Σάββατον 8 Μαρτίου 2026 με το πάτριο ορθόδοξο εορτολόγιο μνήμην ἐπιτελοῦμεν του Όσιου Θεοφύλακτου Επίσκοπου Νικομήδειας

Σάββατον 8 Μαρτίου 2026 με το πάτριο ορθόδοξο εορτολόγιο μνήμην ἐπιτελοῦμεν του Όσιου Θεοφύλακτου Επίσκοπου Νικομήδειας

Καὶ σαρκὸς ἐξόριστος, ὡς καὶ πατρίδος, Θεῖος Θεοφύλακτος, οὗ Θεὸς φύλαξ. Ἤλυθεν ὀγδοάτῃ Θεοφύλακτος Θεοῦ ἄγχι.

Ο Όσιος Θεοφύλακτος καταγόταν από την Ανατολή και έζησε κατά τους χρόνους του αυτοκράτορος Λέοντος του Δ΄ (775 έως 780 μ.Χ.). Λόγω της μεγάλης του παιδείας και προς συνέχιση των σπουδών του ήλθε στην Κωνσταντινούπολη, όπου γρήγορα απέκτησε φήμη σοφού και εδημιούργησε φιλικές σχέσεις με ανώτερους κρατικούς λειτουργούς και αξιωματούχους, καθώς και με τον μετέπειτα Πατριάρχη Ταράσιο, που ήταν τότε πρωτοσκρίτης.

Όταν το έτος 784 μ.Χ. εξελέγη Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ο Ταράσιος, εις διαδοχήν του Πατριάρχου Παύλου, ο Όσιος Θεοφύλακτος μαζί με τον Μιχαήλ, που αργότερα έγινε επίσκοπος Συνάδων, απεστάλησαν από τον Ταράσιο σε κάποια μονή του Ευξείνου Πόντου. Λίγο αργότερα, πιθανόν περί το έτος 800 μ.Χ., εξελέγη Επίσκοπος Νικομηδείας.

Από τη θέση αυτή ο Όσιος Θεοφύλακτος διέπρεψε σε έργα εκκλησιαστικής φιλανθρωπίας και κοινωνικής πρόνοιας. Ανήγειρε ναούς, το μέγα νοσοκομείο των Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού, γηροκομεία, πτωχοκομεία και εδημιούργησε λογία για τις άπορες χήρες και τα ορφανά. Μάλιστα δε ο ίδιος διακονούσε και περιποιόταν τους πάσχοντες αδελφούς του.

Όταν απέθανε ο Πατριάρχης Ταράσιος, εξελέγη στον πατριαρχικό θρόνο ο Άγιος Νικηφόρος Α΄ (806 έως 815 μ.Χ.). Στη βασιλεία υπερίσχυσε ο Λέων ο Ε΄ ο Αρμένιος (813 έως 820 μ.Χ.), ο οποίος εκινήθηκε κατά των αγίων εικόνων. Τότε παρέλαβε ο Άγιος Νικηφόρος τον Όσιο Θεοφύλακτο, τον Άγιο Αιμιλιανό Κυζίκου, τον Άγιο Ευθύμιο Σάρδεων, τον Ευδόξιο Αμορίου, τον Άγιο Μιχαήλ Συνάδων και τον Άγιο Ιωσήφ Θεσσαλονίκης, ανέβηκε στο παλάτι και έλεγξε με αγιογραφικά χωρία τον αυτοκράτορα για τα δυσσεβή διδάγματα και την εικονομαχική του διάθεση.

Επειδή ο αυτοκράτορας έμενε αμετάπειστος, ο Όσιος Θεοφύλακτος έλαβε το λόγο και του είπε με παρρησία ότι γνωρίζει πως καταφρονεί την ανοχή και μακροθυμία του Θεού, αλλά θα έλθει σε αυτόν αιφνίδιος όλεθρος και η καταστροφή θα είναι όμοια με καταιγίδα.

Ο αυτοκράτορας εξαγριώθηκε και τους κατεδίκασε όλους σε εξορία. Τον μεν Πατριάρχη Νικηφόρο στη Χρυσούπολη, τους άλλους Αρχιερείς σε διαφορετικά μέρη και τον Όσιο Θεοφύλακτο στο Στρόβιλο, όπου επί τριάντα έτη παρέμεινε με καρτερία και εκεί εκοιμήθηκε με ειρήνη το έτος 840 μ.Χ.

Μετά την κατάπαυση του διωγμού, επί της ευσεβεστάτης βασιλίσσης Θεοδώρας (842 έως 857 μ.Χ.) και του Πατριάρχου Μεθοδίου (842 έως 846 μ.Χ.), το ιερό σκήνωμα αυτού ανακομίσθηκε στη Νικομήδεια το 846 μ.Χ. και εναποτέθηκε στο ναό των Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού, που ο ίδιος είχε οικοδομήσει.

Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης αποκαλεί τον Όσιο Θεοφύλακτο στύλο αληθείας, Ορθοδοξίας εδραίωμα, φύλακα της ευσεβείας, στήριγμα της Εκκλησίας.

Μικρός ναός του Οσίου Θεοφυλάκτου ανηγέρθη στο παλάτι κατά τον δέκατο αιώνα μ.Χ., ίσως επί αυτοκράτορος Ρωμανού Α΄ του Λεκαπηνού (920 έως 944 μ.Χ.), πατέρα του πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Θεοφυλάκτου (931 έως 956 μ.Χ.).

