Βακκίνιο το οξύκοκκο

Βακκίνιο το οξύκοκκο

Βιότοπος – περιγραφή
Η λατινική ονομασία του βοτάνου είναι VACCINIUM oxycoccos (Βακκίνιο το οξύκοκκο). Ανήκει στην οικογένεια των Ερεικιδών που περιλαμβάνει μία ομάδα αειθαλών θάμνων (Vaccinium erythrocarpum, V. macrocarpon, V. microcarpum, V. oxycoccos) οι οποίοι περιλαμβάνονται στο υπογένος Oxycoccus του γένους Vaccinium.
Το συναντούμε με την ονομασία βακκίνιο ή κράνμπερι.
Φύεται στο βόρειο ημισφαίριο, σε Αμερική, Ευρώπη και Ασία.
Μικρός πλαγιαστός θάμνος. Βλαστοί νηματοειδείς που φτάνουν το μήκος στα 2 μέτρα και το ύψος τους τα 5 έως 20 εκατοστά. Φύλλα ολιγάριθμα, μόνιμα, πολύ μικρά, ωοειδή βαθυπράσινα στην άνω επιφάνεια και λευκωπά στην κάτω. Άνθη ρόδινα που φέρονται πάνω σε μακρύ ποδίσκο. Τα άνθη είναι ερμαφρόδιτα (έχουν και αρσενικά και θηλυκά όργανα) και γονιμοποιούνται από τις μέλισσες.
Ο καρπός είναι μία μικρή φαγώσιμη ράγα με διάμετρο έως 6 χιλιοστά, απιοειδής ή στρογγυλή, πρασινωπή, με κόκκινη απόχρωση και όταν ωριμάσει γίνεται κοκκινωπή.

Ιστορικά στοιχεία
Πολλούς αιώνες πριν την εγκατάσταση των πρώτων αποίκων στην Αμερική, οι Ινδιάνοι θεωρούσαν τον καρπό αυτόν πολύτιμο για τη θρεπτική και θεραπευτική του αξία, ενώ τον χρησιμοποιούσαν και ως συστατικό σε βαφές υφασμάτων και διακοσμητικών φτερών.
Οι Ινδιάνοι τα πρότειναν ως τροφή στους αποίκους και αυτοί με τη σειρά τους στα 1816 άρχισαν να τα καλλιεργούν και στα 1820 τα έστειλαν στην Ευρώπη όπου έγιναν ευχαρίστως αποδεκτά ως τροφή στις σκανδιναβικές χώρες και τη Ρωσία.
Σε έγγραφα του 17ου αιώνα αναφέρεται πως τα κράνμπερι χρησιμοποιούνταν στην αντιμετώπιση διαφόρων προβλημάτων υγείας, όπως σε παθήσεις του στομάχου, σε ασθένειες του ήπατος και σε αιματολογικές διαταραχές. Μάλιστα, συστηνόταν οι ναυτικοί στα μεγάλα ταξίδια τους να έχουν μαζί τους αυτό το φρούτο, προκειμένου να προφυλάσσονται από το σκορβούτο (προκαλείται από έλλειψη βιταμίνης C).
Αν και έγινε γνωστό εδώ και εκατονταετίες μέχρι πρόσφατα δεν γνωρίζαμε τις θεραπευτικές του ιδιότητες. Μόλις στις αρχές του 21ου αιώνα το βακκίνιο το οξύκοκκο θεωρείται ένα υπερπολύτιμο φρούτο λόγω της διαπίστωσης των θρεπτικών και αντιοξειδωτικών του ιδιοτήτων.

Συστατικά – χαρακτήρας
Το βότανο περιέχει υδατάνθρακες, σάκχαρα, φυτικές ίνες, λίπος, πρωτεΐνες, νερό, βιταμίνη Α, β-καροτένιο, λουτεΐνη, ζεξανθίνη, θειαμίνη, ριβοφλαβίνη, νιασίνη, παντοθενικό οξύ, βιταμίνη Β6, φολικό οξύ, βιταμίνες C, Κ και Ε, ασβέστιο, σίδερο, μαγνήσιο, μαγγάνιο, φώσφορο, κάλιο, νάτριο, ψευδάργυρο.
Τα φύλλα περιέχουν αρβουτίνη (ουρικό αντισηπτικό) το οποίο μειώνει τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα. Ο καρπός έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε πηκτίνη ( η οποία έχει αποδειχθεί ότι προστατεύει τον οργανισμό από τις ακτινοβολίες) και αυτό σημαίνει ότι μπορεί να συνδυαστεί με φρούτα που έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε πηκτίνη για παρασκευή μαρμελάδας.

