Η ΑΝΤΑΠΟΔΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΗΜΟΣΥΝΗΣ

Η ΑΝΤΑΠΟΔΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΗΜΟΣΥΝΗΣ

ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ

ΜΕΓΑ ΓΕΡΟΝΤΙΚΟΝ

Εὐρισκόμενος κάποτε ὁ Ἅγιος ὥς ἠγούμενος εἰς τὴν Μονὴν τοῦ ᾿Αγίου Ἀποστόλου ’Ανδρέου, τὸ κοινῶς Κλειοσκάβρη καλούμενον καὶ εὑρισκόμενον εἰς τὸ Μόντε Τσέλιο, ἐν θέσει καλουμένῃ Σκαύρου. και ἡσυχάζων εἰς τὸ κελλίον του, εἰς τὸ ὁποῖον εἰργάζετο καλλιγραφῶν ἱερὰ βιβλία, προσῆλθεν εἰς αὐτὸν πτωχός τις, ὅστις διασωθείς, ὡς ἔλεγεν, ἐκ ναυαγίου, διηγεῖτο τὴν συμφοράν του παρακαλῶν τὸν Άγιον νὰ τὸν ἐλεήσῃ.
Ήτο δὲ ὁ κατὰ τὸ φαινόμενον πτωχὸς ὄχι άνθρωπος ἁπλῶς, ἀλλὰ Ἄγγελος Θεοῦ, εἰς σχῆμα πτωχοῦ καὶ δεομένου παρουσιασθείς, ἵνα φανερώσῃ εἰς ὅλους τὸ εὔσπλαγχνον καὶ εύσυμπάθητον φρόνημα τοῦ ‘Αγίου. Ό ἐμφανισθεὶς λοιπὸν ὡς πτωχός, ἔλαβε τότε ἀπὸ τὸν ᾿Αγιον, δι’ ἐλεημοσύνην, ἐξ νομίσματα. Μετ᾿ ὀλίγον ὅμως ἐπέστρεψε καὶ πάλιν καὶ ἐζήτησεν ἐκ νέου ἐλεημοσύνην. Όθεν διὰ δευτέραν φορὰν ἔλαβεν ἄλλα ἐξ. ‘Ελθών δὲ καὶ διὰ τρίτην φορὰν δὲν ἔφυγεν άνελέητος, διότι μὴ ἔχων ό Άγιος νὰ δώσῃ ἄλλα νομίσματα, ἔδωκεν εις αὐτὸν προθύμως τὸ ἀργυροῦν τριβλίον τοῦ Μοναστηρίου.

Τόσον ἦτο ό τρισμακάριος συμπαθῆς πρὸς τοὺς πτωχοὺς καὶ ἁνεξίκακος. Διότι ἐν ᾧ ἔπρεπε νὰ ἐλέγξῃ δικαίως τὸν πτωχὸν ἐκεῖνον καὶ νὰ τὸν αποπέμψῃ μὲ κενὰς χεῖρας, ἀφ᾿ ἑνὸς μὲν διότι δὶς ἔλαβε πρῶτον ἐλεημοσύνην καὶ ἔπειτα ἐφαίνετο φορτικός, ἀφ᾿ ἑτέρου δὲ διότι δὲν εἶχε τι νὰ δώσῃ εἰς αὐτόν, ὅμως δὲν ἔπραξε τοῦτο, ἀλλ᾽ ἐπροτίμησε νὰ δώσῃ καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τῆς Μονῆς, τῆς όποίας τὰ πράγματα εἶναι αναφαίρετα κατὰ τοὺς Ἱεροὺς Κανόνας καὶ τοὺς νόμους.
Τοῦτο ὅμως ἐπροτίμησε νὰ πράξῃ ό Άγιος παρὰ νὰ παραβλέψῃ τὸν ἄνδρωπον καὶ νὰ άποπέμψῃ αὐτὸν κενόν. Οὕτως ἐπολιτεύτο ό Άγιος πρὸ τῆς ᾿Αρχιερωσύνης. ᾿Αφ᾿οὗ δὲ ἔγινε καὶ ᾿Αρχιερεὺς καὶ Πάπας τῆς Ρώμης, πάλιν τήν αὐτὴν μετήρχετο πρὸς τοὺς πτωχοὺς ἐλεημοσύνην. ᾿Ακούσατε δὲ καὶ ἐν θαυμάσιον, ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐν τῇ αρχιερατείᾳ ὢν ἐπετέλεσεν.

