Άτροπος η ευθάλεια

Άτροπος η ευθάλεια

Βιότοπος περιγραφή:
Η λατινική ονομασία του βοτάνου είναι ATROPA belladonna (Άτροπος η ευθάλεια). Ανήκει στην οικογένεια των Σολανιδών. Η κοινή της ονομασία είναι Μπελλαντόνα.
Φυτρώνει σε όλη την Ευρώπη. Στη χώρα μας τη συναντούμε σε ορεινούς τόπους, στην Οίτη, τον Παρνασσό, Πίνδο και στα ξέφωτα των δασών, στην άκρη δασικών δρόμων και μέσα στις λόχμες.
Είναι μεγάλο, ποώδες φυτό, το ύψος του οποίου φτάνει από 60 έως 180 εκατοστά. Το στέλεχος είναι ευθύ, κυλινδρικό, τρυφερό και στην κορυφή διακλαδίζεται σε 2 ή 3 κλαδιά. Φύλλα κατ? εναλλαγή τεταγμένα, ακέραια, πλατιά, ωοειδή, έμμισχα και με χρώμα βαθύ πράσινο. Άνθη αρκετά μεγάλα, κυρτά, μεμονωμένα, κωδωνοειδή, χρώματος πορφυρού ή ιώδους. Ο καρπός είναι ράγα μαύρη, λαμπερή, στο μέγεθος κερασιού. Οι καρποί του φυτού είναι πικροί, χωρίς μυρωδιά. Όταν ωριμάσουν έχουν γεύση υπόγλυκη. Αυτή ακριβώς η ιδιότητα των καρπών και το σχήμα τους μέχρι σήμερα έχει φέρει πολλές δηλητηριάσεις στα μικρά παιδιά των χωριών. Διότι η Μπελλαντόνα περιέχει σφοδρό δηλητήριο, την ατροπίνη, η οποία στα χέρια των γιατρών είναι εξαιρετικό φάρμακο που χρησιμοποιείται σε πολλές παθήσεις, αλλά στα χέρια όσων δεν γνωρίζουν είναι κίνδυνος θάνατος.
Η ρίζα του φυτού είναι σαν αδράχτι, υπόλευκη. Καλλιεργείται σε μεγάλες εκτάσεις σε Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία και Αγγλία. Στη χώρα μας καλλιεργείται ως ανθοκομικό φυτό. Το φυτό ζει 3 χρόνια σε χώματα αργιλώδη και υγρά.

Ιστορικά στοιχεία:
Το όνομα του βοτάνου (ATROPA) προέρχεται από την Άτροπο. Αυτή ήταν μία από τις μοίρες που καθόριζαν τη ζωή του ανθρώπου. Οι άλλες δύο ήταν η Κλωθώ και η Λάχεση. Η Άτροπος συμβόλιζε το παρελθόν. Ότι είχε περάσει δεν άλλαζε. Εξέφραζε το αναπόφευκτο, το μοιραίο, αλλά και το άτεγκτο, το δογματικό στη ζωή των ανθρώπων. Ήταν αυτή που έκοβε τη ζωή των ανθρώπων με τα ψαλίδια της, ενώ η Κλωθώ γύριζε το νήμα της ζωής και η Λάχεση μετρούσε τη διάρκεια.
Η Μπελλαντόνα ήταν το βότανο που αν δεν το χρησιμοποιούσες σωστά το νήμα της ζωής σου κοβότανε.
Οι Ρωμαίοι το χρησιμοποιούσαν ως δηλητήριο για να επαλείφουν τις μύτες από τα βέλη τους. Η ιστορία επίσης αναφέρει την Αγριππίνα, σύζυγο του Κλαύδιου και τη Λυδία σύζυγο του Αυγούστου να χρησιμοποιούν την Μπελλαντόνα ως δηλητήριο.
Γνωστό πριν από εκατοντάδες χρόνια, άρχισε να χρησιμοποιείται για θεραπευτικούς σκοπούς από τον 18ο αιώνα το όνομα Atropa Belladona δόθηκε στο φυτό από τον Λινναίο το 1753.
Η Μπελλαντόνα έπαιξε σημαντικό ρόλο στη μαγεία του Μεσαίωνα. Δερματική επάλειψη με τη μορφή της «πομάδας της μάγισσας», προκαλούσε αναισθησία πριν από την εγχείρηση.
Το Μπελλαντόνα στα ιταλικά σημαίνει «όμορφη γυναίκα». Στην Ιταλία την εποχή της Αναγέννησης, οι γυναίκες είχαν τη συνήθεια να ρίχνουν μία σταγόνα από τον χυμό του φυτού στα μάτια τους. Αυτό προκαλούσε μυδρίαση (διαστολή της κόρης του οφθαλμού) γεγονός που τα έκανε πιο σαγηνευτικά.
Στη λαϊκή ιατρική το χρησιμοποιούσαν ως αντίδοτο σε δηλητηριάσεις, για τον έλεγχο προβλημάτων του μυοκαρδίου, ως παυσίπονο, μυοχαλαρωτικό, αντιφλεγμονώδες, για τη θεραπεία της εμμηνόρροιας, σε προβλήματα πεπτικού, σε ισταμινικές αντιδράσεις και ναυτία.

