Γιατί η Ορθόδοξη Εκκλησία απορρίπτει την καύση

Γιατί η Ορθόδοξη Εκκλησία απορρίπτει την καύση

Η στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στην καύση των νεκρών δεν είναι προϊόν κοινωνικής συνήθειας ούτε νομικής αυστηρότητας. Είναι καρπός πίστεως, εμπειρίας και μακραίωνης παράδοσης, που βλέπει τον άνθρωπο ενιαίο, ψυχή και σώμα, δεμένο με το μυστήριο της Αναστάσεως.

Το ανθρώπινο σώμα τιμάται ως ιερό. Η Αγία Γραφή το ονομάζει «ναό του Αγίου Πνεύματος» και η Εκκλησία το αντιμετωπίζει με σεβασμό ακόμη και μετά τον θάνατο. Το σώμα δεν είναι ένα προσωρινό περίβλημα που πετιέται όταν εκπληρώσει τον ρόλο του. Είναι το όργανο της προσευχής, της νηστείας, της αγάπης και της μετάνοιας. Με αυτό ο άνθρωπος στάθηκε ενώπιον του Θεού και με αυτό πορεύεται προς την αιωνιότητα.

Η ταφή αποτελεί έμπρακτη ομολογία πίστεως στην Ανάσταση των νεκρών. Όπως ο σπόρος τοποθετείται στη γη για να καρποφορήσει, έτσι και το σώμα παραδίδεται στη γη με ελπίδα και προσδοκία. Η καύση δεν εκφράζει αυτή τη θεολογική γλώσσα της σποράς και της αναμονής, αλλά εισάγει μια πράξη οριστικής καταστροφής, ξένη προς το εκκλησιαστικό ήθος.

Η Παράδοση της Εκκλησίας είναι αδιάκοπη. Από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια, οι πιστοί θάβονταν με τιμή, οι μάρτυρες ενταφιάζονταν με ευλάβεια και τα λείψανά τους τιμώνταν ως φορείς χάριτος. Οι κατακόμβες, οι τάφοι και η μνήμη των κεκοιμημένων μαρτυρούν μια πίστη που ποτέ δεν είδε το σώμα ως άχρηστο. Η καύση συνδέθηκε ιστορικά με ειδωλολατρικές αντιλήψεις και με φιλοσοφίες που υποτίμησαν το σώμα και αρνήθηκαν τη μελλοντική του δόξα.

Η Αγία Γραφή ενισχύει αυτή τη στάση. Στην Παλαιά Διαθήκη, η ταφή παρουσιάζεται ως πράξη τιμής και ευλογίας. Οι Πατριάρχες μεριμνούν για τον τόπο ταφής τους, ο Ιωσήφ ζητά να μεταφερθούν τα οστά του και ο λαός του Θεού δεν αποχωρίζεται ποτέ το σώμα με αδιαφορία. Στην Καινή Διαθήκη, η ίδια η Ταφή του Κυρίου αποτελεί το μέτρο και το πρότυπο. Το άχραντο Σώμα του Χριστού δεν καταστρέφεται, αλλά ενταφιάζεται και ανασταίνεται, ανοίγοντας τον δρόμο για όλους.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος τονίζει με παρρησία ότι το σώμα δεν είναι μικρό ή ευτελές, αλλά όργανο αρετής. Συμμετείχε στον αγώνα της πίστεως και προορίζεται να μετάσχει και στη δόξα. Η περιφρόνηση του σώματος, ακόμη και μετά τον θάνατο, αλλοιώνει αυτή την αλήθεια.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός συνδέει άμεσα την ταφή με την Ανάσταση, χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της σποράς. Σπείρεται εν φθορά, εγείρεται εν αφθαρσία. Το σώμα δεν εξαφανίζεται, αλλά παραδίδεται στη γη ως υπόσχεση μελλοντικής ζωής.

Ο Άγιος Ειρηναίος Λυώνος διδάσκει ότι ο Θεός σώζει τον άνθρωπο ολόκληρο. Η σωτηρία δεν αφορά μόνο την ψυχή, αλλά και το σώμα, το οποίο πλάστηκε από τον Θεό και προορίζεται να δοξασθεί. Κάθε πράξη που υποβαθμίζει αυτή την ενότητα αλλοιώνει το ευαγγελικό φρόνημα.

Ο Άγιος Αθανάσιος ο Μέγας, μιλώντας για την Ενανθρώπηση, τονίζει ότι ο Λόγος του Θεού προσέλαβε πραγματικό σώμα για να το θεραπεύσει και να το οδηγήσει στην αφθαρσία. Αν το σώμα ήταν κάτι δευτερεύον ή αναλώσιμο, δεν θα το προσλάμβανε ο ίδιος ο Θεός.

Η Εκκλησία, πιστή σε αυτή την εμπειρία, δεν τελεί εξόδιο ακολουθία για όσους επιλέγουν συνειδητά την καύση, ούτε τελεί μνημόσυνα με τον εκκλησιαστικό τρόπο. Όχι ως πράξη καταδίκης, αλλά ως καθαρή μαρτυρία πίστεως και συνέπειας. Η ταφή δεν είναι έθιμο. Είναι θεολογική πράξη, σιωπηλή προσευχή και αναμονή της κοινής Αναστάσεως.

Η αγάπη της Εκκλησίας προς τον άνθρωπο εκφράζεται και μετά τον θάνατο. Με σεβασμό και ελπίδα, παραδίδει το σώμα στη γη, γνωρίζοντας ότι ο θάνατος δεν είναι τέλος, αλλά πέρασμα.

Το σώμα σπείρεται στη γη με τιμή και πίστη, περιμένοντας την ημέρα της κοινής Αναστάσεως και της αιωνίου ζωής.