Ἐπρόσταξέ ποτε τὸν Σακελλάριον νὰ καλέσῃ δώδεκα πτωχούς, ἵνα συμφάγωσι μετὰ τοῦ ΄Αγίου. Ἐνῷ δὲ ἐκάθηντο εἰς τὴν τράπεζαν, ἐφαίνετο εἰς τὸν ᾿Αγιον, καὶ μόνον εἰς αὐτόν, είς ἄνθρωπος ἐπὶ πλέον, δέκατος τρίτος τὸν αριθμόν, ὁ ὁποῖος ἐκ τῆς μορφῆς τοῦ προσώπου του, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἐσωτερικών σκιρτημάτων τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, τοῦ ἐφαίνετο διαφορετικὸς τῶν ἄλλων δώδεκα.

Βλέπων τὸν δέκατον τρίτον ἐκεῖνον, ἐκάλεσε τον Σακελλάριον καὶ λέγει πρὸς αυτόν’ «Δὲν σοῦ εἶπα νὰ καλέσῃς δώδεκα; Πως λοιπον συ, παρὰ τὴν ἐντολήν μου, προσεκάλεσας δεκατρεῖς;» Ὁ δὲ Σακελλάριος, επειδή δεν ἔβλεπε τὸν δέκατον τρίτον, ἕλεγε’ «Πίστευσον, σεβάσμιε Δέσποτα, πίστευσον, ότι δώδεκα μόνον εἶναι». Γνωρίσας λοιπὸν ὁ Πατριάρχης, ὅτι εἶναι Θεία οπτασία, ἐστρέφετο συνεχῶς καὶ ἔβλεπε τὸν δέκατον τρίτον᾿ ὅστις ἐκάθητο κατώτερω πάντων. Μετεβάλλετο δὲ τὸ πρόσωπον ἐκείνου καὶ πότε μὲν ἐφαίνετο γέρων λευκογενειος, πότε δὲ νέος.

’Αφ’ οὗ λοιπὸν ἠγέρθησαν ἐκ τῆς τραπέζης, εἰς μέν τούς ἄλλους δώδεκα εἶπεν ὁ Πατριάρχης καὶ ἀνεχώρησαν, τόν δέ δέκατον τρίτον, κρατήσας͵ εκ της χειρός, τὸν ωδήγησεν εις τὸ κελλίον του καί λέγει͵ προς αὐτόν «Εξορκιζω σε κατα τῆς μεγάλης δυνάμεως τοῦ Θεού να μοι φανερώσῃς ποιός εἶσαι͵ και πῶς λέγεται τὸ ὄνομά σου». ᾽Εκεῖνος δε απεκρίθη᾿ «Δια τι ερωτάς τό ονομά μου; Καί αυτο εἶναι θαυμαστόν.

᾿Εγώ είμαι ο πτωχὸς εκεινος, οστις ήλθον οταν ησύχαζες εἰς τὸ κελλίον σου καὶ μοι έδωκας τα δώδεκα νομίσματα και το αργυροῦν τριβλίον, τὸ ὁποῖον σοὶ ἔστειλεν ἡ μήτηρ σου Συλβία μὲ τὰ βρεκτὰ όσπρἰα. Γνώριζε λοιπὸν ὅτι ἀπ᾽ ἐκείνης τῆς ἡμέρας, ἀφ᾿ ἧς ταῦτα ἔλαβον παρὰ σοῦ μὲ μακροθυμίαν καὶ ἁπλότητα τῆς καρδίας σου, ὥρισεν ὁ Κύριος νὰ γίνῃς ᾽Αρχιερεὺς τής ἁγίας του ’Εκκλησίας, καὶ νὰ εἶσαι διάδοχος τοῦ κορυφαίου Πέτρου, τοῦ ὁποίου καὶ τὴν αρετὴν εμιμήθης.
Διότι καὶ ἐκεῖνος διεμοίραζεν ἐν ἁπλότητι καρδίας τὰ πράγματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τοῦ προσέφερον, δίδων εἰς ἕκαστον ὅ,τι τοῦ εχρειάζετο». Λέγει δὲ πρὸς αὐτὸν ο θείος Γρηγόριος’ «Πόθεν σὺ γνωρίζεις, ὅτι ὥρισεν ὁ Κύριος νὰ γίνω Πατριάρχης;» Ο δὲ απεκρίθη’ «᾿Εγὼ εἶμαι Άγγελος Κυρίου Παντοκράτορος καὶ διὰ τοῦτο τὸ γνωρίζω. Διότι καὶ τότε ὁ Κύριος μὲ ἀπέστειλε νὰ δοκιμάσω τὴν γνώμην σου, ἐὰν φιλανθρώπως καὶ ἱλαρῶς καὶ ὄχι επιδεικτικῶς πράττῃς τὴν ἐλεημοσύνην».
Τοῦτο ἀκούσας ὁ “Αγιος εφοβήθη. ἐπειδὴ ἀκόμη δὲν εἶχεν ίδει Άγγελον. Εἶπε δὲ πρὸς αυτὸν ο Άγγελος΄ «Μὴ φοβεῖσαι, διότι ὁ Κύριος μὲ ἀπέστειλε νὰ εἶμαι μετὰ σοῦ ἕως τέλους τῆς ζωῆς σου καὶ ὅ,τι θέλεις ζήτει παρὰ τοῦ Θεοῦ δι’ ἐμοῦ». Τότε ὁ μακάριος ἔπεσε καὶ προσεκύνησε τὸν Κύριον καὶ εἶπεν’ «᾽Εὰν διὰ τὴν μικρὰν εκείνην δόσιν τόσον πλῆθος ἐλέους ἔδειξεν ὁ Κύριος εἰς ἐμέ, πόσης ἆρά γε δόξης θέλουν αξιωθῆ οἱ ποιοῦντες τὰς ἐντολὰς αυτοῦ πάσας τὰς ημέρας τῆς ζωῆς των!»