Συστατικά – χαρακτήρας:
Όλο το φυτό περιέχει πολλά αλκαλοειδή, τα κυριότερα από τα οποία είναι η υοσκυαμίνη και η σκοπολαμίνη. Κατά την αποξήρανση η υοσκιαμίνη μετατρέπεται εν μέρει σε ατροπίνη με ενζυματική κατάλυση. Η περιεκτικότητα σε δραστικά συστατικά ποικίλει πολύ, ανάλογα με την προέλευση του φυτού.
Τα φύλλα περιέχουν πάνω από 0,3% αλκαλοειδή ? με κυριότερη την υοσκυαμίνη, κυτταρίνη, χλωροφύλλη, μία δηλητηριώδη ουσία που φέρνει ναυτία και μία λιπαρή ουσία. Οι ρίζες περιέχουν πάνω από 0,3 – 1% αλκαλοειδή εκ των οποίων το 90% αποτελείται από υοσκυαμίνη και το υπόλοιπο από ατροπίνη, σκοπολαμίνη και μπελλαντονίνη, κυτταρίνη, άμυλο, ινουλίνη, ασπαραγίνη και αηδή λιπαρή ουσία.

Άνθιση ? χρησιμοποιούμενα μέρη – συλλογή:
Το φυτό ανθίζει από Μάιο έως Αύγουστο. Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται τα φύλλα και η ρίζα. Γίνονται δύο συγκομιδές τον χρόνο με θερισμό των φύλλων.
Θεραπευτικές ιδιότητες και ενδείξεις:
Η άτροπος είναι σπασμολυτική, μυδριατική και καταπραϋντική. Εμποδίζει τις εκκρίσεις αδένων. Η ιατρική χρησιμοποιεί πολύ την Μπελλαντόνα με τις πιο διαφορετικές μορφές (εκχυλίσματα, βάμματα, σκόνες, κάψουλες, χάπια, διαλύματα και υπόθετα (Στην οφθαλμολογία, η ατροπίνη χρησιμοποιείται σαν μυδριατικό. Υπεισέρχεται στην σύνθεση πολλών φαρμάκων. Είναι σπασμολυτική. Δηλαδή εξαλείφει τους σπασμούς των λείων μυών και χρησιμοποιείται εναντίον των κολικών των νεφρών ή για να περιορίσει τις εκκρίσεις των βλεννογόνων. Τη χρησιμοποιούν επίσης για τη θεραπεία της ασθένειας Πάρκινσον. Αποτελεί ισχυρό αντίδοτο, στην περίπτωση πολλών δηλητηριάσεων. Θεωρείται ακόμη φυτό κατά του καρκίνου και των πόνων του συκωτιού.
Χρησιμοποιείται επίσης εναντίον του άσθματος, της ζάλης, δύσπνοιας, φλογώσεων του εγκεφάλου, των ημικρανιών και των οδοντόπονων, γιατί είναι ένα από τα δραστικότερα ναρκωτικά. Ακόμη δρα θεραπευτικά σε ακράτεια ούρων, σπερματόρροια, διαλείποντες πυρετούς, υστερία, νευρασθένεια, αιμορροΐδων, σχισμών της έδρας και παθήσεις της μήτρας.
Η Μπελλαντόνα χρησιμοποιείται για όσους παρουσιάζουν στεγνό και καυτό στόμα, ξαναμμένο δέρμα, ναυτία, σύγχυση και ντελίριο.

Παρασκευή και δοσολογία:
Υπό μορφή βάμματος η δοσολογία είναι 5-10 σταγόνες 2 – 3 φορές την ημέρα. Μεγαλύτερη επιτρεπόμενη δόση για μία φορά το 0,5 ml (23 σταγόνες). Μεγαλύτερη 24ωρη επιτρεπόμενη δόση τα 1,5 ml 970 σταγόνες).

Προφυλάξεις:
Η Άτροπος είναι εξαιρετικά δηλητηριώδης. Η χρησιμοποίηση της παραμένει αποκλειστικά και μόνο στη δικαιοδοσία των γιατρών. Δύο έως πέντε ράγες του φυτού είναι θανατηφόρες για παιδιά. Δέκα έως δεκαπέντε ράγες είναι θανατηφόρα δόση για τον ενήλικα. Η κατάποση ενός και μόνο φύλλου του φυτού από ενήλικα μπορεί να επιφέρει τον θάνατο.
Υπερβολική δόση προκαλεί ξηροστομία, απώλεια φωνής, διαστολή της κόρης του οφθαλμού, φωτοφοβία, σύγχυση, παράλυση της αναπνοής και θάνατο.

Υ.Σ.: Όλα τα προηγούμενα άρθρα της στήλης μπορούμε να τα βρούμε στη διεύθυνση www.herb.gr.