Ευώνυμος ο Ευρωπαίος

Ευώνυμος ο Ευρωπαίος

Bιότοπος – περιγραφή
λατινική ονομασία του βοτάνου είναι EVONYMUS europaeus (Ευώνυμος ο Ευρωπαίος). Ανήκει στην οικογένεια των Κηλαστριδών. Φύεται σε όλη την Ευρώπη και είναι κοινός σε αραιά δάση, άκρες δασών και σε σκεπασμένες από θάμνους πλαγιές.
Είναι δενδρύλλιο που το ύψος του κυμαίνεται από 2 έως 4 μέτρα. Φυλλοβόλο. Φύλλα λογχοειδή, ελαφρώς οδοντωτά. Ανθη ερμαφρόδιτα, ασήμαντα, μικρά, ωχροπράσινα, κατά μικρές δέσμες. Καρποί σαρκώδεις, ρόδινοι, διαιρεμένοι σε τέσσερεις χώρους. Μετά την ασήμαντη ανθοφορία του φυτού, την άνοιξη, τα φρούτα του αλλάζουν χρώμα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού από ροζ σε κόκκινο. Οταν σκάνε εμφανίζονται πορτοκαλί σπόροι τους οποίου τρώνε τα πουλιά.
Συγγενή φυτά είναι τα EVONYMUS atropurpureus (Ευώνυμος ο μελανοπόρφυρος), EVONYMUS latifolius (Ευώνυμος ο πλατύφυλλος) κοινώς παφλάνι και EVONYMUS verrucosus (Ευώνυμος ο τυλώδης). Μερικά είδη Ευώνυμου καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά στη χώρα μας, ιδιαίτερα σε μπορντούρες. Συναντούμε τρία είδη Ευώνυμου. Τον ευρωπαϊκό, που βρίσκουμε σε φράκτες και ο καρπός του είναι εμετικός, καθαρτικός και ανθελμινθικός, τον πλατύφυλλο που έχει τις ίδιες ιδιότητες και τον ευώνυμο τον τυλώδη.

Ιστορικά στοιχεία
Είναι ιθαγενές της Βορείου Αμερικής. Οι Ινδιάνοι χρησιμοποιούσαν το ξύλο του φυτού για την κατασκευή των βελών τους. Οι γιατροί της Αμερικής στις αρχές του περασμένου αιώνα, οι Εκλεκτικιστές γιατροί, όπως αποκαλούντο το χρησιμοποιούσαν σε περιπτώσεις ηπατομεγαλίας και σαν τονωτικό για να βοηθήσουν τους ασθενείς τους να αναρρώσουν από την ελονοσία.
Οι αποξηραμένοι και κονιοποιημένοι καρποί του Evonymus Tetragoniae χρησιμοποιούντο άλλοτε σαν εντομοκτόνο και για την καταπολέμηση των παρασίτων του ανθρώπου (ακάρεα, ψείρες). Στα χωριά το χρησιμοποιούσαν ακόμη ως διουρητικό.

Συστατικά – χαρακτήρας
Σε όλο το φυτό περιέχεται μία πικρή ουσία. Οι σπόροι του περικλείου καρδιοτονωτικά ετεροσίδια, όπως το ευωνοσίδιο, το ραμνοσίδιο και η διγιτοξιγενίνη. Οι καρποί είναι πλούσιοι σε χρωστικές ουσίες (φυλλοροδίνη, φυσαλιένη) και σε εστέρες.

Ανθιση – χρησιμοποιούμενα μέρη – συλλογή
Το φυτό ανθίζει Μάιο και Ιούνιο. Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιείται ο φλοιός της ρίζας του. Χρησιμοποιούνται όμως ακόμα οι ρίζες και οι καρποί. Τον φλοιό της ρίζας τον συλλέγουμε το φθινόπωρο.

Θεραπευτικές ιδιότητες και ενδείξεις
Ο φλοιός των Ευωνύμων είναι δηλητηριώδης, δρα ως εντομοκτόνο, διεγείρει τη χοληδόχο κύστη και το ήπαρ και έχει καθαρτικές ιδιότητες.
Χρησιμοποιείται σε προβλήματα δυσκοιλιότητας (όταν οφείλεται σε προβλήματα του ήπατος ή της χοληδόχου κύστης), δερματικά προβλήματα (όπως ακμή και ψωρίαση λόγω της εξομαλυντικής δράσης που ασκεί στο ήπαρ) και σε περιπτώσεις ελμινθίασης (σε παιδιά και ενηλίκους). Μπορεί να απαλλάξει το ήπαρ από τη συμφόρηση επιτρέποντας την ελεύθερη ροή της χολής, βοηθώντας έτσι την πέψη. Χρησιμοποιείται στη θεραπεία του ίκτερου και των προβλημάτων της χοληδόχου κύστης, όπως η φλεγμονή και ο πόνος ή η συμφόρηση που οφείλεται σε χολόλιθους.

Παρασκευή και δοσολογία
Ο αποξηραμένος φλοιός της ρίζας παρασκευάζεται ως αφέψημα. Σε ένα φλιτζάνι νερό βάζουμε μισό κουταλάκι του τσαγιού ξηρό βότανο και το βράζουμε για ένα λεπτό. Στη συνέχεια σβήνουμε τη φωτιά και το αφήνουμε σκεπασμένο για 10 έως 15 λεπτά.
Σουρώνουμε και πίνουμε τρεις φορές την ημέρα. Υπό μορφή βάμματος η δοσολογία είναι 1 – 2 ml βάμματος τρεις φορές την ημέρα.
Χρησιμοποιείται ακόνη το υδροοινοπνευματικό εκχύλισμα της ρίζας του.

Προφυλάξεις
Τα αλκαλοειδή και οι γλυκοζίτες του Ευώνυμου το καθιστούν εξαιρετικά τοξικό και κατά συνέπεια επικίνδυνο. Δεν χρησιμοποιείται χωρίς την επίβλεψη ιατρού.
Οι καρποί περιέχουν τα αλκαλοειδή θεοβρωμίνη και καφεΐνη και μπορεί να προκαλέσουν διάρροια και εμετούς. Σε ακραίες περιπτώσεις η κατάποση των καρπών από παιδιά μπορεί να προκαλέσει ηπατική και νεφρική βλάβη, ακόμη και θάνατο.
Η δοσολογία όλων των τμημάτων του φυτού πρέπει να είναι υπολογισμένη για να αποφεύγονται πεπτικές διαταραχές. Δεν χορηγείται κατά τη διάρκεια της κυοφορίας.

Υ.Σ.: Όλα τα προηγούμενα άρθρα της στήλης μπορούμε να τα βρούμε στη διεύθυνση www.herb.gr.