Ο άνθρωπος χωρίς τον Θεό δεν στέκεται, αλλά διαλύεται

Ο άνθρωπος χωρίς τον Θεό δεν στέκεται, αλλά διαλύεται

«Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν» (Ιωάν. 15, 5). Ο λόγος αυτός του Κυρίου δεν είναι απλώς μια ηθική νουθεσία, αλλά μια αποκάλυψη της ίδιας της αλήθειας της υπάρξεως. Ο άνθρωπος δεν δημιουργήθηκε για να στέκεται μόνος, ούτε για να αυτονομείται από την Πηγή της ζωής. Δημιουργήθηκε για να ζει εν κοινωνία με τον Θεό, να αντλεί από Αυτόν φως, νόημα και δύναμη. Όταν ο νους σκοτισθεί και η καρδιά σκληρυνθεί, τότε ο άνθρωπος χάνει αυτή τη σχέση και αρχίζει να περιπλανιέται μέσα σε έναν κόσμο που γίνεται ξένος, ψυχρός και εχθρικός.

Ο κόσμος αυτός, από την πτώση και έπειτα, φέρει μέσα του το πνεύμα της αντιθέσεως προς τον Θεό. Δεν είναι απλώς ένας τόπος δοκιμασίας, αλλά ένας τόπος όπου ενεργούν δυνάμεις που πολεμούν την αλήθεια. Όπως άλλοτε ο Ηρώδης εζήτησε την κεφαλή του Τιμίου Προδρόμου, έτσι και σήμερα το πνεύμα του Ηρώδου επιδιώκει τη σίγαση κάθε φωνής που μαρτυρεί τον Θεό. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι «όπου υπάρχει αλήθεια, εκεί υπάρχει και διωγμός», διότι το φως ελέγχει το σκοτάδι και το σκοτάδι δεν αντέχει τον έλεγχο.

Παράλληλα, το πνεύμα των Φαρισαίων εξακολουθεί να ζει μέσα στους αιώνες. Είναι το πνεύμα της υποκρισίας, της υπερηφανείας και της ψευδούς σοφίας. Είναι εκείνοι που έχουν γνώση χωρίς ταπείνωση, λόγο χωρίς χάρη και εξουσία χωρίς αγάπη. Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος λέγει ότι «ο νους που εμπιστεύεται τον εαυτό του, χωρίς τον Θεό, γίνεται τύραννος της ψυχής». Αυτή η ψευδαίσθηση της αυτάρκειας οδηγεί τον άνθρωπο στην αποξένωση από τον Θεό και τελικά στην πνευματική του κατάρρευση.

Ο Θεάνθρωπος Χριστός ήλθε στον κόσμο για να αποκαταστήσει τον άνθρωπο στην αληθινή του θέση. Και όμως, οι άνθρωποι του κόσμου Τον απέρριψαν. Δεν Τον απέρριψαν από άγνοια, αλλά επειδή η παρουσία Του φανέρωσε την ασθένεια της καρδιάς τους. Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής γράφει ότι «όποιος αγαπά τον Θεό, γίνεται ξένος προς τον κόσμο, και όποιος αγαπά τον κόσμο, γίνεται ξένος προς τον Θεό». Αυτή η διάκριση δεν είναι εξωτερική, αλλά εσωτερική. Είναι η επιλογή ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι, ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο.

Ο άνθρωπος που απομακρύνεται από τον Θεό μπορεί να φαίνεται ότι στέκεται, αλλά στην πραγματικότητα καταρρέει εσωτερικά. Χάνει την ειρήνη, χάνει τον προσανατολισμό, χάνει τον ίδιο του τον εαυτό. Αντιθέτως, εκείνος που μένει ενωμένος με τον Θεό, ακόμη και μέσα σε διωγμούς και θλίψεις, παραμένει ακλόνητος. Ο Άγιος Αντώνιος ο Μέγας μαρτυρεί ότι «ο άνθρωπος που έχει τον Θεό μέσα του, δεν φοβάται τίποτε, διότι γνωρίζει ότι η ζωή του δεν εξαρτάται από τον κόσμο, αλλά από τον Δημιουργό».

Γι’ αυτό και στις ημέρες μας, όπου ο κόσμος γεμίζει από σύγχρονους Ηρώδες και νέους Φαρισαίους, η μόνη ασφαλής στάση είναι η παραμονή κοντά στον Θεό. Όχι ως ιδέα, αλλά ως ζωντανή σχέση. Όχι ως θεωρία, αλλά ως βίωμα. Διότι μόνο ο Θεός είναι η βάση της υπάρξεως, μόνο Αυτός είναι η δύναμη της ψυχής, μόνο Αυτός είναι η αλήθεια που δεν αλλάζει.

Όταν ο άνθρωπος επιστρέφει στον Θεό, τότε βρίσκει ξανά τον εαυτό του. Και τότε, ακόμη και αν όλος ο κόσμος στραφεί εναντίον του, η ψυχή του παραμένει ελεύθερη, φωτισμένη και ζωντανή.

Στον κόσμο που αλλάζει, μόνο εκείνος που στηρίζεται στον Θεό δεν κλονίζεται, διότι έχει μέσα του το φως που δεν σβήνει.