Άγιος Κοσμάς ο Πρώτος ο Βατοπαιδινός ο Οσιομάρτυρας και οι συν αυτώ Οσιομάρτυρες του Αγίου Όρους

Τετάρτη 5 Δεκεμβρίου κατά το ορθόδοξο εορτολόγιο, εορτάζει ο Άγιος Κοσμάς ο Πρώτος ο Βατοπαιδινός ο Οσιομάρτυρας και οι συν αυτώ Οσιομάρτυρες του Αγίου Όρους

Ιερά Λείψανα: Τα Λείψανα του Αγίου βρίσκονται στο Ναό του Πρωτάτου Αγίου Όρους.

Μία πλευρά του Αγίου βρίσκεται στή Μονή Παντοκράτορος Αγίου Όρους.

Βιογραφία
Tη των Oσίων πληθύι γνώμη μία,
Yπέρ πατρώων δογμάτων τεθνηκέναι.

Οι Άγιοι Οσιομάρτυρες ήταν Αγιορείτες μοναχοί, από διάφορα κελιά, οι οποίοι αντιστάθηκαν στον αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ τον Παλαιολόγο και τον λατινόφρονα Πατριάρχη Ιωάννη Βέκκο (1275 - 1282 μ.Χ.) και υπέστησαν μαρτυρικό θάνατο όταν Ενωτικοί λατινόφρονες επισκέφτηκαν το Άγιο Όρος. Ο μεν Άγιος Κοσμάς ο Πρώτος του Αγίου Όρους απαγχονίστηκε, οι δε υπόλοιποι αποκεφαλίστηκαν.

Κατά την αναφερθείσα επίσκεψη των Ενωτικών λατινοφρόνων μαρτύρησαν μοναχοί των ιερών μονών Βατοπαιδίου, Ιβήρων, Ζωγράφου και Ξενοφώντος. Κατά μία παράδοση ο ίδιος ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Η΄ ο Παλαιολόγος ηγείτο στρατιωτικής ομάδος. «Κατέλαβε την των Καραιών κελλιωτικήν λαύραν, ένθα και το του Όρους πρωτείον ίδρυται· ο δε πρωτεύων και οι συν αυτώ αντέστησαν αυτώ γενναίως, τοις προλαβούσιν ομοίως ελέγχοντες· ο δε βασιλεύς εις οργήν κινηθείς, εκέλευσε πάντας αυτούς μαχαίρας έργον γενέσθαι, και ούτως ετελειώθησαν οι άγιοι ομολογηταί την δε εκκλησίαν αυτών πυρπολήσας, και τα των μοναχών σκηνώματα ληϊσάμενος...».

Ο ιεροδιάκονος Αρκάδιος Βατοπαιδινός αναφέρει ότι Πατριαρχική Εξαρχία, που ήλθε στο Άγιον Όρος λόγω διαφορών, «απεφάνθη να αποσταλή ως Πρώτος εκ των Μονών Φαλακρού η του Πλακά και εξελέγη Κοσμάς εκ της Μονής του Πλακέως, ήτις έκειτο μεταξύ των Μονών Βατοπαιδίου και Εσφιγμένου, όπου σήμερα η τοποθεσία ονομάζεται Ζευγαρόσπιτα. Ούτος απεκτάνθη υπό των Λατινοφρόνων ο Μακάριος. Αυτά τα τεκμήρια συνέλεξα επί τριακονταετίαν περίπου του τελευταίου Πρώτου Κοσμά. Θα ήμουν ευτυχής εάν μελλοντικοί ερευνηταί φέρουν περισσότερα τεκμήρια εις φως χάριν της Ιστορίας αφ΄ ενός και των μεμψιμηρούντων αφ΄ ετέρου περί του διωγμού υπό των Λατινοφρόνων κατά τον 13ον αιώνα Αγιορειτών».