Ο ΜΙΣΘΟΣ ΤΗΣ ΕΛΕΗΜΟΣΥΝΗΣ

ΑΓΙΟΥ ΝΗΦΩΝΟΣ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑΝΗΣ

Κάποια μέρα – ήμουνα κι εγώ εκεί, καθώς και δυο – τρεις ακόμα- τον επισκέφθηκε στο κελί του ένας άλλος αδελφός για ν’ ακούσει λόγο ωφέλιμο. Μετά τον συνηθισμένο ασπασμό, ο επισκέπτης κάθισε και ρώτησε τον όσιο:

-Σε παρακαλώ, πάτερ, πες μου, ποιός είναι ο μισθός αυτών που μοιράζουν τα πλούτη τους ελεημοσύνη στους φτωχούς;

-Δεν έχεις ακούσει τί λέει το Ευαγγέλιο; Του λέει ο άγιος.

-Πολλά έχω ακούσει και διαβάσει. Αλλά να, θέλω να ακούσω κάτι κι από το στόμα σου.

-Ο Θεός του ουρανού και της γης να σου δώσει απόκριση με το στόμα μου, σύμφωνα με την πίστη σου. Γιατί εγώ είμαι αδύνατος και ανάξιος. Άκουσε λοιπόν…

Έκανε μια μικρή παύση και συνέχισε:

-Στα χρόνια του επισκόπου Ιεροσολύμων Κυριακού,* ζούσε ένας πολύ ευσεβής και ελεήμων άνθρωπος, ο Σώζων. Αυτός περνώντας κάποτε από το κεντρικό δρόμο της πόλης, βλέπει έναν φτωχό, που ήταν σχεδόν γυμνός κι έτρεμε από το κρύο. Τόσο τον ψυχοπόνεσε, που έβγαλε το πανωφόρι του και του το φόρεσε.

Όταν γύρισε στο σπίτι του, είχε πια βραδιάσει, κι έπεσε να κοιμηθεί. Μόλις τον πήρε ο ύπνος, είδε στ΄ όνειρό του ότι βρέθηκε σ’ έναν θαυμαστό, φωτόλουστο κήπο. Ήταν γεμάτος λουλούδια υπέροχα και μοσχομύριστα, τριαντάφυλλα και κρίνα και άλλα αμέτρητα, καθώς και λογής – λογής δέντρα, τόσο φορτωμένα με εξαίσιους καρπούς, που τα κλαδιά τους έγερναν ως τη γη. Μέσα σ’ αυτά χωμένα, αναρίθμητα πουλιά κελαηδούσαν με ουράνια γλυκύτητα, ενώνοντας αδιάκοπα τους δοξολογικούς τους ύμνους με το απαλό θρόισμα των φύλλων. Το άκουσμα και το θέαμα του κήπου εκείνου ήταν, πραγματικά, πέρα από κάθε περιγραφή.

