Η θεραπεία της έχθρας και η νίκη της αγάπης κατά τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο

Η θεραπεία της έχθρας και η νίκη της αγάπης κατά τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο

«Ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν· εὐλογεῖτε τοὺς καταρωμένους ὑμᾶς» λέγει ο Κύριος, αποκαλύπτοντας ότι η τελειότητα της χριστιανικής ζωής δεν βρίσκεται στην ανταπόδοση αλλά στην υπέρβαση της φυσικής ροπής προς την ανταπόδοση του κακού. Ο άνθρωπος, πλασμένος κατ’ εικόνα Θεού, δεν δημιουργήθηκε για την αγριότητα της έχθρας αλλά για την κοινωνία της αγάπης. Όπως το άγριο θηρίο δύναται να ημερωθεί με επιμέλεια και υπομονή, πολύ περισσότερο δύναται να μεταβληθεί η ανθρώπινη προαίρεση, η οποία έχει μέσα της τον σπόρο της αγαθότητας που έθεσε ο Δημιουργός.

Η εμπάθεια και το μίσος δεν αποτελούν φυσική κατάσταση της ανθρώπινης ψυχής αλλά πνευματική ασθένεια. Η ασθένεια αυτή θεραπεύεται με την επιείκεια, την υπομονή και την ταπείνωση. Ο άνθρωπος που αγωνίζεται να καταπραΰνει την έχθρα του άλλου δεν εργάζεται μόνο για την ειρήνη μεταξύ των ανθρώπων αλλά συνεργεί στο έργο της θείας οικονομίας, διότι ο Θεός «θέλει πάντας σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν». Η επιμονή στην συμφιλίωση, ακόμη και όταν φαίνεται μάταιη, γίνεται πνευματική θυσία ευάρεστη ενώπιον του Θεού.

Η συκοφαντία και η κατηγορία, όταν είναι ψευδείς, μετατρέπονται σε ευκαιρία πνευματικής καρτερίας και στεφάνου ουρανίου, διότι «μακάριοι ἐστὲ ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ εἴπωσι πᾶν πονηρὸν ῥῆμα καθ’ ὑμῶν ψευδόμενοι ἕνεκεν ἐμοῦ». Όταν όμως οι κατηγορίες είναι αληθείς, τότε γίνονται καθρέπτης μετανοίας και αφορμή διορθώσεως. Πολλές φορές εκείνος που μας ελέγχει γίνεται άθελά του συνεργός της σωτηρίας μας, διότι φανερώνει ό,τι οι φίλοι από ανθρώπινη συμπάθεια αποκρύπτουν. Έτσι η έχθρα μεταβάλλεται σε όργανο πνευματικής προόδου, όταν αντιμετωπίζεται με ταπείνωση και αυτομεμψία.

Ο ψαλμωδός λέγει «παῦσον ἀπὸ ὀργῆς καὶ ἐγκατάλιπε θυμόν», διότι η οργή θολώνει τον νου και εμποδίζει την χάρη του Θεού να ενεργήσει μέσα στην καρδιά. Η συμφιλίωση δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας αλλά μαρτυρία πνευματικής δυνάμεως. Όποιος υπομένει την προσβολή χωρίς ανταπόδοση, μιμείται τον Χριστό που «λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοιδόρει». Στις Πράξεις των Αποστόλων φαίνεται ότι η Εκκλησία οικοδομήθηκε μέσα από συγχωρήσεις, διότι «ἦν ἡ καρδία καὶ ἡ ψυχὴ μία». Η ενότητα αυτή αποτελεί καρπό της αγάπης που υπερβαίνει τις ανθρώπινες αντιθέσεις.

Η επιμονή στην ειρήνη με όλους, ακόμη και με εκείνους που παραμένουν σκληροί και αμετάπειστοι, φανερώνει την ζωντανή παρουσία του Χριστού μέσα στην ψυχή. Ο κόπος για την συμφιλίωση δεν χάνεται, αλλά μετατρέπεται σε ουράνιο μισθό, διότι ο Θεός βλέπει την προαίρεση και ανταποδίδει την αγαθή διάθεση. Εκεί όπου ο άνθρωπος αγωνίζεται να θεραπεύσει την έχθρα, εκεί ενεργεί η χάρις και μεταμορφώνει την καρδιά.

Η ειρήνη της καρδιάς γεννιέται όταν ο άνθρωπος παύει να δικαιώνει τον εαυτό του και αρχίζει να αναζητεί την διόρθωση της ψυχής του. Τότε η έχθρα παύει να έχει δύναμη και η αγάπη γίνεται νίκη αθόρυβη αλλά αιώνια.

Η συμφιλίωση είναι δύναμη που ελευθερώνει την ψυχή και ανοίγει τον δρόμο της σωτηρίας.

Παραπομπές και πηγές

Κατά Ματθαίον 5,44

Κατά Ματθαίον 5,11-12

Ψαλμός 36,8

Α Πέτρου 2,23

Πράξεις Αποστόλων 4,32

Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Περί μίσους και έχθρας

#ορθοδοξια #μετανοια #συγχωρεση #αγαπη #ταπεινωση #filoiesfigmenou