Η πρόθεση της καρδιάς ενώπιον του Θεού

Η πρόθεση της καρδιάς ενώπιον του Θεού

«Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ νὰ πράξῃ κάτι, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὴν δύναμιν, χαρακτηρίζεται καὶ κρίνεται ἀπὸ τὸν καρδιογνώστην Θεὸν ὡς νὰ ἐπραγματοποίησε τὸ ἐπιθυμητόν. Αὐτό, ὁ χαρακτηρισμὸς δηλαδὴ μιᾶς πράξεως ἐκ τῆς προθέσεως τοῦ ἀνθρώπου, ἰσχύει καὶ διὰ τὰς καλὰς καὶ διὰ τὰς κακὰς πράξεις», μας παραδίδει ο Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος στον Ευεργετινό, και μέσα σε λίγες γραμμές ανοίγει ολόκληρο τον πνευματικό ορίζοντα της ευθύνης μας.

Ο Θεός δεν στέκεται μόνο στο εξωτερικό έργο. Δεν μετρά απλώς τα φανερά βήματα. Εξετάζει τα βάθη της καρδιάς. «Ἄνθρωπος βλέπει εἰς πρόσωπον, Κύριος δὲ βλέπει εἰς καρδίαν». Εκεί, στο κρυφό ταμείο του είναι μας, γεννιούνται οι αποφάσεις, οι λογισμοί, οι επιθυμίες, και εκεί αποκαλύπτεται η αληθινή μας στάση απέναντί Του. Πολλές φορές δικαιολογούμε τον εαυτό μας λέγοντας πως δεν προλάβαμε, δεν μπορέσαμε, δεν μας δόθηκε η ευκαιρία. Όμως ο καρδιογνώστης Θεός γνωρίζει αν μέσα μας υπήρξε πόθος αγαθός ή αν καλλιεργήθηκε σκοτεινή διάθεση. Γνωρίζει αν η αμαρτία έμεινε μόνο ανεκπλήρωτη ή αν είχε ήδη φωλιάσει στην προαίρεσή μας.

Γι’ αυτό και η Αγία Γραφή μας καλεί σε εγρήγορση: «Μετὰ πάσης φυλάξεως τήρει σὴν καρδίαν σου». Διότι από εκεί πηγάζει η ζωή, αλλά και από εκεί ξεκινούν οι πτώσεις. Ο Κύριος δεν περιμένει από εμάς μεγάλες πράξεις που ξεπερνούν τις δυνάμεις μας. Περιμένει συντετριμμένη καρδιά, καθαρή πρόθεση, ειλικρινή μετάνοια. «Καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει». Ακόμη κι όταν δεν καταφέραμε να σηκωθούμε, αν μέσα μας γεννήθηκε ο αναστεναγμός της επιστροφής, αυτό λογίζεται ενώπιόν Του ως αρχή σωτηρίας.

Το ίδιο όμως ισχύει και αντίστροφα. Αν αφήσουμε τον κακό λογισμό να ριζώσει, αν συγκατατεθούμε εσωτερικά στο πάθος, έστω κι αν δεν προλάβαμε να το πράξουμε εξωτερικά, η πληγή έχει ήδη ανοιχτεί. Γι’ αυτό οι Πατέρες επιμένουν τόσο στη φύλαξη του νου και της καρδιάς. Εκεί δίνεται η μάχη. Εκεί κρίνεται η πορεία μας. Δεν σωζόμαστε από τις δικαιολογίες μας, αλλά από τη μετάνοια. Δεν θεραπευόμαστε με προσχήματα, αλλά με δάκρυα καρδιάς.

Και τότε, μέσα στη σιωπή της προσευχής, αναβλύζει το ταπεινό αίτημα του τελώνη, που έγινε προσευχή όλων των αιώνων: Ο Θεός ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ. Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με. Υπεραγία Θεοτόκε, σκέπε με και μη με αφήσεις να χαθώ μέσα στις προθέσεις μου τις στρεβλές και στους λογισμούς μου τους ακάθαρτους. Δίδαξέ με να θέλω το αγαθό, να αγαπώ την αλήθεια, να επιστρέφω κάθε φορά που πέφτω. Δώσε μου καρδιά καθαρή, νου φωτισμένο, προαίρεση ευθεία. Συγχώρησέ με για όσα έπραξα, για όσα σκέφτηκα, για όσα επιθύμησα. Θεράπευσε την εσωτερική μου διάθεση και κάνε την μετάνοιά μου αρχή νέας ζωής, ώστε ακόμη κι αν είμαι αδύναμος στα έργα, να είμαι αληθινός στην καρδιά.

Μια σιωπηλή προσευχή για όλους μας, να μάθουμε να φυλάμε την πρόθεσή μας και να επιστρέφουμε κάθε μέρα στον Χριστό με ταπείνωση.