ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ ΥΙΟΥ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ ΥΙΟΥ

Την πρώτη Κυριακή του Τριωδίου η Εκκλησία μας έθεσε ενώπιόν μας το αγαθό της ταπείνωσης ως πύλη σωτηρίας. Τη σημερινή Κυριακή προβάλλει με ακόμη μεγαλύτερη καθαρότητα την αξία και το βάθος της μετάνοιας, όχι ως ηθική διόρθωση, αλλά ως υπαρξιακή επιστροφή του ανθρώπου στον Θεό. Η παραβολή του Ασώτου Υιού δεν εκφωνείται απλώς για να συγκινήσει, αλλά για να θεραπεύσει, να αφυπνίσει και να επαναφέρει τον άνθρωπο από την πλάνη του θανάτου στην κοινωνία της ζωής.

Ο Κύριος μίλησε αυτήν την παραβολή για δύο κυρίως λόγους. Πρώτον, για όσους απελπίζονται από την κατάσταση της ζωής τους και από το βάρος των αμαρτιών τους, θεωρώντας πως δεν υπάρχει πια γι’ αυτούς έλεος. Σε αυτούς αποκαλύπτει ότι ακόμη και ο άνθρωπος που έφθασε στο έσχατο σημείο πτώσεως μπορεί να σωθεί, εφόσον έλθει σε επίγνωση της αμαρτίας του και λάβει την απόφαση της επιστροφής. Ο άσωτος, από νεκρός γίνεται ζωντανός, από χαμένος ευρίσκεται, από δούλος ανακηρύσσεται και πάλι κληρονόμος. Δεύτερον, ο Χριστός απευθύνει λόγο ελέγχου σε όσους δικαιώνουν τον εαυτό τους, αποκλείουν τους άλλους από τον χώρο της χάριτος και σκανδαλίζονται από την άκριτη και άμετρη αγάπη του Θεού προς τους αμαρτωλούς. Όπως τότε οι Φαρισαίοι δεν συγχωρούσαν στον Χριστό τη συναναστροφή Του με τελώνες και πόρνες, έτσι και σήμερα πολλοί δυσκολεύονται να δεχθούν ότι η σωτηρία δεν είναι ανταμοιβή ηθικής, αλλά δωρεά αγάπης.

Μέσα στην παραβολή αποκαλύπτεται καθαρά η ευσπλαχνία του Θεού και η δυνατότητα σωτηρίας κάθε ανθρώπου, αλλά συγχρόνως και η παγίδα της υπερηφάνειας, η οποία, ενώ φαίνεται ότι διατηρεί τον άνθρωπο εντός τάξεως, στην πραγματικότητα τον αποκόπτει από την κοινωνία με τον Θεό. Ο πρεσβύτερος υιός μένει τυπικά εντός της οικίας, αλλά η καρδιά του είναι ξένη προς την αγάπη του Πατέρα. Έτσι φανερώνεται ότι η εξωτερική νομιμότητα χωρίς μετάνοια μπορεί να είναι εξίσου θανατηφόρα με την άσωτη ζωή.

Στο πρόσωπο του Ασώτου φανερώνεται η αναστάσιμη και ουσιαστική σωτηρία του ανθρώπου. Η μετάνοιά του δεν είναι απλώς επιστροφή σε μια ήρεμη και κοινωνικά αποδεκτή ζωή, ούτε συμμόρφωση σε πατροπαράδοτες ηθικές αξίες. Είναι επιστροφή στην αληθινή ζωή, στην οικία του Πατέρα, που είναι η Εκκλησία. Το λαμπρό ένδυμα και το δαχτυλίδι με τα οποία τιμάται δηλώνουν την αποκατάσταση του βαπτισματικού αξιώματος, την επαναφορά του ανθρώπου στην υιοθεσία και την κληρονομία της Βασιλείας. Η πανηγυρική είσοδος και η εορταστική τράπεζα, με θύμα το εκλεκτότερο του Πατέρα, προεικονίζουν τη Θεία Ευχαριστία, όπου ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς Χριστός προσφέρεται ως τροφή ζωής. Βάπτισμα, μετάνοια και Θεία Κοινωνία συγκροτούν τον καινό, τον εκκλησιαστικό άνθρωπο, τον άνθρωπο της Αναστάσεως.

