Η αληθινή αγάπη δεν εκκοσμικεύεται

Η αληθινή αγάπη δεν εκκοσμικεύεται

«Μη αγαπάτε τον κόσμον μηδέ τα εν τω κόσμω. Εάν τις αγαπά τον κόσμον, ουκ έστιν η αγάπη του Πατρός εν αυτώ» (Α΄ Ιωάννου 2,15). Από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής της Εκκλησίας, ο κόσμος που βρίσκεται μακριά από το πνεύμα της μετανοίας και της θεώσεως επιχείρησε να προσαρμόσει την αλήθεια του Θεού στα μέτρα του. Δεν μπόρεσε να αντέξει το ύψος της αποκαλύψεως και προσπάθησε να το χαμηλώσει. Δεν μπόρεσε να ζήσει το φως και επιχείρησε να το σκεπάσει με τις σκιές των παθών του. Αυτό που η εκκλησιαστική εμπειρία ονομάζει εκκοσμίκευση, δεν είναι απλώς μία αλλαγή μορφής, αλλά μία αλλοίωση ουσίας. Είναι η προσπάθεια να μετατραπεί το μυστήριο της σωτηρίας σε κοσμικό γεγονός, η αγιότητα σε συναίσθημα και η θυσιαστική αγάπη σε ανθρώπινη επιθυμία.

Μέσα σε αυτό το πνεύμα εντάσσεται και η καθιέρωση ενός εορτασμού, ο οποίος παρουσιάζεται ως τιμή προς έναν υποτιθέμενο προστάτη της αγάπης, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί αλλοίωση της αληθινής έννοιας της αγάπης. Η Εκκλησία ουδέποτε γνώρισε άγιο που να προστατεύει την εμπαθή επιθυμία ή την αδιάκριτη σχέση. Η αγιότητα δεν είναι επιβεβαίωση της ανθρώπινης επιθυμίας, αλλά μεταμόρφωση του ανθρώπου. Όπως διδάσκει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο άνθρωπος δεν καλείται απλώς να γίνει ηθικός, αλλά να ενωθεί με τον Θεό, ώστε να γίνει «μέτοχος θείας φύσεως» (Β΄ Πέτρου 1,4). Η ένωση αυτή δεν είναι συμβολική, αλλά πραγματική, και αποτελεί τον σκοπό της υπάρξεως.

Οι κοσμικοί εορτασμοί που επικεντρώνονται στην εξωτερική έκφραση συναισθημάτων δεν έχουν σχέση με την εμπειρία της Εκκλησίας. Η αγάπη, όπως αποκαλύφθηκε από τον Χριστό, δεν είναι συναίσθημα που εξαρτάται από την ανταπόδοση. Είναι θυσία. «Μείζονα ταύτης αγάπην ουδείς έχει, ίνα τις την ψυχήν αυτού θη υπέρ των φίλων αυτού» (Ιωάν. 15,13). Η αγάπη αυτή δεν ζητεί το δικό της συμφέρον. Δεν εξαντλείται σε λόγια και σύμβολα, αλλά εκφράζεται με προσφορά και ταπείνωση. «Η αγάπη μακροθυμεί, χρηστεύεται, ου ζητεί τα εαυτής, ουδέποτε εκπίπτει» (Α΄ Κορ. 13,4-8).

Οι ειδωλολατρικές κοινωνίες λάτρευαν τον έρωτα ως δύναμη φυσική, ως ένστικτο και ως πηγή ηδονής. Η Εκκλησία, όμως, δεν αρνήθηκε την ύπαρξη της ερωτικής έλξεως, αλλά την αγίασε μέσα στο μυστήριο του γάμου. Ο απόστολος Παύλος αποκαλεί τον γάμο «μυστήριον μέγα» (Εφεσίους 5,32), διότι μέσα σε αυτόν αποκαλύπτεται η ένωση του Χριστού με την Εκκλησία. Η συζυγική αγάπη δεν είναι απλώς φυσική ένωση, αλλά εικόνα της θείας κοινωνίας. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι η συζυγική ένωση είναι σχολείο αγιότητος, όπου οι σύζυγοι καλούνται να μάθουν την αυτοθυσία και την υπομονή, ώστε να οδηγηθούν μαζί στη σωτηρία.

Η κοσμική αντίληψη, αντίθετα, περιορίζει την αγάπη σε εξωτερικές εκδηλώσεις και συχνά την συγχέει με την επιθυμία. Εκεί όπου η αγάπη γίνεται ανταλλαγή, παύει να είναι αγάπη. Εκεί όπου γίνεται απαίτηση, παύει να είναι ελευθερία. Εκεί όπου γίνεται πάθος, παύει να είναι φως. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής διδάσκει ότι η αληθινή αγάπη είναι η απουσία κάθε εγωισμού και η ολοκληρωτική προσφορά προς τον Θεό και τον πλησίον. Δεν αγαπά κανείς για να λάβει, αλλά αγαπά διότι έχει ήδη λάβει το πλήρωμα της χάριτος.

Η Εκκλησία δεν τιμά την αγάπη με εξωτερικούς εορτασμούς, αλλά με την μεταμόρφωση της ζωής. Οι άγιοι δεν είναι σύμβολα συναισθημάτων, αλλά ζωντανές αποδείξεις της θείας παρουσίας. Είναι εκείνοι στους οποίους κατοίκησε ο Θεός, όπως λέγει η Γραφή «ναός Θεού εστε και το Πνεύμα του Θεού οικεί εν υμίν» (Α΄ Κορ. 3,16). Η αγιότητα δεν απονέμεται από ανθρώπους, αλλά αποκαλύπτεται από την χάρη.

Η Εκκλησία προβάλλει ως πρότυπα όχι μυθικά πρόσωπα, αλλά πραγματικούς αγίους, οι οποίοι έζησαν την αγάπη ως θυσία. Ανάμεσα σε αυτούς συγκαταλέγονται οι άγιοι Ακύλας και Πρισκίλλα, τους οποίους επαινεί ο απόστολος Παύλος, διότι πρόσφεραν την ζωή τους για τον Χριστό. Η αγάπη τους δεν ήταν λόγος, αλλά πράξη. Δεν ήταν συναίσθημα, αλλά οδός σωτηρίας.

Ο άνθρωπος δεν έχει ανάγκη από κοσμικούς προστάτες της αγάπης. Έχει ανάγκη να επιστρέψει στην πηγή της αγάπης. Διότι «ο Θεός αγάπη εστί» (Α΄ Ιωάν. 4,16). Όταν ο άνθρωπος ενωθεί με τον Θεό, τότε η αγάπη του γίνεται καθαρή, ελεύθερη και αιώνια. Δεν περιορίζεται στον χρόνο, ούτε φθείρεται από τις περιστάσεις. Γίνεται φως που οδηγεί στην σωτηρία.

Η αγάπη που γεννά ο κόσμος τελειώνει. Η αγάπη που γεννά ο Θεός δεν τελειώνει ποτέ. Και όποιος αξιωθεί να την γνωρίσει, δεν χρειάζεται τίποτε άλλο, διότι έχει ήδη βρει τον ίδιο τον Θεό μέσα στην καρδιά του.

Η αληθινή αγάπη δεν έχει ανάγκη από σύμβολα του κόσμου, διότι είναι η ίδια σύμβολο της αιωνιότητος.

Στην σιωπή της καρδιάς γεννιέται η αγάπη που δεν πεθαίνει ποτέ.