Όταν ο πόνος ρωτά: «Πού είναι ο Θεός;»

Όταν ο πόνος ρωτά: «Πού είναι ο Θεός;»

Υπάρχουν ώρες που ο άνθρωπος δεν αναζητεί τον Θεό με λόγια, αλλά με τον στεναγμό της ψυχής του. Τον αναζητεί στα δωμάτια των νοσοκομείων, κάτω από το αδύναμο φως μιας νυχτερινής λάμπας, πλάι σε ένα κρεβάτι όπου η ζωή παλεύει σιωπηλά. Τον αναζητεί στις απώλειες, στα δάκρυα που δεν βρίσκουν παρηγοριά, στις νύχτες που μοιάζουν να μην ξημερώνουν ποτέ.

Και τότε ανεβαίνει από τα βάθη της καρδιάς το μεγάλο και οδυνηρό ερώτημα:

«Πού είναι ο Θεός;»

Δεν είναι αμαρτία αυτή η κραυγή. Είναι η φωνή του πληγωμένου ανθρώπου που δεν μπορεί να χωρέσει το μυστήριο του πόνου. Είναι η ίδια κραυγή που ακούστηκε στους Ψαλμούς, η ίδια αγωνία που πέρασε από τις καρδιές των Προφητών, των Αγίων και των Μαρτύρων. Η πίστη δεν σημαίνει πως ο άνθρωπος παύει να πονά· σημαίνει πως ακόμη και μέσα στον πόνο δεν παύει να στρέφεται προς τον Θεό.

Όταν βλέπουμε ένα άρρωστο παιδί, έναν νέο άνθρωπο να μαραίνεται ή μια μητέρα να κρατά το χέρι του παιδιού της και να προσεύχεται με δάκρυα, κάθε ανθρώπινη εξήγηση φαντάζει φτωχή. Εκεί δεν αρμόζουν ψυχρές συμβουλές ούτε εύκολες θεολογικές απαντήσεις. Αρμόζει σιωπή, προσευχή, παρουσία και συμπόνια.

Ο πόνος του άλλου δεν είναι τόπος για να επιδείξουμε τη γνώση μας. Είναι ιερός τόπος όπου οφείλουμε να γονατίσουμε.

Ο Θεός δεν δημιούργησε τον θάνατο ούτε χαίρεται για την καταστροφή του ανθρώπου. Ο θάνατος εισήλθε στον κόσμο ως καρπός της απομάκρυνσης από την Πηγή της ζωής. Και ο Χριστός δεν ήλθε για να εξηγήσει απλώς τον θάνατο· ήλθε για να τον συντρίψει.

Στάθηκε μπροστά στον τάφο του Λαζάρου και δάκρυσε. Δεν έμεινε αδιάφορος απέναντι στον ανθρώπινο πόνο. Έκλαψε μαζί με εκείνους που θρηνούσαν και ύστερα φανέρωσε ότι ο τάφος δεν έχει τον τελευταίο λόγο.

«Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή.»

Αυτή είναι η απάντηση της Εκκλησίας. Όχι μια θεωρία, αλλά ένα Πρόσωπο. Όχι μια ανθρώπινη παρηγοριά, αλλά ο Αναστημένος Χριστός.

Ο θάνατος παραμένει οδυνηρός, γιατί χωρίζει εκείνους που αγαπήθηκαν. Η Εκκλησία δεν μας ζητεί να προσποιηθούμε πως ο χωρισμός δεν πονά. Μας ζητεί όμως να μην πενθούμε σαν άνθρωποι που δεν έχουν ελπίδα. Διότι μετά την Ανάσταση του Χριστού ο τάφος δεν είναι πια αδιέξοδο. Είναι προσωρινή αναμονή της κοινής αναστάσεως.

Εκεί όπου εμείς βλέπουμε το τέλος της επίγειας πορείας, η πίστη βλέπει την αναχώρηση της ψυχής προς την αιωνιότητα. Δεν γνωρίζουμε τα κρίματα του Θεού ούτε μπορούμε να ερευνήσουμε τα βάθη της θείας οικονομίας. Γι’ αυτό δεν αποφαινόμαστε εύκολα για κανέναν. Παραδίδουμε όμως τους κεκοιμημένους στο άπειρο έλεος Εκείνου που γνωρίζει την καρδιά κάθε ανθρώπου, τις πληγές, τους αγώνες, τα δάκρυα και την τελευταία μυστική κίνηση της ψυχής του.

Και προσευχόμαστε:

«Ανάπαυσον, Κύριε, την ψυχήν του δούλου Σου, εν τόπω φωτεινώ, εν τόπω χλοερώ, εν τόπω αναψύξεως, ένθα απέδρα πάσα οδύνη, λύπη και στεναγμός.»

