Ο Εσπερινός της Συγγνώμης και η ελευθερία της καρδιάς

Ο Εσπερινός της Συγγνώμης και η ελευθερία της καρδιάς

«Εάν γαρ αφήτε τοις ανθρώποις τα παραπτώματα αυτών, αφήσει και υμίν ο Πατήρ υμών ο ουράνιος». Με τον λόγο αυτό του Κυρίου ανοίγει η πύλη της αγίας Τεσσαρακοστής και η Εκκλησία μάς εισάγει στο κατανυκτικό στάδιο της μετανοίας. Ο Εσπερινός της Συγγνώμης δεν είναι απλώς μία ευλαβική συνήθεια, αλλά μυστική πρόσκληση να κατέλθουμε στο βάθος της καρδιάς μας και να σταθούμε ενώπιον Θεού και ανθρώπων με αλήθεια.

Η Εκκλησία μάς καλεί να δούμε τα σκιερά μονοπάτια της υπερηφανείας, της μνησικακίας και της αδικίας που συχνά ριζώνουν απαρατήρητα μέσα μας. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι η συγχώρηση των αδελφών είναι η πραγματική ελευθερία της ψυχής. Δεν υπάρχει βαρύτερο δεσμό από την πικρία, ούτε πιο λεπτή φυλακή από την εσωτερική καταδίκη του άλλου. Όταν κρατούμε μέσα μας το παράπονο, νομίζουμε πως τιμωρούμε τον άλλον, ενώ στην πραγματικότητα φυλακίζουμε τον εαυτό μας.

Η συγγνώμη δεν είναι αδυναμία. Είναι σταυρική πράξη. Προϋποθέτει ταπείνωση, αναγνώριση σφαλμάτων και αποδοχή ότι όλοι στερούμαστε της δόξης του Θεού. Όπως ο άσωτος υιός επέστρεψε λέγοντας «ήμαρτον», έτσι και κάθε πιστός καλείται να σταθεί με συντετριμμένη καρδιά. Η λέξη συγγνώμη γίνεται γέφυρα που ενώνει τον άνθρωπο με τον Θεό και αποκαθιστά την ενότητα του σώματος της Εκκλησίας.

Στον ιερό αυτό Εσπερινό η πράξη της αμοιβαίας μετάνοιας φανερώνει ότι η πνευματική ζωή δεν είναι ατομική υπόθεση. Η σωτηρία πορεύεται μέσα από τις σχέσεις. Μία λέξη ειλικρινούς ταπεινώσεως, ένα βλέμμα καθαρό, μία σιωπηλή υπόκλιση μπροστά στον αδελφό μπορούν να γίνουν αρχή θεραπείας. Η χάρη του Θεού επισκιάζει εκείνον που συγχωρεί και εκείνον που ζητά συγχώρηση.

Η αγάπη που συγχωρεί καθαρίζει τον νου, ειρηνεύει την καρδιά και φωτίζει τις σχέσεις. Όταν η ψυχή αποθέσει το βάρος της μνησικακίας, τότε γεύεται την ελευθερία των τέκνων του Θεού. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη νίκη από το να νικήσει κανείς τον ίδιο του τον εγωισμό. Έτσι ανοίγει ο δρόμος της νηστείας, όχι ως εξωτερική άσκηση μόνο, αλλά ως εσωτερική κάθαρση.

Ας αφήσουμε, λοιπόν, πίσω μας κάθε πικρία. Ας πλησιάσουμε τον αδελφό με ταπείνωση. Ας επιτρέψουμε στη χάρη του Θεού να ζεστάνει ό,τι πάγωσε μέσα μας. Τότε η καρδιά θα ανοίξει σαν άνθος στο φως και η ψυχή θα γνωρίσει τη γλυκύτητα της αγάπης που συγχωρεί και θεραπεύει.

Η συγγνώμη είναι το πρώτο βήμα της Σαρακοστής και το κλειδί της ειρήνης.

Στον κατανυκτικό Εσπερινό της Συγγνώμης, η ψυχή γονατίζει για να υψωθεί.