Τουρκική προκλητικότητα: Κυρώσεις από την Ε.Ε. για να κοπούν οι βόλτες του «Oruc Reis»

Παρά το τελεσίγραφο των Βρυξελλών στην Άγκυρα, ότι τελειώνουν τα λόγια και αρχίζουν τα έργα

Τουρκική προκλητικότητα: Κυρώσεις από την Ε.Ε. για να κοπούν οι βόλτες του «Oruc Reis»

Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη

Μάκης Πολλάτος

Παρά το τελεσίγραφο των Βρυξελλών στην Άγκυρα, ότι τελειώνουν τα λόγια και αρχίζουν τα έργα

H κατάσταση «μη πολέμου» στην οποία βρίσκονται η Ελλάδα με την Τουρκία από τις 10 Αυγούστου, μετά την έναρξη σεισμικών ερευνών σε περιοχή ελληνικής υφαλοκρηπίδας από το «Oruc Reis», δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια αισιοδοξίας για ταχεία αποκλιμάκωση της έντασης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τη διήμερη συνεδρίαση των 27 υπουργών Εξωτερικών, έστειλε στην Αγκυρα το προειδοποιητικό μήνυμα ότι τελειώνουν τα λόγια και θα αρχίσουν τα έργα, σε περίπτωση που ο Ταγίπ Ερντογάν συνεχίσει να απειλεί την Ελλάδα ακόμη και με πόλεμο διεκδικώντας θαλάσσιες ζώνες ελληνικής κυριαρχίας.

Το τελεσίγραφο των Βρυξελλών μεταδόθηκε μέσω της λίστας των πιθανών κυρώσεων που θα αποφασιστούν από τους Ευρωπαίους ηγέτες στις 24 και 25 Σεπτεμβρίου σε περίπτωση που η τουρκική κυβέρνηση επιμείνει να απειλεί και να τροφοδοτεί την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι επιλογές των Ευρωπαίων για κυρώσεις στοχεύουν στην ταλαιπωρημένη και αφερέγγυα τουρκική οικονομία και περιλαμβάνουν μέτρα για εμπάργκο σε πωλήσεις, εξαγωγές και προμήθειες υλικών σχετικά με την ενέργεια, την τεχνολογία και την άμυνα, απαγόρευση δανεισμού της Τουρκίας από τις κρατικές τράπεζες της Ε.Ε., απαγόρευση των ταξιδιών -travel ban- με την Τουρκία και μείωση των ευρωπαϊκών κονδυλίων που εκταμιεύονται στην Αγκυρα.

«Εχουμε ασφαλώς την υποχρέωση να λάβουμε πολύ σοβαρά υπόψη μας τα δικαιώματα και τα θέματα που παρουσιάζουν οι Ελληνες φίλοι μας και επίσης να τους υποστηρίξουμε, όπου έχουν δίκιο», ήταν η ξεκάθαρη τοποθέτηση της καγκελαρίου της Γερμανίας.

Το τηλεφώνημα από την Ανγκελα Μέρκελ προς τον Ερντογάν δεν έγινε την Παρασκευή 28 Αυγούστου, όπως είχε προαναγγείλει άθελά της η Γερμανίδα υπουργός Αμυνας σε συνομιλία που είχε με τον Ζοζέπ Μπορέλ που καταγράφηκε από τις ανοιχτές κάμερες.

«Θα πρέπει να χωνέψουν οι Τούρκοι τα αποτελέσματα του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων για να τηλεφωνήσει η Ανγκελα Μέρκελ στον Ταγίπ Ερντογάν», εξήγησε στο «ΘΕΜΑ» κυβερνητικό στέλεχος στην Αθήνα με πλήρη γνώση -λεπτό προς λεπτό- των εξελίξεων στα Ελληνοτουρκικά. Η καθυστέρηση στην έγκριση της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ της Ελλάδας και της Αιγύπτου -λόγω της ονομαστικής ψηφοφορίας που ζήτησε ο ΣΥΡΙΖΑ- μετέθεσε κατά 24 ώρες τη συζήτηση των 27 Ευρωπαίων υπουργών Εξωτερικών για την Τουρκία.

