ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΙΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΜΑΣ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟΝ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΙΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΜΑΣ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟΝ

1. Τα γεγονότα εκείνα που αποτελούσαν στο παρελθόν αντικείμενο αγωνιώδους στοχασμού για τους πατριάρχες, και οι προφήτες τα προφήτευαν, και οι ευσεβείς επιθυμούσαν να τα δουν, επαληθεύτηκαν και πραγματοποιήθηκαν τωρα: ο Θεός « παρουσιάστηκε στη γη με ανθρώπινο σώμα και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους»[Βαρούχ,3,38]. Ας χαιρόμαστε, λοιπόν, και ας πανηγυρίζουμε με αγαλλίαση, αγαπητοί μου. Γιατί, αν ο Ιωάννης (ο Πρόδρομος) που βρισκόταν στην κοιλιά της μητέρας του, ανασκίρτησε όταν η Μαρία επισκέφτηκε την Ελισάβετ, πολύ περισσότερο εμείς, που είδαμε όχι τη Μαρία, αλλά τον ίδιο τον Σωτήρα μας που γεννιεται , πρέπει να σκιρτάμε και να πανηγυρίζουμε, να νιώθουμε θαυμασμό και κατάπληξη για την ασύλληπτη οικονομία του Θεού που υπερβαίνει κάθε ανθρώπινο λογισμό. Γιατί σκέψου, πόσο σπουδαίο είναι να βλέπεις τον ήλιο να κατεβαίνει απ᾿ τον ουρανό και να βαδίζει πάνω στη γη, και από εκεί να στέλνει τις ακτίνες Του σε όλα τα δημιουργήματα.

Και αν θα προκαλούσε έκπληξη σ᾿ όλους εκείνους που θα έβλεπαν να συμβαίνει αυτό με τον αισθητό ήλιο, σκέψου, σε παρακαλώ, και συλλογίσου τώρα, πόσο μεγαλειώδες είναι να βλέπουμε τον Ήλιο της δικαιοσύνης να αποστέλλει από το ανθρώπινο σώμα Του τις ακτίνες Του και να φωτίζει τις ψυχές μας.

Από καιρό κι εγώ επιθυμούσα να μάθω για την ακριβή αυτή ημερομηνία της Γεννήσεως του Χριστού. Και όχι να τη μάθω μόνο εγώ, αλλά μαζί με πολλούς ανθρώπους. Και ευχόμουν πάντοτε να είναι τόσο γεμάτος ο τόπος της συγκεντρώσεως, όπως τον βλέπουμε να είναι αυτή τη στιγμή. Η επιθυμία μου, λοιπόν, εκπληρώθηκε και πραγματοποιήθηκε. Και ενώ δεν πέρασαν ούτε δέκα χρόνια από τότε που πληροφορηθήκαμε και έγινε γνωστή σ᾿ εμάς η ημέρα αυτή, όμως έγινε με τον δικό σας ζήλο τόσο σπουδαία, σαν να μας παραδόθηκε από το Θεό πριν από πολλά χρόνια.

Γι’ αυτό και δεν θα έσφαλε κανείς αν την ονόμαζε και νέα και παλαιά μαζί. Νέα, γιατί πριν από λίγο τη γνωρίσαμε, παλαιά και αρχαία, γιατί έγινε γρήγορα συνομήλικη με τις πιο παλαιές, κι έφτασε στην ίδια ηλικία μ᾿ εκείνες.Όπως, δηλαδή, τα χυμώδη και καρποφόρα φυτά αναπτύσσονται και καρποφορούν σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα απ᾿ τη στιγμή που θα φυτευθούν, έτσι και η εορτη αυτή, που ήταν γνωστή στους χριστιανούς της Δύσης από παλαιά, και σε μας έγινε γνωστή τώρα κι όχι πριν από πολλά χρόνια, τόσο γρήγορα διαδόθηκε και καρποφόρησε, όσο μπορείτε να δείτε τώρα, που γέμισε ο αυλόγυρος και η Εκκλησία είναι ασφυκτικά γεμάτη από το πλήθος των συγκεντρωθέντων.


