Μηλέα η οικιακή

Μηλέα η οικιακή

Βιότοπος περιγραφή:
Η λατινική ονομασία του βοτάνου είναι MALUS domestica (Μηλέα η οικιακή). Ανήκει στην οικογένεια των Ροδοειδών. Η βοτανική προέλευση δεν είναι απολύτως ξεκάθαρη. Υπάρχουν αρκετές ποικιλίες του συγκεκριμένου είδους γεγονός που οδηγεί σε μία μεγάλη γευστική, αρωματική και χρωματική ποικιλία όσον αφορά τα μήλα. Η αληθινή αγριομηλιά είναι η MALUS silvestris (Μηλέα η αγρία). Παλαιότερα οι μηλιές ταξινομούνταν στο γένος PYRUS (όπου ανήκουν οι αχλαδιές), αλλά τώρα θεωρούνται ξεχωριστή ομάδα.
Είναι δέντρο των δροσερών τόπων. Μπορεί να φτάσει σε ύψος έως και τα 18 μέτρα με φύλλωμα ανοιχτό και κλαδιά που τείνουν να οριζοντιωθούν. Ο φλοιός του δένδρου είναι λείος σε μικρή ηλικία με γκριζοπράσινο ή γκριζορόδινο χρώμα. Όταν το δέντρο φτάσει σε μεγάλη ηλικία ο φλοιός του παίρνει χρώμα σκούρο, γκρίζο και ζαρωμένο. Τα φύλλα της είναι ελλειπτικά ή αυγοειδή, λίγο έως πολύ οδοντωτά. Τα άνθη κατά κορύβους, εύοσμα με 5 λεπτά πέταλα ερυθρωπά κατά τα άκρα με 5 κίτρινους στήμονες και 5 καρπόφυλλα. Ο καρπός μικρό πεντάχωρο μήλο, σφαιρικό, πράσινο μέχρι κίτρινο και κόκκινο σε ηλιαζόμενα μέρη, λίγο ξινό με 2 σπέρματα σε κάθε χώρο. Οι ποικιλίες της Μηλιάς είναι πάρα πολλές. Μερικές από αυτές είναι τα Golden delisious, Starking delicious, Imperial Double Red delicious, Granny Smith κ.α. Τα μήλα τα ξεχωρίζουμε σε τρεις κύριους τύπους. Τα ξινόμηλα, τα αγριόμηλα και τα συνηθισμένα βρώσιμα μήλα.
Από τους καρπούς της Μηλιάς παρασκευάζονται και αλκοολούχα ποτά όπως ο μηλίτης και το καλβάντος (μπράντυ μήλων).

Ιστορικά στοιχεία:
Το δέντρο της Μηλιάς είναι γνωστό από την αρχαιότητα. Η ιστορία του είναι συνδεδεμένη με πολλούς μύθους και ιστορίες, αρχής γενομένης με την ιστορία του Αδάμ και της Εύας.
Ήταν γνωστή από την ομηρική εποχή. Ο Όμηρος τα αποκαλούσε «αγλαόκαρπον». Τους «μηλώνες» οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι τους προστάτευαν οι νύμφες Ευμηλίδες. Ιερογλυφικές γραφές που βρέθηκαν στις πυραμίδες και τους τάφους των αρχαίων Αιγυπτίων δείχνουν ότι οι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν το μήλο σαν τροφή και σαν φάρμακο.
Στη λαϊκή ιατρική έχει χρησιμοποιηθεί κατά του βήχα, της βραχνάδας, των πόνων του λαιμού, των φλεγμάτων του πνεύμονα, των ερεθισμών κύστης και νεφρών και την ποδάγρα.
Επίσης κόβανε τα μήλα σε κομμάτια και τα θερμαίνανε ή τα βράζανε σε νερό. Στη συνέχεια τα ανακάτευαν με βούτυρο και τον χυμό αυτό τον χρησιμοποιούσαν ως καθαρτικό για τους υποχονδριακούς, τους αιμορροΐδικούς και όσους ζούσαν καθιστική ζωή. Τον πολτό των μήλων τον χρησιμοποιούσαν σε κατάπλασμα κατά των διαφόρων οφθαλμιών (πονόματους). Τα άγρια μήλα τα χρησιμοποιούσαν κατά της διάρροιας και σε γαργαρισμούς κατά του ερεθισμού της κοιλότητας του φάρυγγος. Τον φλοιό της ρίζας τον χρησιμοποιούσαν ως στυπτικό και τονωτικό.
Η τακτική κατανάλωση μηλίτη στη Νορβηγία συνδέεται με το χαμηλό ποσοστό της παρουσίας λίθων στα νεφρά των κατοίκων.
Στις ΗΠΑ υπάρχει άρθρο στο American Magazine από το 1927 σύμφωνα με το οποίο το μήλο είναι θεραπευτικά αποτελεσματικό για όλες τις περιπτώσεις οξέωσης, ουρικής αρθρίτιδας, ρευματισμών και ικτέρου, για όλα τα προβλήματα που έχουν σχέση με το συκώτι και την ουροδόχο κύστη και για τις ασθένειες των νεύρων και του δέρματος που προκαλούνται λόγω ανεπάρκειας του ήπατος, υπεροξύτητας και αυτοδηλητηρίασης.
Στην Κρήτη θεωρούσαν ως καλύτερα μήλα τα μαγιάτικα που τα έκαναν και γλυκό του κουταλιού. Τα ξινόμηλα τα θεωρούσαν «ξαρρωστικά» και τα έδιναν στους ασθενείς «για να σάσει το νταγιμπέτι ντος» όπως έκαναν και με τα κυδώνια και τα ρόδια.