Οταν ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας ζήτησε επιτακτικά από τους ομολόγους του να αναλάβουν δράση για να φρενάρουν τους τουρκικούς τσαμπουκάδες, την ώρα που ο Κύπριος υπουργός Εξωτερικών Νίκος Χριστοδουλίδης τόνιζε ότι η Ε.Ε. οφείλει να προειδοποιήσει την Τουρκία με αυστηρές κυρώσεις, οι εκπρόσωποι των πιο διστακτικών χωρών αρκέστηκαν να σημειώσουν ότι το κοκτέιλ των ευρωπαϊκών αντιμέτρων στην επιθετικότητα της Αγκυρας θα πρέπει να έχει τέτοια δοσολογία ώστε ο Ερντογάν να μην απασφαλίσει ακόμη περισσότερο.

«Η λίστα των επιλογών που θα έχουν μπροστά τους οι ηγέτες της Ε.Ε. στη Σύνοδο Κορυφής στις 24-25 Σεπτεμβρίου δαγκώνει πιο πολύ απ’ ό,τι μέχρι τώρα», εξήγησε στο «ΘΕΜΑ» ανώτατος Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Στον γόρδιο δεσμό των ελληνοτουρκικών σχέσεων ενεπλάκη και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος το βράδυ της Τετάρτης (ώρα Ελλάδας) είχε διαδοχικές τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τον Ταγίπ Ερντογάν και ξανά με τον πρωθυπουργό της Ελλάδας. «Ο πρωθυπουργός εξέθεσε στον Αμερικανό πρόεδρο την κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις καθαρά και ξάστερα», είπε στο «ΘΕΜΑ» συνεργάτης του.

Στο ερώτημα αν ισχύουν οι φήμες ότι η τηλεφωνική παρέμβαση του προέδρου των ΗΠΑ προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον πρόεδρο της Τουρκίας έγινε έπειτα από εικαζόμενο τηλεφώνημα της Ανγκελα Μέρκελ στον Ντόναλντ Τραμπ, διπλωματικοί παράγοντες και κυβερνητικά στελέχη δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσουν τους ψιθύρους.

Το αποτυχημένο ταξίδι του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών Χάικο Μάας σε Αθήνα και Αγκυρα, που σφραγίστηκε από την άρνηση των Τούρκων να κάνουν πίσω, έστειλε το μήνυμα ότι η διαμεσολαβητική προσπάθεια του Βερολίνου κινδυνεύει να ναυαγήσει.

«Πολύ δύσκολες οι συζητήσεις με την τουρκική πλευρά», είπε η Γερμανίδα υπουργός Αμυνας Ανεγκρετ Κραμπ-Καρενμπάουερ στον διάλογο με τον Ζοζέπ Μπορέλ που αποκαλύφθηκε από τα ανοιχτά μικρόφωνα. «Οι Τούρκοι είναι πολύ εκνευρισμένοι με τη συμφωνία Ελλάδας - Αιγύπτου για την ΑΟΖ. Λένε ότι οι Ελληνες δεν είναι αξιόπιστοι», κωδικοποίησε την κατάσταση ο ύπατος εκπρόσωπος της Ε.Ε. για την εξωτερική πολιτική.

Κι εδώ είναι η ουσία της κρίσης. «Ο Ερντογάν δυσκολεύεται να χωνέψει τη νέα πραγματικότητα που δημιούργησε η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία για την ΑΟΖ, ακυρώνοντας παράλληλα το τουρκολιβυκό μνημόνιο, την ώρα που είχε δεχτεί μορατόριουμ για να ξαναρχίσουν οι διερευνητικές επαφές με την Αθήνα και είχε αποσύρει τον στόλο του από το Αιγαίο», εξηγεί έμπειρη διπλωματική πηγή.

Το μήνυμα από Βερολίνο και Ουάσινγκτον

«Ο διάλογος είναι η μόνη διέξοδος από αυτή την επικίνδυνη κρίση. Η Τουρκία να σταματήσει τις προκλήσεις», είναι το μήνυμα που στέλνουν από κοινού σε Αθήνα και Αγκυρα η Ανγκελα Μέρκελ με τον Ντόναλντ Τραμπ. Το παιχνίδι με τη φωτιά, όπου «και η μικρότερη σπίθα μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή», σύμφωνα με την έκφραση που χρησιμοποίησε ο Χάικο Μάας, είναι η πιο επικίνδυνη ελληνοτουρκική κρίση από την εποχή των Ιμίων το 1996.

