Οι ρίζες της ψυχής και ο άνεμος των λογισμών

Οι ρίζες της ψυχής και ο άνεμος των λογισμών

«Μη θαυμάσης, εάν πίπτης καθ’ εκάστην· μη παραιτού, αλλά ανδρίζου» γράφει ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, διδάσκοντας ότι ο αγώνας δεν μετριέται από τις πτώσεις, αλλά από την επιμονή στην μετάνοια. Στην μοναχική πολιτεία, εκεί όπου η σιωπή γίνεται καθρέφτης της καρδιάς, αναφαίνονται όχι πάντοτε μεγάλοι και θορυβώδεις πειρασμοί, αλλά λεπτοί λογισμοί, σχεδόν ανεπαίσθητοι, που ψιθυρίζουν αποθάρρυνση και αμφιβολία.

Ένας νέος μοναχός αγωνιζόταν με τέτοιους λογισμούς. Δεν ήταν φανερές πτώσεις ούτε εξωτερικά σκάνδαλα, αλλά εσωτερικές φωνές που του έλεγαν ότι δεν προοδεύει, ότι οι άλλοι είναι καλύτεροι, ότι ο Θεός δεν ακούει την προσευχή του. Στην αρχή αντιστεκόταν. Έπειτα άρχισε να συνομιλεί μαζί τους. Και τέλος τους έδωσε τόπο μέσα του, πιστεύοντας ότι είναι αλήθεια. Έτσι γεννήθηκε η κόπωση της ψυχής, η οποία δεν προέρχεται από την ένταση του πειρασμού, αλλά από την αποδοχή του.

Όταν πλέον η καρδιά του βάρυνε, προσήλθε στον γέροντα και άνοιξε τον λογισμό του με ταπείνωση. Ο πνευματικός πατέρας δεν του απάντησε με λόγους πολλούς, αλλά με εικόνα ζωντανή. Τον οδήγησε στο προαύλιο, όπου ο χειμωνιάτικος άνεμος λύγιζε τα δέντρα. Τα δέντρα έγερναν, αλλά δεν έσπαζαν. Δίπλα τους ένα ξερό κλαδί έσπασε με μια κίνηση. Η διάκριση ήταν φανερή. Το ζωντανό ξύλο είχε ρίζα, είχε χυμό, είχε ζωή. Το ξερό, όσο λεπτό και αν ήταν το φύσημα, δεν άντεχε.

Έτσι και ο πειρασμός. Ο άνεμος των λογισμών δεν παύει να φυσά. Δεν υπόσχεται ο Θεός απουσία δοκιμασίας, αλλά παρουσία Χάριτος. Όταν ο άνθρωπος ριζώνεται στην προσευχή, στην εξομολόγηση, στην ταπείνωση και στην υπακοή, λυγίζει, αλλά δεν συντρίβεται. Όταν όμως αποκοπεί από την πηγή της ζωής, όταν στηριχθεί στις δικές του δυνάμεις, τότε η απελπισία γίνεται θραύση εσωτερική. Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος διδάσκει ότι η απελπισία είναι βαρύτερη από την ίδια την πτώση, διότι στερεί από τον άνθρωπο την ελπίδα της μετανοίας.

Η πνευματική ζωή δεν είναι αδιάκοπη ευφορία, αλλά σταθερή ρίζωση. Ο πειρασμός δοκιμάζει την πίστη, ενώ η απελπισία δοκιμάζει την ελπίδα. Και όποιος κρατά την ελπίδα, ακόμη και μέσα στην αδυναμία του, δεν εγκαταλείπεται από τον Θεό. Η δύναμη δεν είναι ανθρώπινη κατοχή, αλλά δωρεά θείας Χάριτος. Όταν ο μοναχός κατάλαβε ότι δεν χρειάζεται να μην λυγίσει, αλλά να μην ξεριζωθεί, βρήκε ειρήνη. Οι λογισμοί δεν εξαφανίσθηκαν, αλλά έχασαν την εξουσία τους.

Η ρίζα της ψυχής είναι η ταπείνωση. Όσο βαθύτερη είναι, τόσο δυνατότερος και αν είναι ο άνεμος, δεν μπορεί να καταστρέψει το δέντρο. Εκείνος που μένει ενωμένος με τον Χριστό, ακόμη και αν κλονίζεται, δεν χάνεται, διότι «η δύναμίς μου εν ασθενεία τελειούται».

Ένα δέντρο λυγίζει στον άνεμο, αλλά στέκει όρθιο γιατί οι ρίζες του κρατούν μέσα στη γη.