Συστατικά – χαρακτήρας:
Τα μήλα περιέχουν μηλικό οξύ, κιτρικό οξύ, τανίνη, πηκτίνη, αραβάνη, γαλακτάνη, ζελατίνη, κερσετίνη, άμυλο, σάκχαρα, βιταμίνες Α και C, θειαμίνη, ριβοφλαβίνη, ασκορβικό οξύ, πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπος, σίδηρο, κάλιο, ασβέστιο, φωσφόρο, μαγνήσιο κ.α. Κύριο συστατικό του φλοιού της ρίζας της μηλιάς είναι η φλοριζίνη. Αυτή έχει το πλεονέκτημα να μην ερεθίζει το πεπτικό, ουροποιητικό και καρδιαγγειακό σύστημα. Ο σίδηρος που περιέχεται στο μήλο δεν είναι πολύς αλλά βοηθά τον οργανισμό να αφομοιώσει το σίδηρο που υπάρχει σε άλλες τροφές, όπως τα αβγά και το συκώτι. Περιέχει όμως αρκετό ασβέστιο που με τη σειρά του συμβάλλει στην απορρόφηση ασβεστίου από τις άλλες τροφές.

Άνθιση ? χρησιμοποιούμενα μέρη – συλλογή:
Η Μηλιά ανθίζει όψιμα την άνοιξη. Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται ο φλοιός της ρίζας και οι καρποί.

Θεραπευτικές ιδιότητες και ενδείξεις:
Αιώνες τώρα το μήλο συνδέεται με την καλή υγεία. Η μάσηση ενός μήλου αποτελεί καλή άσκηση για τα δόντια και ούλα μας, ενώ τα οξέα του φρούτου καθαρίζουν τα δόντια.
Τα κύρια οφέλη της κατανάλωσης μήλων έγκεινται στα οξέα των φρούτων τα οποία διεγείρουν την πεπτική λειτουργία, γεγονός που προάγει την αφόδευση σε κανονικά χρονικά διαστήματα και στις διαλυτές ίνες τους που βοηθούν στην μείωση των επιπέδων χοληστερόλης, προστατεύοντας έτσι την καρδιά και την κυκλοφορία προάγοντας την μακροζωία.
Δύο με τρία μήλα την ημέρα μειώνουν την κακή χοληστερίνη LDL και αυξάνουν την καλή χοληστερίνη HDL που προστατεύει την καρδιά. Για άγνωστους λόγους, οι γυναίκες επιτυγχάνουν μεγαλύτερη μείωση της χοληστερίνης με την κατανάλωση μήλων από ότι οι άνδρες. Αυτή η ποσότητα μειώνει επίσης την πίεση και διατηρεί σταθερό το ζάχαρο του αίματος.
Το μήλο προάγει την υγεία προλαμβάνοντας τις ασθένειες. Είναι σημαντικός θρεπτικός παράγοντας κατά την αποθεραπεία. Προάγει την καλή λειτουργία των εντέρων καταπολεμά την δυσκοιλιότητα σε άτομα όλων των ηλικιών και ιδιαίτερα στα παιδιά. Θεωρείται όμως ότι κάνει καλό και σε διάρροια, κολίτιδα, καούρες, εκζέματα, αρθριτικά και διαβήτη.
Ενδείκνυται κατά του αλκοολισμού και της νευρασθένειας όταν μάλιστα συνοδεύεται από αϋπνία.
Τα μήλα είναι ιδανικά για δίαιτα διότι διατηρούν υψηλά για λίγο χρόνο τα επίπεδα γλυκόζης και μας δημιουργούν περισσότερο το αίσθημα πληρότητας.
Δρα εναντίον των ιών. Ο χυμός του μήλου, μαζί με τον χυμό του σταφυλιού και το τσάι, θεωρούνται τα πρώτα ανάμεσα στα ροφήματα που εξοντώνουν τους ιούς.
Τα μήλα χάρη στο καφεϊκό ή χλωρογονικό οξύ που περιέχουν, εργαστηριακά έχει αποδειχθεί ότι βοηθούν στην πρόληψη του καρκίνου.
Τα άγρια μήλα είναι στυπτικά, κατά της διάρροιας και σε γαργαρισμούς κατά των ερεθισμών της κοιλότητας του φάρυγγος. Η φλούδα είναι στυπτική και δρα κατά των διαλειπόντων πυρετών. Υπό μορφή σκόνης χρησιμοποιείται για την θεραπεία διαφόρων μορφών γαστρεντερίτιδας στα μικρά παιδιά. Από τα ανθισμένα κλαδιά της αγριομηλιάς φτιάχνεται ένα ανθοΐαμα Μπαχ (το Crab apple) που ενδείκνυται για όσους «αισθάνονται ότι έχουν κάτι ρυπαρό πάνω τους».

Παρασκευή και δοσολογία:
Τα φρέσκα μήλα τρώγονται ωμά, μαγειρεμένα ή στον ατμό, σαν μέρος της υγιεινής διατροφής. Τα αποξηραμένα μήλα αποτελούν υποκατάστατο των γλυκών και έχουν ήπια υπακτική δράση.

Προφυλάξεις:
Η υπερκατανάλωση μήλων μπορεί να προκαλέσει πόνους στην κοιλιά και διάρροια. Τα αγριόμηλα προκαλούν αυτά τα συμπτώματα αμέσως και δεν πρέπει να καταναλώνονται ωμά. Ο χυμός μήλου σε μέτριες ποσότητες μπορεί να επιδεινώσει τη χρόνια διάρροια σε ορισμένα παιδιά.

Υ.Σ.: Όλα τα προηγούμενα άρθρα της στήλης μπορούμε να τα βρούμε στη διεύθυνση www.herb.gr.