Όπως αναφέρει σύγχρονος συγγραφέας, «διέταξαν τη σύναξη στις Καρυές των Μοναχών που διέμεναν στα γύρω από τις Καρυές κελλιά. Σκοπός της συνάξεως ήταν να πεισθούν οι Αγιορείτες Μοναχοί, με επικεφαλής τον Πρώτο, να συγκατατεθούν στην ένωση με την «Εκκλησία» του Πάπα. Να «λατινοφρονήσουν» και να δεχθούν τα λατινικά δόγματα. Στην πρόταση όμως αυτή της προδοσίας αντέδρασαν όλοι. Και ο Πρώτος και οι Μοναχοί. Με ένα λόγο και με μια απόφαση, αποκρίθηκαν ότι είναι πρόθυμοι και να μαρτυρήσουν για την ορθόδοξη πίστη, τη μόνη και αληθινή πίστη. Μάταια οι λατινόφρονες εκπρόσωποι του αυτοκράτορα απειλούσαν τους Μοναχούς με κολαστήρια και με αυτό τον θάνατο και τον Πρώτο με αγχόνη Με παρρησία και με την απόφαση του μαρτυρίου ομιλούσαν κατά της ενώσεως με τους εκπροσώπους του Πάπα... Ο διάλογος κρίθηκε μάταιος από μέρους των λατινοφρόνων. Οι Αγιορείτες Μοναχοί κι εδώ στις Καρυές αποδείχθηκαν αμετάπειστοι. Βράχοι ακλόνητοι. Γι΄ αυτό και οι εχθροί της Ορθοδοξίας άρχισαν τα βασανιστήρια. Αλλά όσο βασανίζονταν οι Μοναχοί, τόσο και πιο πολύ, με όλη τους τη δύναμη, ομολογούσαν την Ορθόδοξη πίστη. Γι΄ αυτό και διατάχθηκε ο θάνατος σκληρός. Η αγχόνη και η σφαγή. Η αγχόνη για τον Πρώτο του Αγίου Όρους. Η σφαγή για τους μοναχούς. Κοκκίνησε το ιερό χώμα των Καρυών. Άλλα το αίμα αυτό ανέβηκε στον ουρανό, μπροστά στο Θεό, μαζί με τις ψυχές των οσιομαρτύρων πατέρων, σαν θυμίαμα ευωδιαστό. Ήταν η τελευταία λατρεία των Αγιορειτών Πατέρων, που την τέλεσαν στα άγια χώματα του Αγίου Όρους με το αίμα της καρδιάς τους. Αφού πρόσφεραν στο Θεό τα πάντα, τελευταία πρόσφεραν το αίμα τους».

Οι λατινόφρονες «ελεγχόμενοι υπό του Πρώτου μετά και των συν αυτώ.... πυρί παρέδωσαν το Πρωτάτον άπαν συν τη εκκλησία... ο πρωτεύων και οι συν αυτώ... πάντας έργον μαχαίρας γενέσθαι».

Το μαρτύριο των οσιομαρτύρων, και ιδιαίτερα ο απαγχονισμός του αγίου Πρώτου Κοσμά του Βατοπαιδινού, επιβεβαιώθηκε από την ανακομιδή των λειψάνων του, πού έγινε από την Ιερά Κοινότητα κατά το 1981 μ.Χ. (βλέπε 18 Νοεμβρίου), στον τόπο πού ανέφερε η παράδοση, όπου και υπήρχε πάντοτε αναμμένη κανδήλα.

Πλήρη ασματική ακολουθία και παρακλητικό κανόνα προς τιμή του αγίου Πρώτου Κοσμά και των συναθλησάντων μετ’ αυτού συνέταξε ο υμνογράφος ιερομόναχος Αθανάσιος Σιμωνοπετρίτης.

Τετάρτη 5 Δεκεμβρίου κατά το ορθόδοξο εορτολόγιο, εορτάζει ο Άγιος Διογένης

Βιογραφία
Χαίρων ὑπ' ἀνδρῶν ἐνδιδύσκεται πλάνων,
Χιτῶνα Μάρτυς λάϊνον Διογένης.

Ο Άγιος Διογένης μαρτύρησε δια λιθοβολισμού.