«Η κατάσταση μοιάζει να εκτροχιάζεται τελείως. Οταν οι έρευνες του “Oruc Reis” ανανεώνονται διαρκώς, ο τουρκικός στόλος είναι στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο, η Ελλάδα απαντά με στρατιωτικές ασκήσεις στις οποίες συμμετέχει και η Γαλλία, δεν βλέπω οδό διαφυγής», αποκωδικοποιεί τη σημερινή κατάσταση πρόσωπο με μεγάλη εμπειρία πολλών ετών στον χειρισμό των ελληνοτουρκικών θεμάτων. Και πράγματι, ο πλους του «Oruc Reis» με τα βοηθητικά του πλοία και έναν στολίσκο τουρκικών πολεμικών πλοίων που ξεκίνησε στις 10 Αυγούστου συνεχίστηκε αδιάκοπα μέχρι τις 23 του μήνα, ανανεώθηκε μέχρι τις 27 Αυγούστου και παρατείνεται μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου.

Ολο αυτό το διάστημα το σύνολο του ελληνικού στόλου είναι εν πλω. Δεκαοκτώ ημέρες συνεχούς πλεύσης σήμερα για τα ελληνικά πολεμικά πλοία, 24ωρη εγρήγορση και επαγρύπνηση χωρίς τέλος για τουλάχιστον 3.000 άνδρες που αποτελούν τα πληρώματα των ελληνικών πολεμικών πλοίων και υποβρυχίων που έχουν αναπτυχθεί στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, στους οποίους πρέπει να προστεθούν οι πιλότοι της Πολεμικής Αεροπορίας, οι τεχνικοί στις πολεμικές μοίρες, οι κομάντος που έχουν μεταφερθεί σε ευαίσθητες τοποθεσίες και άλλοι τόσοι ακόμη κρίκοι μιας αλυσίδας που είναι τεντωμένη για να σταματήσει τους τουρκικούς τσαμπουκάδες.

«Δεν βλέπω πώς μπορεί να εκτονωθεί η κατάσταση, δίνω 10% πιθανότητες. Κάθε μέρα θερμή αντιπαράθεση με ελληνικά και τουρκικά υποβρύχια, φρεγάτες, το επεισόδιο της επακούμβησης της τουρκικής “Kemal Reis” στη φρεγάτα “Λήμνος”, η πτήση έξι ελληνικών μαχητικών στην Κύπρο και η αποτυχημένη προσπάθεια των Τούρκων να τα αναχαιτίσουν εικονικά», συνεχίζει ο συνομιλητής μας και εκτιμά ότι «μόνο με κάποιου είδους επεισόδιο μπορεί να υπάρξει το επόμενο βήμα του διαλόγου».

Στο ερώτημα εάν η κατάσταση στο στρατιωτικό πεδίο μπορεί να εκτροχιαστεί και η κρίση να τιναχτεί στον αέρα, κυβερνητικό στέλεχος απαντά ευθέως: «Δεν θα είμαστε εμείς που θα το προκαλέσουμε», προσθέτοντας πως «ό,τι μπορούσαμε να κάνουμε για να μην πέσουμε στην παγίδα του το έχουμε κάνει. Με τον τρελό του χωριού δεν τσακώνεσαι, τον αφήνεις να κάνει καβγά μόνος του».

Παρά το γεγονός ότι λυτοί και δεμένοι εργάζονται για την αποκλιμάκωση της κρίσης, τα πράγματα είναι τόσο επικίνδυνα που το ευκολότερο είναι η κατάσταση να επιδεινωθεί. «Δεν ξέρω αν ο Ερντογάν ακούει», αναφέρει κυβερνητικό στέλεχος και δίνει ελαφρώς μεγαλύτερες πιθανότητες στο ενδεχόμενο η κατάσταση στο πεδίο της στρατιωτικής αντιπαράθεσης με την Τουρκία να ξεφύγει παρά να μαζευτεί.

