Μὲ ποιὸν τρόπο φαίνεται πολλὲς φορὲς σὰν ἄνθρωπος ὁ Ἄγγελος; Καὶ πῶς ὁ Δαίμονας μετασχηματίζεται σὲ Ἄγγελο φωτός; Καὶ πῶς μιλάει

Μὲ ποιὸν τρόπο φαίνεται πολλὲς φορὲς σὰν ἄνθρωπος ὁ Ἄγγελος; Καὶ πῶς ὁ Δαίμονας μετασχηματίζεται σὲ Ἄγγελο φωτός; Καὶ πῶς μιλάει ἀφοῦ εἶναι ἄυλος; Καὶ ἂν μποροῦν οἱ Ἄγγελοι νὰ ἐμφανιστοῦν μὲ ἄλλες μορφες. 

ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΚΕΙΜΕΝΑ,
ΣΥΜΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Ἐρωτήσεις καὶ ἀποκρίσεις.
Ἐρώτηση Ἅ΄: Μὲ ποιὸν τρόπο φαίνεται πολλὲς φορὲς σὰν ἄνθρωπος ὁ Ἄγγελος; Καὶ πῶς ὁ Δαίμονας μετασχηματίζεται σὲ Ἄγγελο φωτός; Καὶ πῶς μιλάει ἀφοῦ εἶναι ἄυλος; Καὶ ἂν μποροῦν οἱ Ἄγγελοι νὰ ἐμφανιστοῦν μὲ ἄλλες μορφές.
Τὸν τρόπο μὲν αὐτῶν τῶν δράσεων καὶ ἐπιφανειῶν τῶν Ἀγγέλων στὸν Κόσμο, Πάτερα καὶ Ἀδελφό, μόνο ὁ Θεὸς μπορεῖ νὰ γνωρίζει καθαρά, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὸ μηδὲν ἔπλασε τὸ πᾶν καὶ τὴν φύση καί τους
λόγους καθενὸς ἀπὸ τὰ ὄντα, μόνο αὐτὸς γνωρίζει. Ἐμεῖς δὲ ἀπὸ τοὺς Ἁγίους αὐτὸ μόνο μάθαμε, ὄτι συνεβησαν πολλὲς φορὲς ὀπτασίες Ἀγγέλων, μὲ ποιὸν δὲ τρόπο γίνονται, δὲν τὸ μάθαμε. Αυτές δὲ οἱ ὀπτασίες, ὄχι μόνον ἐν εἴδει ἀνθρώπου ἔγιναν, ἀλλὰ καὶ σὲ ἄλλες μορφές.
Καὶ Τετράμορφα μὲν τα Χερουβίμ, καὶ Πολυόμματα , καὶ Τετραπτέρυγα λέγονται, καὶ τεσσάρες κεφαλὲς ἔχουν. Καὶ ἔχουν ἄλλη μὲν κεφαλὴ ὅμοια μὲ ἀετοῦ, ἄλλη δὲ μὲ ἀνθρώπου, ἄλλη δὲ μὲ λέοντος καὶ ἄλλη μόσχου. Καὶ γιὰ καθένα ἀπὸ αὐτὰ διάφορα καὶ ἁρμόζοντα νοήματα ἔχουν δώσει οἱ Ἅγιοι.
Καὶ τα Σεραφίμ δε ἑξαπτέρυγα τὰ ὀνόμασαν οἱ Προφῆτες, καὶ θερμαίνοντα, καὶ πυρόεντα, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἔμπυρα, δηλαδὴ ὁλόπυρα ὀνομάζονται,
καθὼς καὶ τα Χερουβίμ, ἔκχυση γνώσης μας τὰ δίδαξαν οἱ Ἅγιοι, μὲ τὸ νὰ διαχέουν τὴν θεία γνώση στὸν Κόσμο. Καὶ ὅτι πόδια καὶ χέρια ἔχουν στὴν εἰκόνα τους.

Ὁ Ἄγγελος δέ, τὸν ὁποῖο εἶδε ὁ Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ, ἦταν ἄνδρας κρατώντας ρομφαία, δηλαδὴ ξεσπαθωμένος,
Καὶ ἐκεῖνος ποὺ εἶδε ὁ Δανιήλ, ἦταν ἄνδρας ἐνδεδυμένος ἔνδυμα μακρὺ ἕως εἰς τὰ πόδια, καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ ἦταν σὰν ὡς φλόγα πυρὸς καὶ ἡ φωνὴ τοῦ ἦταν σὰν φωνὴ ὄχλου.