Την αμοιβή, λοιπόν, την αντάξια προς το μεγάλο ενδιαφέρον σας, να την περιμένετε από το Χριστό, που φανερωθηκε στη γη ως άνθρωπος. Εκείνος θα σας αμείψει οπωσδήποτε για την προθυμία σας αυτή. Γιατί η αγάπη και το ενδιαφέρον σας για τούτη την ημέρα είναι πολύ μεγάλη απόδειξη της αγάπης που νιώθετε για τον γεννηθέντα Χριστό. Αν πρέπει όμως κι εμείς οι συνάνθρωποί σας κάτι να προσφέρουμε, θα προσφέρουμε ό,τι μπορούμε, ή μάλλον όσα επιτρέψει η χάρη του Θεού να πούμε για τη δική σας ωφέλεια.

Τι επιθυμείτε λοιπόν ν᾿ ακούσετε ; Μα τι άλλο παρά για την ημέρα που εορτάζουμε την γεννηση του Χριστου. Και γίνεται παντού πολλή συζήτηση για την ημέρα αυτή, και άλλοι την κατηγορούν ότι είναι καινούρια και πρόσφατη και θεσπίστηκε τώρα τελευταία, ενώ άλλοι την υπερασπίζονται ότι είναι παλαιά και αρχαιότατη, αφού ήδη οι προφήτες προφήτευσαν τη γέννηση του Χριστού και από πολλά χρόνια ήταν γνωστή και σπουδαία για όσους κατοικούν από τη Θράκη μέχρι τα Γάδειρα.

Εμπρός, λοιπόν, ας μιλήσουμε γι᾿ αυτά. Γιατί αν, ενώ ακόμη υπάρχει αμφισβήτηση γύρω απ᾿ την εορτή αυτή, την τιμάτε τόσο, είναι ολοφάνερο ότι αν γίνει πιο γνωστή, θα είναι πολύ μεγαλύτερο το ενδιαφέρον γι᾿ αυτή, γιατί η αποσαφήνιση που θα γίνει με την ομιλία, θα αυξήσει τον σεβασμό σας προς αυτή.

Έχω λοιπόν να προβάλω τρεις αποδείξεις, με τις οποίες θα μάθουμε σίγουρα, ότι αυτή είναι η εποχή που γεννήθηκε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο Θεός Λόγος. Και γι᾿ αυτές τις τρεις υπάρχει μία απόδειξη, το ότι η εορτή κατέστη γνωστή τόσο γρήγορα κι έφτασε σε τόσο ύψος μεγαλοπρέπειας και δόξας. Κι εκείνο που έλεγε ο Γαμαλιήλ σχετικά με τη χριστιανική διδασκαλία, ότι «αν προέρχεται από ανθρώπους, θα εξαφανιστεί, αν όμως προέρχεται από τον Θεό, δεν μπορείτε να την εξαφανίσετε, και προσέξτε μήπως φανείτε και θεομάχοι» [Πράξ. 5, 38-39], αυτό θα έλεγα κι εγώ για τούτη την ημέρα.

Οτι επειδή δηλαδή ο Θεός Λόγος εκ του Θεού προέρχεται, γι΄αυτό όχι μόνο δεν εξαφανίστηκε η εορτή αυτή, αλλά και γίνεται μεγαλοπρεπέστερη και γνωστότερη χρόνο με τον χρόνο. Γι΄αυτό και η χριστιανική διδασκαλία κατέκτησε όλη την οικουμένη μέσα σε λίγα χρόνια, αν και αυτοί που την κήρυξαν παντού ήταν σκηνοποιοί, ψαράδες, αγράμματοι και απλοικοί άνθρωποι. Μα το ότι εκείνοι που την κήρυξαν δεν ήταν σπουδαίοι, δεν δυσκόλεψε τη διάδοσή της, γιατί η δύναμη του περιεχομένου της ήταν ισχυρότερη απ᾿ όλα, και εξουδετέρωνε όλα τα εμπόδια δείχνοντας τη δύναμή της.

Ο Χριστός γεννήθηκε στη Βηθλεέμ.