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.

Φύλαξ ἄγρυπνος, τῆς Ἐκκλησίας, καὶ καθαίρεσις, τῆς δυασεβείας, Ἱεράρχα Θεοφύλακτε πέφηνας, τοῦ γὰρ Χριστοῦ τὴν Εἰκόνα σεβόμενος, ὑπερορίας καὶ θλίψεις ὑπέμεινας, Πάτερ Ὅσιε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἠμιν τὸ μέγα ἔλεος.

Ἔτερον Ἀπολυτίκιον

Ἦχος πλ. β’. Λαθῶν ἐτέχθης ὑπό τό σπήλαιον.

Λαθῶν ἐβίωσας Παναοίδιμε, ἀλλ᾽ ὁ Χριστός σέ πᾶσιν ἀνέδειξεν, ὡς φωστῆρα φθεγγόμενον, λυχνίαν ἐπιθείς τήν νοητήν, καί πλάκας ἐνεχείρισε, δογμάτων τῶν τοῦ Πνεύματος, δι᾽ ὧν καταύγασον ἡμᾶς.

Κοντάκιον

Ἦχος β’. Τούς ἀσφαλεῖς.

Ὡς ἀῤῥαγῆ, Ὀρθοδοξίας πρόμαχον, καί ἰσχυρόν, κακοδοξίας ἔλεγχον, εὐφημοῦμεν καί βοῶμέν σοι, Ἱερομύστα Θεοφύλακτε, ἐκ πάσης ἐπηρείας διαφύλαττε, τοὺς πίστει ἑορτάζοντας τήν μνήμην σου, πρεσβεύων σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

«Μνήμη δικαίου μετ᾽ ἐγκωμίων» λέγει η Αγία Γραφή και η Εκκλησία προβάλλει τον Όσιο Θεοφύλακτο ως ζωντανό παράδειγμα ανδρείας και ομολογίας. Η ζωή του δεν ήταν πορεία άνεσης αλλά σταυρική οδός, όπου η αλήθεια της πίστεως προτιμήθηκε από κάθε κοσμική ασφάλεια.

Στην εποχή της συγχύσεως και της πλάνης, όπου η εικονομαχία τραυμάτιζε την Εκκλησία, ο Όσιος δεν σιώπησε. Στάθηκε όρθιος, όχι με δύναμη κοσμική αλλά με παρρησία πνευματική. Και όπως οι παλαιοί Πατέρες διδάσκουν, η αλήθεια δεν διαπραγματεύεται, αλλά ομολογείται ακόμη και όταν κοστίζει εξορία, θλίψη και μοναξιά.

Η καρτερία του στην εξορία φανερώνει ότι ο αληθινός ποιμένας δεν εγκαταλείπει τον Χριστό ούτε όταν στερείται τα πάντα. Εκεί, μέσα στη σιωπή και την απομόνωση, η χάρη του Θεού τον εστήριζε και τον καθιστούσε φως για όλη την Εκκλησία.

Η φιλανθρωπία του, τα έργα αγάπης και η μέριμνα για τους πτωχούς δείχνουν ότι η Ορθοδοξία δεν είναι λόγος μόνο, αλλά ζωή. Είναι διακονία, θυσία και προσφορά. Όποιος αγαπά τον Θεό, δεν μπορεί να αδιαφορεί για τον αδελφό.

Σήμερα, μέσα σε έναν κόσμο που εύκολα συμβιβάζεται και αναζητεί προφάσεις, η μορφή του Οσίου Θεοφύλακτου μάς καλεί σε εγρήγορση. Να μη χρησιμοποιούμε τις ανάγκες της ζωής ως δικαιολογία για να απομακρυνθούμε από την αλήθεια, αλλά να στεκόμαστε με πίστη, ακόμη και όταν όλα γύρω δοκιμάζονται.

Έτσι η μνήμη του Αγίου γίνεται πρόσκληση επιστροφής, ταπείνωσης και αγώνα. Να αγαπήσουμε την αλήθεια, να κρατήσουμε την πίστη ανόθευτη και να πορευθούμε με θάρρος, γνωρίζοντας ότι ο Θεός είναι φύλακας εκείνων που Τον αγαπούν.

Η ειρήνη της καρδιάς δεν γεννιέται από τις ευκολίες, αλλά από την πίστη που μένει ακλόνητη μέσα στις δοκιμασίες. Και εκεί, στο βάθος της δοκιμασίας, ανατέλλει η χάρη, όπως το φως μετά τη νύχτα.

Ας έχουμε την ευχή του Οσίου Θεοφύλακτου, ώστε να σταθούμε κι εμείς πιστοί μέχρι τέλους και να αξιωθούμε της αιωνίου ζωής.

Μνήμη αιωνία και ευλογημένη πορεία σε όσους τιμούν με πίστη τον άγιο της Εκκλησίας.

Με σιωπηλή ευλάβεια, ένα κερί και μια προσευχή μπροστά στην εικόνα του Αγίου γίνονται γέφυρα που ενώνει τη γη με τον ουρανό.

#ΌσιοςΘεοφύλακτος #Ορθοδοξία #ΆγιοιΤηςΕκκλησίας #Πίστη #filoiesfigmenou