Ενώ λοιπόν ο Σώζων κοίταζε ολόγυρα εκστατικός, παρουσιάζεται μπροστά του ένας άγνωστος νέος και του λέει: «Έλα μαζί μου». Τον ακολούθησε, και σε λίγο έφτασαν σ΄ ένα φράχτη με χρυσά κάγκελα. Ρίχνοντας το βλέμμα του πίσω από το φράχτη, είδε μιαν αυλή κι ένα υπέροχο παλάτι.
Καθώς το θαύμαζε και το περιεργαζόταν, βγαίνουν από μέσα δεκαέξι φτερωτοί άνδρες, λαμπεροί σαν τον ήλιο, χωρισμένοι σε τέσσερις τετράδες. Κάθε τετράδα βάσταζε στους ώμους κι από ένα χρυσό κιβώτιο. Προχώρησαν με γοργά βήματα προς το μέρος που στεκόταν ο Σώζων. Μόλις πλησίασαν στα χρυσά κάγκελα, απέναντί του, στάθηκαν, κατέβασαν τα κιβώτια από τους ώμους και τα ακούμπησαν καταγής. Έδειχναν σα να περίμεναν κάποιον ανώτερό τους.

Και πράγματι, μετά από λίγο βλέπει ο Σώζων έναν πανέμορφο άνδρα να βγαίνει από το παλάτι και να κατευθύνεται προς τους αγγέλους. «Ανοίξτε τα κιβώτια», τους πρόσταξε, «και δείξτε σ’ αυτόν τον άνθρωπο τι του φυλάω, για το πανωφόρι που μου χάρισε πριν από λίγο διαμέσου εκείνου του φτωχού». Αμέσως άνοιξαν το ένα χρυσό κιβώτιο και άρχισαν να βγάζουν χιτώνες και φορεσιές βασιλικές, άλλες κατάλευκες, άλλες κεντητές, περίλαμπρες και ανεκτίμητες. Τις άπλωσαν μπροστά του. «Σώζων, σου αρέσουν;» τον ρώτησαν. «Δεν είμαι άξιος ούτε τη σκιά τους να δω!», αποκρίθηκε θαμπωμένος εκείνος.

Μα οι άγγελοι συνέχισαν να του παρουσιάζουν λαμπρούς, περίτεχνους και χρυσοποίκιλτους βασιλικούς χιτώνες. Ίσαμε χίλιους, πάνω –κάτω, θα του δείξανε! Όταν πια ο Κύριος των αγγέλων του φανέρωσε έτσι παραστατικά, ότι για το ένα πανωφόρι που έδωσε θα πάρει πολλαπλάσια και θα κληρονομήσει την αιώνια ζωή, του λέει: «Σε βεβαιώνω, Σώζων, όλα τούτα τ΄ αγαθά τα ετοίμασα για σένα, επειδή, όταν με είδες γυμνό, με σπλαχνίστηκες κα μ’ έντυσες. Πήγαινε λοιπόν και συνέχισε να κάνεις το ίδιο, για να κάνω κι εγώ το ίδιο: Όταν δίνεις εσύ σε κάποιο φτωχό ένα ρούχο, σου ετοιμάζω εγώ εκατό».

Γεμάτος χαρά και δέος ο Σώζων ρώτησε: «Κύριέ μου, ήθελα να ήξερα, το ίδιο κάνεις σ’ όλους όσοι ελεούν τους φτωχούς; Τους ετοιμάζεις εκατονταπλάσια αγαθά και ζωή αιώνια;». Κι Εκείνος απάντησε: «Πάς όστις αφήκεν οικίας ή αγρούς ή πλούτον ή δόξαν ή πατέρα ή μητέρα ή αδελφούς ή αδελφάς ή γυναίκα ή τέκνα ή τι των επιγείων, εκατονταπλασίονα λήψεται και ζωήν αιώνιον κληρονομήσει». Μη μετανιώσεις λοιπόν ποτέ για κάποια ελεημοσύνη σου. Ούτε να ταπεινώσεις τον φτωχό που του έδωσες κάτι. Γιατί τότε, αντί για μισθό, θα πάθεις διπλή ζημιά: Και την αμοιβή σου θα χάσεις και στη μέλλουσα Κρίση θα κατακριθείς».

Τότε ακριβώς ο Σώζων ξύπνησε. Ήταν όλος έκπληξη και θαυμασμό για όσα είδε. Πετάχτηκε αμέσως από το κρεβάτι – δεν είχε πια καμιά όρεξη για ύπνο-, πήρε και το δεύτερο πανωφόρι του και το πήγε σε κάποιον άλλο φτωχό. Μόλις όμως γύρισε πίσω, αργά τη νύχτα, κι έπεσε να ξανακοιμηθεί, είδε το ίδιο όραμα! Το πρωί λοιπόν απαρνήθηκε τον κόσμο κι έγινε μοναχός αγωνιστής και ενάρετος. Αυτά έχοντας υπόψη σου, παιδί μου, κάνε κατά τη δύναμή σου κι εσύ το ίδιο, συμβούλεψε ο όσιος τον επισκέπτη του. Έτσι θα θησαυρίσεις στον ουρανό εκατονταπλάσια.