Καὶ ἄλλοι δὲ Ἄγγελοι σὲ σχῆμα ἀνθρώπου ἐμφανίστηκαν
καὶ ἄλλος μὲν παλεύοντας δείχτηκε, καθὼς στὸν Ἰακώβ.
Ἄλλος δὲ ἐμφανίστηκε δείχνοντας σ’ αὐτὸν κλίμακα [= σκάλα].
Ἄλλος μιλώντας στὸν Ἀβραὰμ γιὰ νὰ μὴν σφαγεῖ ὁ Ἰσαάκ.
Ἄλλος δείχνοντας στὸν Μωυσῆ ἐκείνη τὴν θεωρία στὴ Βάτο.
Ἄλλος δὲ ἐκεῖνος ποὺ ἐμφανίστηκε στὸν Ζαχαρία.
Καὶ ἄλλοι σὲ ἄλλους Προφῆτες.
Ἄλλος εὐαγγελιζόμενος στὴν Θεοτόκο Παρθένο τὴν κοσμοσωτήρια της σύλληψη.
Ἄλλοι στὶς μυροφόρες γυναῖκες ἐμφανίστηκαν στὴν Ἀνάσταση.
Ἄλλος δὲ στὸν Πέτρο, λύνοντας τὸν ἀπὸ τὰ δεσμά, καὶ βγάζοντας τὸν ἀπὸ τὴ φυλακή.
Καὶ οἱ μὲν σὰν θρόνοι,
οἱ δὲ σὰν τροχοί,
οἱ δὲ σὰν φλόγα πυρός,
οἱ δὲ ραβδοφόροι,
οἱ δὲ ἐνδεδυμένοι ἄσπρα ἐνδύματα,
καὶ ἁπλῶς σὲ διάφορες μορφές, καὶ σὲ διάφορα σχήματα ἐμφανίστηκαν.
Τί λοιπὸν πρέπει νὰ συμπεράνουμε; ὅτι καὶ ἡ φύση τους νὰ εἶναι τέτοια καθὼς ἐμφανίστηκαν, δηλαδὴ θρόνοι, τροχοί, ἄνθρωποι καὶ τὰ ἑξῆς. Ὄχι ἐπειδή ειναι ἀσχημάτιστοι, καὶ ἀνείδεοι, δηλαδὴ χωρὶς σχῆμα καὶ εἶδος ὡς ἀσώματοι, ὅπως μάθαμε ἀπὸ τοὺς Πατέρες. Κάθε τί δὲ νοερὸ καὶ ἀσώματο εἶναι καὶ ἀνείδεο.
Καὶ ὁμιλεῖ γί΄αὐτὸ ὁ Διονύσιος καὶ ὁ Χρυσόστομος, στοὺς λόγους περὶ τῶν Σεραφὶμ καὶ ἀλλοῦ, ὁμοίως καὶ οἱ λοιποὶ Πατέρες. Τί λοιπὸν πρέπει νὰ συμπεράνουμε; Και ἄρα ὅλα αὐτὰ τὰ φαινόμενα σχήματα καὶ εἴδη τῶν Ἀγγέλων εἶναι καὶ ψευδή; Ὄχι μὴ γένοιτο. Ὅλα εἶναι εἰκόνες καὶ τύποι θείων ἐνεργειῶν, καὶ δείχνουν μὲ κάποιο τρόπο τὸ ἔργο καὶ τὴν δύναμη καθενὸς ἀπὸ τοὺς Ἀγγέλους. Αὐτοὶ κατὰ τὸ μὲν ἄυλο καὶ ἀσώματό της φύσης τους, εἶναι ἀσχημάτιστοι. Κατὰ τὰ εἴδη δὲ αὐτὰ καὶ τὰ (φαινόμενα) σχήματα, εἰκονίζουν τὴν ἀποστολή, δηλαδὴ τὸ ἔργο, γιὰ τὸ ὁποῖο στάλθηκαν στὸν Κόσμο, ἀπὸ τὸν Θεό, ὁμοίως καὶ τὴν δύναμη, καὶ τὶς ἐνέργειές τους.
Καὶ ἐμφανίστηκαν στοὺς ἀνθρώπους, ὅπως εἶναι δυνατὸν νὰ φανεῖ ἕνας ἄγγελος σ΄ ἕνα ἄνθρωπο, ἐπειδὴ ἂν δὲν λάμβαναν οἱ Ἄγγελοι τέτοια σχήματα, πὼς θὰ μποροῦσαν νὰ τοὺς δοῦν οἱ ἄνθρωποι, γιατί τὸ ἄυλο τῆς φύσης τους, οὔτε στὴν ὅραση, οὔτε σὲ καμμία ἄλλη ἀπὸ τὶς αἰσθήσεις ὑποπίπτει.