Αυτή η προσευχή δεν είναι ποιητική ευχή. Είναι η ελπίδα ολόκληρης της Εκκλησίας. Είναι η φωνή των ζωντανών που δεν παύουν να αγαπούν τους κεκοιμημένους. Διότι η αγάπη δεν διαλύεται μπροστά στον τάφο. Ενώνεται με την προσευχή και συνεχίζει να συνοδεύει τον άνθρωπο πέρα από τα όρια που βλέπουν τα μάτια μας.

Πού είναι λοιπόν ο Θεός όταν ο άνθρωπος υποφέρει;

Είναι εκεί.

Είναι στο δωμάτιο του νοσοκομείου, όχι ως αίτιος του πόνου, αλλά ως Πατέρας που δεν εγκαταλείπει το παιδί Του. Είναι μέσα στον στεναγμό του αρρώστου, στην προσευχή της μητέρας, στο χέρι που σκουπίζει ένα δάκρυ, στον γιατρό που αγωνίζεται, στον άνθρωπο που μένει ξάγρυπνος δίπλα στον πάσχοντα.

Είναι Εκείνος που γνωρίζει τον πόνο όχι από μακριά, αλλά από τον Σταυρό.

Ο Χριστός δεν μας υποσχέθηκε μια ζωή χωρίς θλίψεις. Μας υποσχέθηκε όμως ότι δεν θα μας αφήσει ορφανούς. Κατέβηκε μέχρι τα σκοτεινότερα βάθη της ανθρώπινης οδύνης, για να μην υπάρχει πλέον κανένα σκοτάδι στο οποίο ο άνθρωπος θα είναι ολομόναχος.

Όταν δεν έχουμε λόγια, αρκεί να ψιθυρίζουμε:

«Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με.»

Όταν η καρδιά δεν αντέχει να προσευχηθεί, ακόμη και το δάκρυ γίνεται προσευχή. Ο Θεός ακούει και τη σιωπή. Γνωρίζει όσα δεν μπορούμε να εκφράσουμε. Βλέπει την πίστη που τρεμοσβήνει και δεν σβήνει το λυχνάρι· το σκεπάζει με την αγάπη Του ώσπου να δυναμώσει πάλι η φλόγα του.

Όμως τον Θεό δεν πρέπει να Τον θυμόμαστε μόνο όταν η ζωή σκοτεινιάζει. Ας Τον αναζητούμε και στις ημέρες της ειρήνης. Στο χαμόγελο ενός παιδιού, στο ψωμί που υπάρχει στο τραπέζι, στην υγεία που θεωρούμε αυτονόητη, στο φως της αυγής, στην αγκαλιά ενός αγαπημένου ανθρώπου, στο ξημέρωμα μιας ακόμη ημέρας μετανοίας.

Η ευγνωμοσύνη είναι κι αυτή προσευχή.

Όταν μάθουμε να ευχαριστούμε τον Θεό για τα μικρά, η καρδιά μας αποκτά ρίζες. Και όταν έλθει η δοκιμασία, μπορεί να λυγίσει, αλλά δεν ξεριζώνεται εύκολα.

Πίστη δεν σημαίνει ότι έχουμε όλες τις απαντήσεις. Πίστη σημαίνει ότι εμπιστευόμαστε Εκείνον που κρατά τις απαντήσεις, ακόμη κι όταν εμείς δεν μπορούμε να τις δούμε. Σημαίνει να στεκόμαστε κάτω από τον Σταυρό χωρίς να καταλαβαίνουμε τα πάντα, αλλά γνωρίζοντας ότι μετά τον Γολγοθά ακολουθεί η Ανάσταση.

Και μέχρι να ξημερώσει εκείνη η ημέρα κατά την οποία ο Θεός θα εξαλείψει κάθε δάκρυ από τα μάτια των ανθρώπων, ας γινόμαστε εμείς παρηγοριά για τον αδελφό μας.

Ας μη μιλάμε πολύ μπροστά στον πόνο· ας αγαπάμε περισσότερο.

Ας καθόμαστε δίπλα στον άρρωστο.

Ας κρατούμε το χέρι του πονεμένου.

Ας μνημονεύουμε εκείνους που έφυγαν.

Ας προσευχόμαστε γι’ αυτούς που δεν μπορούν πια να προσευχηθούν.

Ας γινόμαστε ένα μικρό λυχνάρι μέσα στη νύχτα του άλλου.

Γιατί πολλές φορές ο άνθρωπος που ρωτά «Πού είναι ο Θεός;» περιμένει να δει την απάντηση μέσα στη δική μας αγάπη.