Σταμάτα να Θέλεις να Σώσεις τον Άλλον

Σταμάτα να Θέλεις να Σώσεις τον Άλλον

Η Εκκλησία ποτέ δεν μίλησε για ανθρώπους που σώζουν ανθρώπους. Μίλησε για ανθρώπους που σώζονται και για ανθρώπους που αρνούνται τη σωτηρία. Σωτήρ είναι ένας, ο Χριστός, και κάθε άλλη απόπειρα σωτηρίας, όσο καλοπροαίρετη κι αν φαίνεται, μετατρέπεται σε πνευματική πλάνη όταν μετατοπίζει το κέντρο από τον Θεό στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος δεν καλείται να γίνει σωτήρας, αλλά μάρτυρας της αλήθειας και συνοδοιπόρος στην ελευθερία του άλλου.

Συχνά η επιθυμία να σώσουμε κάποιον δεν γεννιέται από καθαρή αγάπη, αλλά από μια λεπτή φιλαυτία. Από την ανάγκη να νιώσουμε αναγκαίοι, χρήσιμοι, μοναδικοί. Ο άνθρωπος που παρεμβαίνει στη ζωή του άλλου χωρίς να του ζητηθεί, που πιέζει για αλλαγή χωρίς συγκατάθεση, που αναλαμβάνει ευθύνη που δεν του ανήκει, δεν αγαπά πραγματικά. Υποκαθιστά τη χάρη με τον εαυτό του. Οι Άγιοι Πατέρες ονομάζουν αυτή την κατάσταση ύβρη, όχι γιατί λείπει η καλή πρόθεση, αλλά γιατί απουσιάζει η διάκριση.

Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος διδάσκει ότι η αγάπη που δεν έχει ρίζα την ταπείνωση γίνεται αιτία πτώσεως. Η αληθινή αγάπη δεν εξαναγκάζει, δεν θεραπεύει παρά τη θέληση του άλλου, δεν απαιτεί αποτέλεσμα. Στέκεται σιωπηλή, πονά, προσεύχεται και περιμένει. Όταν η αγάπη μετατρέπεται σε πίεση, παύει να είναι αγάπη και γίνεται βάρος.

Ο ίδιος ο Θεός σέβεται απόλυτα την ανθρώπινη ελευθερία. Δεν σώζει με βία, δεν επιβάλλει μετάνοια, δεν καταργεί το αυτεξούσιο ούτε καν όταν ο άνθρωπος οδηγείται στην πτώση. Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής διδάσκει ότι χωρίς ελεύθερη συγκατάθεση δεν υπάρχει αρετή ούτε σωτηρία. Κάθε πράξη που αφαιρεί την ελευθερία, ακόμη κι αν παρουσιάζεται ως βοήθεια, χάνει τον σωτηριολογικό της χαρακτήρα.

Ο λεγόμενος σωτήρας συχνά δημιουργεί σχέση εξάρτησης. Δεν οδηγεί τον άλλον στον Θεό, αλλά στον εαυτό του. Δεν καλλιεργεί την αυτενέργεια, αλλά την ανάγκη. Και όταν ο άλλος δεν αλλάζει, δεν θεραπεύεται ή δεν δείχνει ευγνωμοσύνη, τότε η προσποιητή αγάπη μετατρέπεται σε πικρία και θυμό. Εκεί αποκαλύπτεται ότι ο στόχος δεν ήταν η σωτηρία του άλλου, αλλά η επιβεβαίωση του εγώ.

Η Εκκλησία γνωρίζει άλλον δρόμο. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι ο άνθρωπος δεν σώζεται με λόγια και νουθεσίες, αλλά με παράδειγμα ζωής. Όχι με επιβολή, αλλά με μαρτυρία. Μην προσπαθείς να αλλάξεις τον άλλον. Ζήσε εσύ την αλήθεια και άφησε τον άλλον να τη δει. Η ζωή πείθει εκεί όπου τα λόγια αποτυγχάνουν.

Η πνευματική ωριμότητα φαίνεται στο να αποδέχεται κανείς ότι ο άλλος έχει δικαίωμα να πέσει, να πλανηθεί, ακόμη και να απορρίψει τη σωτηρία. Αυτό δεν είναι αδιαφορία, αλλά σεβασμός στο μυστήριο της ελευθερίας. Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης έλεγε ότι η αληθινή αγάπη καίει την καρδιά με πόνο για τον άλλον, αλλά δεν του αφαιρεί ποτέ την ελευθερία ούτε για μια στιγμή.

Όποιος θέλει πραγματικά να βοηθήσει, δεν σώζει. Συνοδεύει. Στέκεται δίπλα, όχι μπροστά. Δείχνει τον δρόμο, αλλά δεν τραβά από το χέρι. Και αν ο άλλος επιλέξει τα ταραγμένα νερά, τότε σιωπά, προσεύχεται και περιμένει. Γιατί η σωτηρία δεν είναι ανθρώπινο έργο, αλλά δώρο Θεού που δίνεται μόνο σε όποιον το ζητήσει ελεύθερα.

Αυτός είναι ο δρόμος της Εκκλησίας. Ο δρόμος της ταπείνωσης, της διάκρισης και της ελευθερίας. Εκεί τελειώνει το σύνδρομο του σωτήρα και αρχίζει η αληθινή αγάπη.

Σεβασμός στην ελευθερία του άλλου δεν σημαίνει απομάκρυνση από την αγάπη, αλλά εμπιστοσύνη στη χάρη του Θεού που ενεργεί όταν και όπως Εκείνος γνωρίζει.