Δὲν εἶναι λοιπὸν κατὰ φύση οἱ Ἄγγελοι, οὔτε λέοντες, οὔτε μόσχοι, οὔτε ἄνθρωποι, ἢ ἀετοὶ καθὼς ἐμφανίστηκαν.
Ἀλλὰ τὸ μέν, δηλαδὴ τὸ εἶδος του αετού, τὸ ὑψηλὸ δηλώνει, τὸ νοερὸ καὶ ἐλαφρό της φύσης τους, καὶ ὅτι ἐνατενίζουν πρὸς τὸν νοητὸ Ἥλιον, ἐπειδὴ ἀπ’ ὅλα τὰ ὄρνεα ὑψηπετέστερος εἶναι ὁ ἀετός, καὶ μόνο αὐτὸς μπορεῖ νὰ κοιτάξει κατάματα πρὸς τὸν ἥλιο.
Τὸ δε ανθρωπόμορφο, δηλώνει μὲ τρόπον τὴν συνέργεια αὐτῶν τῶν Ἀγγέλων στὴν δική μας ἀνάπλαση, διὰ τοῦ Μυστηρίου τῆς οἰκονομίας καὶ τὴν σάρκωση τοῦ Θεοῦ Λόγου καὶ τὴν σπουδὴ καὶ προθυμία τους, γιὰ νὰ διορθώσουμε τὸν ἑαυτόν μας, πρὸς τὴν θεία εἰκόνα καὶ τὴν ἐπιμέλεια γιὰ νὰ σώσουν τὸν ἄνθρωπο.
Τὸ δὲ τού μοσχου, δηλώνει τὸ δουλικό μας πρὸς τὸν Θεὸ καὶ τὸ ἀκάματο γιὰ ἐργασία καὶ ἀκατάπαυστό μας στὴν ἐργασία καὶ ἐκτέλεση τοῦ καλοῦ. Δηλώνει ἀκόμη καὶ τὸ καθαρὸ πρὸς τὶς ἄυλες θυσίες, δηλαδὴ τὴν θεία ἱερουργία καὶ πρὸς τὴν θυσία τῶν παθῶν μας.
Τὸ τού λεοντος δε, δηλοὶ τὸ βασιλικὸ καὶ θεῖο καὶ πλῆρες ζήλου καὶ ὁρμῆς, ἐναντία σὲ ὅσους κινοῦνται κατὰ τοῦ κτίσαντος.
Ὅμως και οι ράβδοι και οι ζῶνες, σημαίνουν τὸ ἀρχικὸ [=ποὺ ἄρχει] καὶ τὸ ἐξουσιαστικὸ αὐτῶν τῶν Ἀγγέλων καὶ τὸ ἰσχυρό. Το φωτιστικό δε και λευκό, σημαίνουν τὴν καθαρότητα καὶ τὴν ἁγιοσύνη καὶ τὸ θεοειδὲς αὐτῶν τῶν Ἀγγέλων, τὰ ὁποία διὰ μέσου αὐτῶν καὶ μεῖς τὰ ἔχουμε.
Τὸ πυροειδές δε, δηλώνει τὸ καταφλέγον τὴν κακία καὶ τὸ φωτίζον τοὺς εὐρισκομένους στὸ σκότος τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς πλάνης.
Τὰ φτερὰ δέ, σημαίνουν τὸ νοερὸ καὶ ὑψηλό του νοῦ
καὶ ἁπλῶς καθένα ἀπὸ τὰ σχήματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβαν κατ’ οἰκονομίαν οἱ Ἄγγελοι, ὄντας ἀσχημάτιστοι καὶ ἀσώματοι, φανερώνει καὶ παριστάνει, τὶς ἐνέργειες καθενὸς τοὺς πρὸς ἐμᾶς τοὺς ἀνθρώπους.
Ἐμφανίστηκαν δὲ στοὺς ἀνθρώπους, ὄχι κατὰ φαντασίαν, ἀλλὰ πραγματικὰ καὶ ἀληθινά, ἂν καὶ μὲ τρόπο ὑπερφυσικό, γιὰ δική μας διδασκαλία, γιὰ τοῦτο καὶ τοὺς εἰκονίζουμε μὲ αὐτὰ τὰ σχήματα σὰν ἀληθινά, στὶς εἰκόνες, τὰ ὁποία καὶ τιμοῦμε καὶ πιστεύουμε ὅτι εἶναι θεία.