2. Αν όμως κάποιος απ᾿ αυτούς που δημιουργούν έριδες, δεν παραδέχεται όσα είπα, μπορώ να προβάλω και δεύτερη απόδειξη. Ποια είναι αυτή; Είναι εκείνη που βγαίνει απ᾿ όσα διαβάζουμε μες στα Ευαγγέλια για την απογραφή. Λέει, λοιπόν, ο Ευαγγελιστής: «Τις ημέρες εκείνες βγήκε διάταγμα από τον Καίσαρα Αύγουστο να απογραφεί όλη η οικουμένη. Αυτή είναι η πρώτη απογραφή που έγινε όταν διοικητής της Συρίας ήταν ο Κυρήνιος. Και πήγαιναν όλοι να απογραφούν, καθένας στην ιδιαίτερη πατρίδα του.

Πήγε και ο Ιωσήφ από τη Γαλιλαία, από την πόλη Ναζαρέτ, στην Ιουδαία στην πόλη του Δαβίδ, που το όνομά της είναι Βηθλεέμ, γιατί (ο Ιωσήφ) καταγόταν απ᾿ την οικογένεια και τη φυλή του Δαβίδ, για να απογραφεί μαζί με τη Μαρία τη μνηστή του, που ήταν έγκυος. Μόλις όμως αυτοί έφτασαν εκεί, ήρθε η ώρα να γεννήσει Αυτή. Και γέννησε τον Υιό Της τον πρωτότοκο, και τον σπαργάνωσε και τον έβαλε να κοιμηθεί μες στη φάτνη, γιατί δεν είχαν τόπο στο κατάλυμα» [Λουκ. 2, 1-7)].

Απ᾿ αυτά γίνεται φανερό πως (ο Χριστός) γεννήθηκε κατά την πρώτη απογραφή. Και είναι δυνατό, όποιος επιθυμεί να γνωρίζει με ακρίβεια, να ερευνήσει τους αρχαίους δημόσιους κώδικες της Ρώμης και να μάθει τον χρόνο της απογραφής. Θα ᾿λεγε όμως κάποιος: «Και τι μας ενδιαφέρει, αφού είμαστε μακριά από τη Ρώμη και ποτέ δεν την επισκεφτήκαμε;». Άκου όμως και μην αμφισβητείς, γιατί παραλάβαμε την ημέρα αυτή από εκείνους που γνωρίζουν όλα αυτά με ακρίβεια και διαμένουν σ᾿ αυτή την πόλη. Γιατί εκείνοι που μένουν εκεί, γιορτάζουν πριν από πολλά χρόνια και από παλιά παράδοση, κι αυτοί τώρα μας την γνώρισαν.

Ούτε άλλωστε ο Ευαγγελιστής μάς ανέφερε άσκοπα την εποχή εκείνη, αλλά σκόπιμα μας το φανέρωσε, για να μας κάνει γνωστή την ημερομηνία αυτή και να μας καταδείξει το σχέδιο της οικονομίας του Θεού. Γιατί ο Αύγουστος δεν έβγαλε τότε αυτό το διάταγμα από δική του θέληση ούτε με δική του πρωτοβουλία, αλλά ο Θεός του το έβαλε στον νου του, για να τον κάνει να υπηρετήσει ακόμη και παρά τη θέλησή του τη Γέννηση του Μονογενούς.

Και πώς αυτό –θα διερωτιόταν κανείς- συντελεί σ᾿ αυτό το σχέδιο του Θεού; Δεν είναι ούτε μικρό ούτε τυχαίο αυτό, αγαπητέ, αλλά πολύ μεγάλο και ένα από τα αναγκαία και τα σπουδαία. Ποιο λοιπόν είναι αυτό; Η Γαλιλαία είναι περιοχή της Παλαιστίνης και η Ναζαρέτ πόλη της Γαλιλαίας. Και η Ιουδαία επίσης είναι κάποια περιοχή που έτσι την ονομάζουν οι κάτοικοί της, και η Βηθλεέμ είναι πόλη της Ιουδαίας.

Όλοι οι προφήτες προφήτευσαν πως ο Χριστός θα έρθει όχι από τη Ναζαρέτ, αλλά απ᾿ τη Βηθλεέμ, και ότι εκεί θα γεννηθεί. Να λοιπόν, τι λένε οι Γραφές: «Και συ Βηθλεέμ που ανήκεις στην περιοχή της φυλής του Ιούδα, δεν είσαι η πιο ασήμαντη απ᾿ τις κυριώτερες πόλεις της Ιουδαίας• γιατί από σένα θα προέλθει ο ηγεμόνας που θα διδάξει και θα οδηγήσει το λαό μου τον Ισραήλ» [Ματθ. 2, 6]. Και οι Ιουδαίοι που ρωτήθηκαν τότε από τον Ηρώδη, πού γεννήθηκε ο Χριστός, του ανέφεραν αυτή τη μαρτυρία.