Τι σημαίνει η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 μίλια στο Ιόνιο

Aπό την εποχή της Αναγέννησης μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης των κρατών εκτεινόταν στα τρία ναυτικά μίλια από τις ακτές για έναν απλούστατο λόγο: η εξουσία ενός παράκτιου κράτους έφτανε μέχρι εκείνο το σημείο στη θάλασσα όπου μπορούσε να ρίξει ένα πυροβόλο. Μέσες-άκρες, το βεληνεκές των πυροβόλων είχε προσδιοριστεί στα τρία μίλια, οπότε και η έκταση των χωρικών υδάτων απλωνόταν σε μια ζώνη τριών ναυτικών μιλίων από τις ακτές, επειδή σε εκείνη τη θαλάσσια περιοχή μπορούσε το παράκτιο κράτος να ασκήσει πλήρη κυριαρχία αποκρούοντας εχθρικές επιθέσεις και αντιμετωπίζοντας πιθανές απόπειρες εισβολής.

Μέχρι τον 19ο αιώνα υπήρξαν και περιπτώσεις όπου τα κράτη συμφωνούσαν ότι τα θαλάσσια σύνορά τους φτάνουν μέχρι εκεί που βλέπεις με γυμνό μάτι, οπότε η έκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης ήταν έννοια σχετική. Στη μεγαλύτερη διάρκεια του 20ού αιώνα η διεθνής κοινότητα επιχειρούσε να πετύχει την καθιέρωση ενιαίου πλάτους της αιγιαλίτιδας ζώνης για όλες τις χώρες του κόσμου. Μόλις το 1982, με την υπογραφή της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, συμφωνήθηκε ότι «κάθε χώρα έχει το δικαίωμα να καθορίσει το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης της μέχρι σημείου που δεν υπερβαίνει τα 12 ναυτικά μίλια που μετριούνται από γραμμές βάσεως», όπως αναφέρεται στο άρθρο 3.

«Αμεσα, με νομοσχέδιο που θα καταθέσει η κυβέρνηση, η Ελλάδα επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη προς Δυσμάς από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια! Η Ελλάδα μεγαλώνει. Το έχουν πει κι άλλοι, εμείς όμως είμαστε αυτοί που το κάνουμε πράξη. Προβαίνουμε, έτσι, σε μια θαλάσσια περιοχή -συγκεκριμένα αυτή του Ιονίου και των Ιονίων Νήσων μέχρι και το ακρωτήριο Ταίναρο της Πελοποννήσου- στην άσκηση ενός αδιαμφισβήτητου κυριαρχικού δικαιώματός μας», τόνισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης την Τετάρτη 26 Αυγούστου στη Βουλή, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα επιφυλάσσεται να ασκήσει το δικαίωμα της επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης της μελλοντικά και σε άλλες θαλάσσιες περιοχές.

Με την απόφαση επέκτασης των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο στα 12 ναυτικά μίλια διευρύνεται η επικράτεια στην οποία η Ελλάδα ασκεί κυριαρχία. «Εξυπακούεται ότι η επέκταση της ελληνικής χωρικής θάλασσας -από 6 σήμερα- στα 12 ναυτικά μίλια συνεπάγεται και την ταυτόχρονη επέκταση του υπερκείμενου εναερίου χώρου -από τα 10 ν.μ. σήμερα- στα 12 ναυτικά μίλια», υπογραμμίζει διπλωματικός παράγοντας.

Η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Ιόνιο θα επισημοποιηθεί με την ψήφιση νόμου από τη Βουλή των Ελλήνων. Θα προηγηθεί η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος με το οποίο θα κλείσουν οι κόλποι και θα χαραχθούν ευθείες γραμμές βάσης στην περιοχή, σε εφαρμογή των σχετικών διατάξεων της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Το κλείσιμο των κόλπων δημιουργεί στις συγκεκριμένες περιοχές -με βάση την UNCLOS του 1982- «εσωτερικά ύδατα», όπου η κυριαρχία που ασκείται από την Ελλάδα είναι αντίστοιχη με εκείνη που ασκείται στο έδαφος της ελληνικής επικράτειας.

Με δεδομένο ότι η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης ασκείται πάνω στην ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη που συμφωνήθηκε με την Ιταλία στις 9 Ιουνίου του 2020, η διεύρυνση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια δεν επηρεάζει την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας.

Το μυστικό μήνυμα της απόφασης για επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια είναι ότι το μεγάλωμα της ελληνικής χωρικής θάλασσας δεν γίνεται μέχρι την περιοχή των Κυθήρων, αλλά μέχρι το ακρωτήριο Ταίναρο της Πελοποννήσου.