Ἐκεῖνα δὲ τὰ σχήματα, ποὺ παίρνει ὁ διάβολος, ὅλα εἶναι ψευδὴ καὶ φανταστικὰ καὶ γίνονται μὲ σκοπὸ τὴν δική μας ἀπάτη καὶ ἀπώλεια. Γιατί μετασχηματιζεται, ὅπως ἔχει γραφτεῖ, ἀπὸ σκοτάδι ποὺ εἶναι, σὲ Ἄγγελο φωτός. Σε διάφορα δὲ ἄλλα σχήματα μεταβάλλεται και σε μορφὲς θηρίων, λεόντων, φιδιῶν, σκορπιῶν καὶ σκυλιῶν καὶ σὲ ἄλλα παρόμοια ἄξια τοῦ ἑαυτοῦ του. Ὅπως καὶ στὸν θεῖο ‘Ἀντώνιο ἐμφανίστηκε κατὰ φαντασίαν σχηματιζόμενος καὶ σὲ πολλοὺς ἄλλους Ἁγίους, τὰ ὁποία πρέπει ὅλα νὰ τὰ καταργήσουμε καὶ νὰ τὰ ἀφανίσουμε μὲ τὶς ἀρετές μας.
Ὄχι μόνο σ’ αὐτὰ τὰ σχήματα ἀφ’ ἑαυτοῦ τοῦ φανταστικῶς ἐμφανίστηκε ὁ μισόκαλος, σὰν ἀσώματος ποὺ εἶναι καὶ συχνὰ μετέβαλλε τὸν ἑαυτόν του, σὰν πονηρότατος νοῦς καὶ μετασχηματιζόμενος καὶ μεταβαλλόμενος, (τὸ ὁποῖο καὶ ὁ ἀνθρώπινος νοῦς μεταβαλλόμενος πολλὲς φορὲς πάσχει θεληματικᾶ καὶ ἀλλάζει, καὶ μεταμορφώνει μὲ λόγους, μὲ ἔννοιες καὶ μὲ σχήματα τὸν ἑαυτόν του καὶ μὲ πολλοὺς τρόπους λέει ὅσα βούλεται καὶ διανοεῖται καὶ πολλὲς φορὲς ἐξαπατᾶ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους).
Ὄχι μόνο, λέω, τέτοια σχήματα πῆρε πολλὲς φορὲς ὁ μισόκαλος, ἀλλὰ καὶ σὲ κάποιες ὕλες, ὁ ἀκάθαρτος καὶ σκοτεινὸς διάβολος πλησιάζει καὶ εἰσέρχεται κρυφά κατω ἀπὸ τὴν κνίσσα [=τσίκνα, ὁ καπνὸς καὶ ἡ ὀσμὴ ἀπὸ τὸ κρέατα θυσιῶν] καὶ τὸν καπνό, καὶ κάνει χτύπους στὸν ἀέρα, καὶ φαίνεται ὅτι χτυπᾶ πολλὲς φορὲς καὶ μπαίνει ἐντὸς τοῦ ἀνθρώπου.
Αὐτὰ δὲ ὅλα τὰ κάνει θέλοντας, μὲ τὶς φαντασίες αὐτὲς νὰ ἐξαπατήσει τοὺς ἀνθρώπους, ὄπως εξαπατησε καὶ τοὺς Ἕλληνες καὶ τοὺς ζητοῦσε θυσίες ζώων, γιὰ νὰ φανεῖ διὰ μέσου αὐτοῦ τοῦ καπνοῦ καὶ γιὰ νὰ δείξει ὅτι δέχεται τὴν λατρεία τους. Αὐτὲς οἱ μιαρὲς πρὸς τὸν δαίμονα λατρεῖες, μέχρι καὶ σήμερα ἀκοῦμε ὅτι ἐπιτελοῦνται, φεῦ! πρὸς αὐτὸν ἀπὸ ἔθνη βάρβαρα, καὶ ἀπολίτιστα και λαμβάνει μὲν ἀπὸ αὐτοὺς ὡς δῶρο τὴν μιαρὴ αὐτὴ λατρεία, θέλοντας νὰ τοὺς ἑλκύσει στὴν ἀπώλεια. Επιχαίρει δὲ σ’ αὐτὰ ὁ ἄθλιος, μὲ τὸ νὰ φαίνεται ὅτι καὶ αὐτὸς ἐνεργεῖ κάτι, καὶ ἔχει ἰσχύ, ἐνώ ειναι παντελῶς ἀσθενής, καὶ ἀνίσχυρος διὰ τῆς δυνάμεως τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ μας.