Λειτουργικά κείμενα
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. α ́. Τὸν συνάναρχον Λόγον.
Τὸν λιθόλευστον πάντες Κυρίου μάρτυρα, πανευσθενῆ Διογένη, ἰσχύϊ θείᾳ βολὰς τὰς τῶν λίθων ὑπομείναντα καὶ λάϊνον ἀμφιεσάμενον λαμπρῶς δι’ ἀγώνων ἀνδρικῶν ἱμάτιον ἐν σταδίῳ ἐγκωμιάσωμεν πόθῳ αὐτοῦ πρεσβείας ἐξαιτούμενοι.

Κοντάκιον
Ἦχος πλ. δ ́. Τῇ Ὑπερμάχῳ.
Τὸν ἐν σταδίῳ Ἰησοῦν ὁμολογήσαντα καὶ δι’ Αὐτὸν καρτεροψύχως ὑπομείναντα τὰς βολὰς τῶν λίθων δρόσον ὡς οὐρανόθεν πεμπομένην πρὸς πιστῶν ψυχῶν ἀνάψυξιν καλλιμάρτυρα στεῤῥὸν ἐγκωμιάσωμεν πόθῳ κράζοντες· Χαίροις, μάρτυς Διόγενες.

Μεγαλυνάριον
Ὥσπερ δρόσον, μάρτυς, ἐξ οὐρανοῦ τὰς βολὰς ἐδέξω λίθων χαίρων καὶ τῶν ἐχθρῶν ᾔσχυνας τὰ στίφη τῇ σῇ στεῤῥᾷ ἀθλήσει, ὁμόζηλε Στεφάνου, μάκαρ Διόγενες.

Ὁ Οἶκος
Ἄριστε καλλιμάρτυς, τὰς βολὰς ὁ τῶν λίθων, Διόγενες, καλῶς ὑπομείνας ἐν σταδίῳ καὶ στέφος λαβὼν ἐκ χειρῶν Κυρίου, τῆς χαρᾶς μέτοχος Ἀγγέλων, μάκαρ, γέγονας· διό σοι ἐν χαρᾷ βοῶμεν·

Χαῖρε, λιθόλευστος χριστομάρτυς·
χαῖρε, ὁ ἔνδοξος καλλιμάρτυς.

Χαῖρε, τῶν ἀψύχων εἰδώλων τὸ σύντριμμα·
χαῖρε, τῶν ἀπίστων καὶ πλάνων κατάπτωμα.

Χαῖρε, ὅτι καθυπέμεινας χαίρων λίθων τὰς βολάς·
χαῖρε, ὅτι διεκόσμησας ἄθλοις σου Ἐδὲμ αὐλάς.

Χαῖρε, μέσον τῶν λίθων συνθλιβεὶς ὥσπερ σῖτος·
χαῖρε, τῶν ἀθλοφόρων ἡ τιμὴ καὶ τὸ νῖκος.

Χαῖρε, εὐφράνας δῆμον χριστώνυμον·
χαῖρε, αἰσχύνας στῖφος τὸ ἄνομον.

Χαῖρε, μαρτύρων ὑπέρτιμος δόξα·
χαῖρε, εἰδώλων ἀψύχων ἡ ἧττα·

Χαίροις, μάρτυς Διόγενες.

Τετάρτη 5 Δεκεμβρίου κατά το ορθόδοξο εορτολόγιο, εορτάζει ο Άγιος Αναστάσιος

Βιογραφία
Ἀναστάσιον τιμῶ ὡς σεβόμενον,
Τὴν ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ μου.

Αναστάσιε πυρ λαβών Θεού Λόγου,
Προύδωκας εχθροίς σαυτόν ευθύς τεθνάναι.

Ο Άγιος Αναστάσιος αφιερώθηκε στην υπηρεσία των μαρτύρων της πίστης. Τους επισκέπτονταν στις φυλακές, τους έφερνε τροφές και περιποιούνταν τα τραύματά τους. Επίσης τους παρακολουθούσε και τους εμψύχωνε κατά την δίκη, τα μαρτύρια και την θανατική εκτέλεση, προσευχόμενος γι' αυτούς και τους παρακαλούσε να εύχονται γι' αυτόν στον Κύριο, ώστε να τον αξιώσει με το ίδιο τέλος.