Η παραβολή αυτή αποτελεί την πληρέστερη φανέρωση της αγάπης του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου. Κεντρικό πρόσωπο δεν είναι ο άσωτος ούτε ο πρεσβύτερος υιός, αλλά ο Πατέρας, ο οποίος βρίσκεται σε διαρκή αναμονή, με βλέμμα στραμμένο στον δρόμο της επιστροφής. Στα πρόθυρα της αγίας Τεσσαρακοστής, η παραβολή γίνεται πνευματικός συναγερμός και πρόσκληση για όλους. Για εκείνους που θεωρούνται κοινωνικά και ηθικά τακτοποιημένοι, αλλά και για όσους λογίζονται απόβλητοι της χάριτος. Και οι δύο έχουν ανάγκη τον εγκεντρισμό στην Εκκλησία, την απελευθέρωση από την αμαρτία και τη μετοχή στα θεία Μυστήρια ως φάρμακα σωτηρίας και θύρες επιστροφής στο θείο έλεος. Η απόφαση της επιστροφής είναι εκείνη που κάνει τη διαφορά, όχι απλώς η καλή διάθεση ή η αποφυγή πράξεων που η κοινωνία χαρακτηρίζει ανήθικες. Όπως η άσωτη ζωή δεν είναι οριστικός παράγοντας καταδίκης, έτσι και η εξωτερική ευπρέπεια δεν αρκεί για τη σωτηρία.

Ας σταθούμε λοιπόν σιωπηλοί μπροστά στο μυστήριο αυτής της παραβολής. Ας αφουγκραστούμε το βήμα του Πατέρα που τρέχει, όχι για να ελέγξει, αλλά για να αγκαλιάσει. Ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας να δει την αλήθεια του χωρίς φόβο και χωρίς προσχήματα, είτε βρισκόμαστε μακριά Του σε τόπους άγονους, είτε μένουμε τυπικά εντός, με καρδιά όμως ψυχρή και αυτάρεσκη. Η αγκαλιά του Θεού δεν μετρά με ανθρώπινα μέτρα δικαιοσύνης, αλλά με το άπειρο μέτρο της αγάπης.

Ο καιρός που ανοίγεται ενώπιόν μας δεν είναι απλώς χρόνος νηστείας, αλλά καιρός επιστροφής και αναστάσεως της ψυχής. Ο Πατέρας στέκει και σήμερα στο κατώφλι, περιμένοντας όχι την τελειότητά μας, αλλά το ένα βήμα της ταπείνωσης, το ἥμαρτον που γεννά τη ζωή. Εκεί όπου εμείς βλέπουμε ερείπια, Εκείνος οικοδομεί παλάτι. Εκεί όπου εμείς διακρίνουμε θάνατο, Εκείνος χαρίζει ανάσταση. Η μετάνοια δεν είναι ντροπή, αλλά δώρο. Δεν είναι κατάκριση, αλλά είσοδος στη χαρά. Και καθώς πορευόμαστε προς το άγιο Πάθος και την ένδοξη Ανάσταση του Κυρίου, ας κρατήσουμε βαθιά στην καρδιά μας τη βεβαιότητα ότι κανείς δεν είναι τόσο χαμένος ώστε να μη μπορεί να βρεθεί, και κανείς δεν είναι τόσο δίκαιος ώστε να μη χρειάζεται το έλεος, διότι ο Θεός αγάπη εστίν και η αγάπη Του είναι το σπίτι στο οποίο όλοι καλούμαστε να επιστρέψουμε.

Κυριακή του Ασώτου. Η αγκαλιά του Πατέρα παραμένει ανοικτή για κάθε καρδιά που τολμά να επιστρέψει