Γι᾿ αυτό και όταν ο Φίλιππος είπε: «Βρήκαμε τον Ιησού από την Ναζαρέτ», και τον ρώτησε ο Ναθαναήλ: «Είναι δυνατόν να προέλθει κάτι καλό από τη Ναζαρέτ;», ο Χριστός είπε γιαυτόν: «Να ένας πραγματικός Ισραηλίτης που δεν έχει πονηρία μέσα του» [Ιωάν. 1, 35-47]. Αλλά, θα ρωτούσε κανείς, γιατί επαίνεσε ο Χριστός τον Ναθαναήλ; Γιατί δεν παρασύρθηκε ο Ναθαναήλ απ᾿ την αναγγελία του Φιλίππου, και γνώριζε με σαφήνεια και ακρίβεια ότι ο Χριστός δεν έπρεπε να γεννηθεί στη Ναζαρέτ ούτε στη Γαλιλαία, αλλά στην Ιουδαία και μάλιστα στη Βηθλεέμ, όπως κι έγινε.
Επειδή, λοιπόν, ο μεν Φίλιππος δεν το πρόσεξε, ο δε Ναθαναήλ ως νομομαθής απάντησε σύμφωνα προς τους λόγους της ανωτέρω προφητείας, γνωρίζοντας ότι δεν θα έλθει ο Χριστός από τη Ναζαρέτ, γι΄αυτό ο Χριστός είπε: «Να ένας πραγματικός Ισραηλίτης που δεν έχει πονηρία μέσα του».

Γι’αυτό και κάποιοι Ιουδαίοι έλεγαν στο Νικόδημο: «Ερεύνησε και δες, ότι δεν γεννήθηκε προφήτης στη Γαλιλαία» [Ιωάν. 7, 5]. Και αλλού πάλι: «ο Χριστός δεν θα έλθει από την κώμη Βηθλεέμ, απ᾿ την οποία ήταν κι ο Δαβίδ; » [Ιωάν. 7, 42]. Και όλοι είχαν την ίδια γνώμη, ότι σίγουρα ο Χριστός έπρεπε από εκεί να έλθει (απ᾿ την Ιουδαία) και όχι απ᾿ τη Γαλιλαία.

Επειδή, λοιπόν, ο Ιωσήφ και η Μαρία, που ήταν κάτοικοι της Βηθλεέμ, την εγκατέλειψαν και εγκαταστάθηκαν στη Ναζαρέτ, όπου και διέμειναν (πράγμα βέβαια που συμβαίνει συνήθως σε πολλούς ανθρώπους, να εγκαταλείπουν, δηλαδή, τις πόλεις που γεννήθηκαν και να διαβιούν σε άλλες πόλεις στις οποίες δεν γεννήθηκαν), κι έπρεπε ο Χριστός να γεννηθεί στη Βηθλεέμ, βγήκε διάταγμα, που και χωρίς τη θέλησή τους τους ανάγκαζε να πάνε σ᾿ αυτή την πόλη, γιατί έτσι είχε προνοήσει ο Θεός.

Γιατί ο νόμος που απαιτούσε απ᾿ τον καθένα να απογραφεί στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τους ανάγκασε να ξεσηκωθούν από εκεί, εννοώ από τη Ναζαρέτ, και να έλθουν στη Βηθλεέμ για να απογραφούν. Ακριβώς αυτό υπονοούσε και ο Ευαγγελιστής όταν έλεγε: «Πήγε και ο Ιωσήφ από τη Γαλιλαία, από την πόλη Ναζαρέτ στην Ιουδαία, στην πατρίδα του Δαβίδ, για να απογραφεί μαζί με τη μνηστή του που ήταν έγκυος. Και συνέβη, όταν αυτοί ήταν εκεί, να συμπληρωθούν οι μέρες που θα γεννούσε η Μαρία, και γέννησε τον Υιο της τον Πρωτότοκο» [Λουκ. 2, 4-7].