Οἱ Ἄγγελοι δὲν ἐνεργοῦν μὲ αὐτὸ τὸν τρόπο, ἀλλὰ εἰκονικῶς μέν, δηλαδὴ μὲ διάφορα σχήματα, ἀληθινὰ δὲ καὶ ὄχι κατὰ φαντασίαν, ἐμφανίζονται γιὰ τὴν φανέρωση τῶν θείων βουλήσεων καὶ γιὰ πράξεις ἀγαθὲς καὶ ἐνεργοῦν μέσω τῆς θείας δύναμης ὅσα συμφέρουν, καὶ λόγους καὶ φωνὲς χρησιμοποιοῦν, ὄχι ὅμως σωματικὰ καὶ παχιά, ἀλλὰ εἰκονίζοντας τὸ ἡγεμονικὸ τῶν ἀνθρώπων, δηλαδὴ τὸν προφορικὸ λόγο, κατὰ τὸν ὁποῖον διαφέρουμε, καὶ εἴμαστε ἡγεμόνες, καὶ ἀνώτεροι ἀπὸ τὰ ἄλλα ζῶα.
Καὶ ὡς νόες ἅγιοι ὄντες [οἱ Ἄγγελοι], θείως καὶ ἀληθῶς ἀγγίζουν στὸν δικό μας νοῦ καὶ ἀγαθοειδῶς ἑνώνονται καὶ φανερώνοντας τὶς βουλὲς τοῦ Θεοῦ στοὺς ἀνθρώπους, οὔτε μὲ χτύπους, οὔτε μὲ ταραχές, ἀλλὰ μέσω κάποιας θείας δυνάμης καὶ χάριτος τὰ φανερώνουν, πρὸς τὸ συμφέρον καὶ οἰκοδομῆ τῶν ἀκουόντων ἐν εἰρήνῃ, καὶ γαλήνη.
Οὔτε ὑποκάτω στὸν καπνό, ὅταν προσφέρονταν θυσίες ὑπὸ τοῦ νόμου ὑλικῶς στὸν Θεό, ἀλλὰ καθὼς ἔχει γραφτεῖ στὸν Μανωέ: «ὕψατο τὴ ράβδω τῶν κρεάτων ὁ Ἄγγελος» ἡ ὁποία ράβδος ἐννοεῖ τὴν θεία δύναμη καὶ «ἐξελθόντος ἐκ τῆς πέτρας πυρός, ταῦτα κατέφαγε».
Αὐτὸ δὲ συνέβη καὶ διὰ τῆς προσευχῆς τοῦ Ἡλιοῦ «ἀναφθέντος πυρός», λέει ἡ Γραφή, «τὰ τὲ κρέατα, καὶ τᾶς σχίδακας [=καυσόξυλα] καὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τοὺς λίθους κατέφαγε».
Ὁμοίως καὶ ἄλλοι δὲ πολλοὶ Ἅγιοι πολλὲς φορὲς παρόμοια μὲ τοὺς Ἀγγέλους ἀληθινά, καὶ ὄχι κατὰ φαντασίαν ἐνέργησαν διὰ τῆς θείας δυνάμεως.
Ἀλλὰ καὶ ἐξαιρέτως, θεῖες εἰκόνες εἶναι οἱ ὀπτασίες τοῦ Θεοῦ στοὺς Προφῆτες καὶ ἀληθινὲς θεωρίες, καὶ ὄχι κατὰ φαντασίαν, καὶ ὅλα αὐτὰ λόγους ἔχουν θειοτέρους καὶ πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἀνθρώπων γίνονται. Καθ’ ὁμοίωση δὲ τῶν ὀπτασιῶν τοῦ Θεοῦ στοὺς Προφῆτες καὶ οἱ θεωρίες τῶν Ἀγγέλων εἶναι ἀληθινὲς καὶ πραγματικές, ἂν καὶ διὰ μέσου εἰκόνων καὶ σχημάτων γίνονται γιά μας, μὲ τὸ νὰ εἴμαστε καὶ μεῖς μὲ σωματικὴ μορφὴ καὶ ἔχοντας σχῆμα.
Καὶ αὐτὰ μὲν ἐν συντομίᾳ ἀρκοῦν σὲ ἀπάντηση τῆς πρώτης ἐρώτησης