ευχαριστίας, εις το οποίον ο άνθρωπος επανεντάσσεται εις το σώμα του Χριστού. «Μετανοήσατε… εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Πραξ. 2,38), κηρύσσει ο απόστολος Πέτρος, φανερώνοντας ότι η επιστροφή οδηγεί εις κοινωνίαν ζωής.

Ο πρεσβύτερος υιός φανερώνει τον κίνδυνον της εξωτερικής δικαιοσύνης χωρίς εσωτερικήν κοινωνίαν με τον Θεόν. Η υπακοή χωρίς αγάπην γεννά πνευματικήν ξηρότητα. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής υπογραμμίζει ότι ο άνθρωπος δύναται να πράττει έργα φαινομενικώς καλά, αλλά να στερείται της αληθινής γνώσεως του Θεού, εάν η καρδία δεν είναι ενωμένη με την χάριν.

Η παραβολή φανερώνει ότι η πρωτοβουλία της σωτηρίας ανήκει εις τον Θεόν. «Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσωσμένοι διὰ τῆς πίστεως» (Εφ. 2,8). Η επιστροφή του ανθρώπου είναι καρπός της ελκύσεως της θείας αγάπης, όχι αποτέλεσμα ανθρωπίνης αυτάρκειας.

Η αποκάλυψις της παραβολής οδηγεί εις βεβαίαν ελπίδα. Ο Θεός παραμένει Πατήρ ακόμη και όταν ο άνθρωπος απομακρύνεται. «Καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει» (Ψαλμ. 50,19). Η οδός της μετανοίας είναι οδός επιστροφής εις την κοινωνίαν της θείας αγάπης, όπου η ενοχή μεταβάλλεται εις χαράν και η αποξένωσις εις υιοθεσίαν.

Η αγάπη του Πατρός δεν παύει να ενεργεί εις τον κόσμον, καλούσα κάθε άνθρωπον εις επιστροφήν και ζωήν αιώνιον εν Χριστώ.

Η επιστροφή εις τον Πατέρα είναι πάντοτε δυνατή, διότι η θεία φιλανθρωπία προηγείται, αναμένει και δέχεται. Η μετάνοια δεν είναι πτώσις εις απελπισίαν, αλλά είσοδος εις την χαράν της βασιλείας του Θεού.

«Χαρά γίνεται ἐν τῷ οὐρανῷ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι» (Λουκ. 15,7).

Η αγάπη του Θεού παραμένει αμετάβλητος και προσφέρει εις τον άνθρωπον την δυνατότητα της ανακαινίσεως και της σωτηρίας εν τη Εκκλησία.

Η ψυχή που επιστρέφει, δεν συναντά δικαστήν, αλλά Πατέρα.

Ἡ ὁδὸς τῆς μετανοίας εἶναι ἡ ὁδὸς τῆς ζωῆς.

Image source: Pinterest

Παραπομπές και πηγές Αγία Γραφή, Κατά Λουκάν 15,11–32 Αγία Γραφή, Ψαλμοί 35,10 και 50,19 Αγία Γραφή, Πράξεις Αποστόλων 2,38 Αγία Γραφή, Προς Εφεσίους 2,8 Ιωάννης Χρυσόστομος, Ομιλίες εις το Κατά Λουκάν Κύριλλος Αλεξανδρείας, Ερμηνεία εις το Κατά Λουκάν Ισαάκ ο Σύρος, Ασκητικοί Λόγοι Μάξιμος ο Ομολογητής, Κεφάλαια περί αγάπης

#filoiesfigmenou #μετάνοια #Ορθοδοξία #Ευαγγέλιο #Χάρις #Orthodox #Repentance #Grace #Gospel #Faith #Покаяние #Православие #Благодать