Η τιμή των Αγίων Εικόνων και το φως της Κυριακής της Ορθοδοξίας

Η τιμή των Αγίων Εικόνων και το φως της Κυριακής της

Ορθοδοξίας

«Ἡ τιμὴ τῆς εἰκόνος ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει», διδάσκει ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, θεμελιώνοντας θεολογικά αυτό που η Εκκλησία έζησε με αίμα, δάκρυα και ομολογία. Η Κυριακή της Ορθοδοξίας δεν είναι απλώς ιστορική ανάμνηση της αναστήλωσης των Αγίων και σεπτών Εικόνων το 843 μ.Χ., αλλά πανηγυρική ομολογία ότι ο Θεός έγινε αληθινά άνθρωπος και ότι η ύλη αγιάζεται, όταν ενώνεται με Εκείνον.

Σε ένα μικρό μοναστήρι στους πρόποδες ενός βουνού υπήρχε μια παλαιά εικόνα της Παναγίας. Δεν ήταν περίτεχνη ούτε στολισμένη με χρυσάφι. Το ξύλο είχε σκουρύνει από τα χρόνια και τα χρώματα είχαν ξεθωριάσει. Εκεί, μπροστά σε εκείνη τη φθαρμένη επιφάνεια, γενιές μοναχών άναβαν το καντήλι και άφηναν τον στεναγμό της καρδιάς τους να γίνει προσευχή.

Κάποτε ήρθε στο μοναστήρι ένας μορφωμένος άνθρωπος της πόλης. Βλέποντας την εικόνα χαμογέλασε ειρωνικά. Πώς είναι δυνατόν να στέκεστε μπροστά σε ξύλο και μπογιές και να προσεύχεστε; Δεν είναι απλώς ένα αντικείμενο;

Ένας γέροντας μοναχός τον πλησίασε ήρεμα. Δεν αντέκρουσε με οξείες λέξεις ούτε με ρητορικές αποδείξεις. Τον οδήγησε στο κελί του και του έδειξε μια μικρή παλιά φωτογραφία. Ποια είναι αυτή; ρώτησε. Ο επισκέπτης συγκινήθηκε. Η μητέρα μου, απάντησε, έχει φύγει χρόνια τώρα. Δώσε μου τη φωτογραφία να τη σκίσω, είπε ο γέροντας. Ο άνθρωπος ταράχτηκε. Μα τι λέτε; Είναι ιερή για μένα. Ο μοναχός τον κοίταξε βαθιά. Δεν είναι χαρτί και μελάνι; Γιατί αντιδράς;

Ο επισκέπτης σώπασε. Εκείνη τη στιγμή άνοιξε μέσα του ένας άλλος ορίζοντας. Ο γέροντας του εξήγησε με απλότητα ότι δεν τιμούμε το ξύλο, αλλά Εκείνον που εικονίζεται. Η εικόνα είναι παράθυρο. Δεν σταματά η καρδιά στο υλικό, αλλά περνά στο Πρωτότυπο. Όπως η φωτογραφία δεν είναι η μητέρα, αλλά μας συνδέει μυστικά με εκείνην, έτσι και η ιερά εικόνα δεν είναι ο Θεός ή ο Άγιος, αλλά μας εισάγει στη ζώσα σχέση μαζί Του.

Αυτή είναι η καρδιά της Κυριακής της Ορθοδοξίας. Η Εκκλησία δεν υπερασπίστηκε ένα καλλιτεχνικό έθιμο. Υπερασπίστηκε την αλήθεια της Ενανθρωπήσεως. Αν ο Χριστός δεν έγινε αληθινός άνθρωπος, δεν θα μπορούσε να εικονισθεί. Αν όμως έγινε, τότε η απεικόνισή Του ομολογεί ότι η σωτηρία δεν είναι ιδέα, αλλά γεγονός. Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης τονίζει ότι όποιος απορρίπτει την εικόνα, αποδυναμώνει την ομολογία της σαρκώσεως. Και η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος διακήρυξε ότι η προσκύνηση της εικόνας είναι τιμητική και όχι λατρευτική, διότι η λατρεία ανήκει μόνο στον Τριαδικό Θεό.

Όταν ο επισκέπτης στάθηκε ξανά μπροστά στην παλαιά εικόνα της Παναγίας, δεν είδε φθαρμένο ξύλο. Είδε μια πρόσκληση. Να υψώσει τον νου από το ορατό στο αόρατο. Να αφήσει την καρδιά να περάσει από την ύλη στη χάρη. Να μάθει ότι η εικόνα δεν ζητά να τη λατρέψεις, αλλά να σε οδηγήσει στη σχέση με το Πρόσωπο που εικονίζεται.

Στον κόσμο που συχνά λατρεύει την ύλη ως αυτοσκοπό, η Ορθοδοξία υπενθυμίζει ότι η ύλη γίνεται φορέας θείας ενέργειας όταν εντάσσεται στο μυστήριο του Χριστού. Το ξύλο του Σταυρού έγινε όργανο σωτηρίας. Το νερό του Βαπτίσματος έγινε λουτρό παλιγγενεσίας. Το λάδι του Ευχελαίου γίνεται ίαση ψυχής και σώματος. Έτσι και το ξύλο της εικόνας γίνεται τόπος συνάντησης, όχι επειδή έχει μαγική δύναμη, αλλά επειδή η Εκκλησία το αγιάζει και το εντάσσει στη ζωή της χάριτος.

Η Κυριακή της Ορθοδοξίας είναι κάλεσμα να ελέγξουμε αν μέσα μας υπάρχουν αόρατες εικονομαχίες. Αν αρνούμαστε να δούμε τον Χριστό στο πρόσωπο του αδελφού. Αν υποτιμούμε τα ιερά ως απλές μορφές. Αν η καρδιά μένει κλειστή στο μυστήριο της θείας παρουσίας. Η αληθινή προσκύνηση δεν εξαντλείται σε μια κίνηση του σώματος, αλλά γίνεται κλίση του είναι προς τον Θεό.

Η παλαιά εικόνα στο μοναστήρι, φθαρμένη και ταπεινή, έγινε για έναν άνθρωπο της πόλης πύλη μετανοίας και φωτισμού. Και έτσι η Εκκλησία συνεχίζει αιώνες τώρα να υψώνει τις ιερές εικόνες όχι ως αντικείμενα αισθητικής, αλλά ως ομολογία πίστεως. Διότι όποιος στέκεται με ταπείνωση μπροστά στην εικόνα, διδάσκεται σιωπηλά να μεταμορφώσει και ο ίδιος την ύπαρξή του σε ζώσα εικόνα του Θεού.

Η ιερά εικόνα είναι πρόσκληση. Από το φθαρτό στο άφθαρτο. Από το ορατό στο αόρατο. Από την απλή θέαση στη ζώσα κοινωνία με Εκείνον που σώζει.

Μπροστά στην παλαιά εικόνα της Παναγίας, η καρδιά μαθαίνει να βλέπει πέρα από το ξύλο και τα χρώματα, και να αναγνωρίζει το άνοιγμα του ουρανού μέσα στον χρόνο.

#ΚυριακήΤηςΟρθοδοξίας #ΑγίεςΕικόνες #ΑναστήλωσηΕικόνων #Ορθοδοξία #filoiesfigmenou