Ανθιση – χρησιμοποιούμενα μέρη
– συλλογή
Ανθίζει από Ιούνιο έως Αύγουστο. Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται οι καρποί και τα φύλλα του βοτάνου. Οι καρποί συλλέγονται το φθινόπωρο, όταν παίρνουν έντονο κόκκινο χρώμα.
Το 95% της παραγωγής διατίθεται επεξεργασμένο σε μορφή χυμού, κομπόστας, ζελέ ή αποξηραμένα. Το υπόλοιπο διατίθεται νωπό.
Οι νωποί καρποί είναι ξινοί και πικροί.

Θεραπευτικές ιδιότητες και ενδείξεις
Το Βακκίνιο το οξύκοκκο είναι ένα εξαιρετικό βότανο για την πρόληψη των ουρολοιμώξεων, δρα εναντίον ιών και βακτηρίων, προλαμβάνει τις πέτρες στα νεφρά και μειώνει την οσμή των ούρων. Πολλές μελέτες έχουν επιβεβαιώσει ότι οι καρποί του βοτάνου βοηθούν στον έλεγχο των ουρολοιμώξεων επειδή αυξάνουν την οξύτητα των ούρων, κυρίως του ιππουρικού οξέως που σκοτώνει τα βακτήρια.
Σήμερα η επικρατούσα άποψη είναι ότι η ικανότητά τους να προλαμβάνουν προβλήματα όπως οι λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος δεν είναι τόσο η οξύτητά τους αλλά η ιδιαίτερη δομή των προανθοκυανιδινών που περιέχουν, η οποία αποτρέπει την προσκόλληση των βακτηριδίων στα τοιχώματα της ουροδόχου κύστης και της ουρήθρας.
Ο χυμός του βοτάνου είναι αποτελεσματικότερος ως προληπτικό μέσο αποφυγής ουρολοιμώξεων ή σχηματισμού πέτρας στα νεφρά. Επίσης καθαρίζει τα ούρα από το βακτήριο e-coli το οποίο είναι υπεύθυνο για τη δυσοσμία των ούρων.
Eχει διαπιστωθεί ότι οι καρποί του βοτάνου είναι ιδιαίτερα πλούσιοι σε προανθοκυανιδίνες, φλαβονοειδή, φλαβονόλες, ελαγικό οξύ, χλωρογενικό οξύ, κερκετίνη, μυρισετίνη και άλλες ουσίες, οι οποίες στο σύνολό τους είναι ενώσεις με αντιοξειδωτική δράση δύο και πέντε φορές ισχυρότερη από αυτές των βιταμινών C και της Ε αντίστοιχα.
Αυτό, σημαίνει ότι αποτρέπουν τις βλάβες που προκαλούν οι ελεύθερες ρίζες, δηλαδή τα επιβλαβή μόρια οξυγόνου που παράγονται στο ανθρώπινο σώμα και ευθύνονται για τον καρκίνο, τις καρδιακές παθήσεις και μια σειρά άλλων σοβαρών προβλημάτων.
Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, οι καρποί αποτελούν καλή πηγή κικιδικoύ οξέος, μιας αντιοξειδωτικής ουσίας που διαθέτει αντικαρκινική δράση. Τα αποτελέσματα κλινικών δοκιμών έδειξαν ότι το συστατικό αυτό φαίνεται να εμποδίζει την αλλοίωση του DNA, να ´αφοπλίζει´ τη δράση των καρκινικών κυττάρων και να δυσχεραίνει την ανάπτυξη των όγκων.
Φαίνεται μάλιστα να βοηθά στην καταπολέμηση των κυττάρων του καρκίνου πριν και μετά την εμφάνιση της νόσου, ενώ ενδέχεται να αποτρέπει και τις μεταστάσεις.
Το έγχυμα των φύλλων του βοτάνου θεραπεύει παθήσεις του ουροποιητικού συστήματος. Eχει αντιεμετική δράση και βοηθά σε ελαφρά ναυτία.

Παρασκευή και δοσολογία
Στην παραδοσιακή και σύγχρονη ιατρική συστήνουν 1-2 ποτήρια χυμό βακκίνιου την ημέρα για άτομα που είναι επιρρεπή σε λοιμώξεις των ουροφόρων οδών και της ουροδόχου κύστης.

Προφυλάξεις
Ο χυμός του βοτάνου είναι πολύτιμος σε όσους έχουν ιστορικό ευαισθησία σε λοιμώξεις του ουροποιητικού. Πρέπει όμως να χρησιμοποιείται στη διατροφή τους ως προληπτικό μέσο. Οταν η λοίμωξη εμφανισθεί, αυτό σημαίνει ότι τα βακτήρια έχουν κερδίσει έδαφος και απαιτείται η χρήση της αντιβίωσης που θα σας προτείνει ο θεράπων ιατρός.