Μ' αυτόν τον πόθο θερμαινόμενος, παρουσιάστηκε κάποια μέρα με τη θέλησή του και δήλωσε στον δικαστή, που είχε διατάξει να βασανιστούν μερικοί χριστιανοί, ότι μάταια κοπιάζει με τέτοια μέσα να καταπνίξει το έργο του Θεού. Γι' αυτό βασανίστηκε ανελέητα, και τέλος αποκεφαλίστηκε. Στη συνέχεια πήραν το σώμα του και το έριξαν στη θάλασσα.

Τετάρτη 5 Δεκεμβρίου κατά το ορθόδοξο εορτολόγιο, εορτάζει ο Όσιος Νεκτάριος ο Αθωνίτης

Ιερά Λείψανα: Μέρος των Ιερών Λειψάνων του Αγίου βρίσκονται στην Ιερά Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους.

Απότμημα του Ιερού Λειψάνου του Αγίου βρίσκεται στη Νέα Θηβαΐδα Αγίου Όρους.

Βιογραφία
O Nεκτάριος πικρίαν πιών βίου,
Nέκταρ πίνει νυν αμβροσίας της άνω.

Πατρίδα του Οσίου Νεκταρίου ήταν το Μοναστήρι της Μακεδονίας και γεννήθηκε το 1406 μ.Χ. Σε κάποια επιδρομή των Αγαρηνών, για να αποφύγουν οι γονείς του τη σύλληψη, κατέφυγαν σε κάποιο βουνό. Κατόπιν ο πατέρας του Νεκταρίου, με τη συγκατάθεση της γυναίκας του, πήρε τα δύο αγόρια του και έγινε μοναχός με το όνομα Παχώμιος, στο μοναστήρι των Αγίων Αναργύρων, που βρισκόταν στους πρόποδες του βουνού που είχαν κρυφτεί.

Κατόπιν όμως, κάποιος μοναχός Διονύσιος Ιάγαρις, που ανήκε στο κελί των Αρχαγγέλων, κοντά στις Καρυές του Άγιου Όρους, πήρε τον Νικόλαο - αυτό ήταν το βαπτιστικό του όνομα - και τον πήγε στο Άγιον Όρος. Εκεί έγινε μοναχός με τον όνομα Νεκτάριος και προσκολλήθηκε στον Πνευματικό Γέροντα Φιλόθεο, που είχε διορατικό χάρισμα.

Από τότε ο Νεκτάριος αρχίζει μια αξιοζήλευτη ασκητική ζωή, που οι σπάνιες αρετές του έγιναν γνωστές σ' όλο το Άγιον Όρος. Ο σατανάς πολλές φορές θέλησε και μέσω των συνασκητών του, να τον ρίξει στην αμαρτία, αλλά ο Νεκτάριος με τη χάρη του Θεού και την μεγάλη του ταπεινοφροσύνη, κατόρθωνε και αντιμετώπιζε τις δοκιμασίες αυτές. Ο Όσιος Νεκτάριος απεβίωσε ειρηνικά στις 5 Δεκεμβρίου του 1500 μ.Χ.

Τετάρτη 5 Δεκεμβρίου κατά το ορθόδοξο εορτολόγιο, εορτάζει ο Όσιος Φιλόθεος ο Καρεώτης

Βιογραφία
Φιλών Θεόν συ Φιλόθεε τρισμάκαρ,
Θεού προσώπω νυν παρίστασαι άνω.

Γέροντας του Λαυρεωτικού Κελλίου των Αγίων Αρχαγγέλων, του Ιάγαρη, Καρυών του Αγίου Όρους, που μέχρι σήμερα σώζεται, και του οσίου Νεκταρίου του Καρεώτου (βλέπε ίδια ημέρα). Ήταν «ιδιώτης μεν κατά τον λόγον, κατά δε την αρετήν, άκρως γεγυμνασμένος». Ακόμη «στολισμένος με το διορατικόν και προγνωστικόν χάρισμα».

«Απέθανεν εν γήρει βαθεί ο τωόντι θεοφιλής Φιλόθεος, και απήλθε προς τον ποθούμενον Χριστόν». Ετάφη στο Κελλί του. Ακολουθία εποίησε ο υμνογράφος Γεράσιμος Μικραγιαμμανίτης.