Η ΑΡΧΟΝΤΙΑ ΤΗΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ

Η ΑΡΧΟΝΤΙΑ ΤΗΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ

Υπάρχει μια φτώχεια που δεν μετριέται με όσα λείπουν από τα χέρια μας, αλλά με όσα έπαψε να αναγνωρίζει η καρδιά μας. Μπορεί ένας άνθρωπος να έχει γύρω του ανθρώπους που τον αγαπούν, ένα κομμάτι ψωμί, μια στέγη, μια καινούργια αυγή, κι όμως να ζει σαν να μην του δόθηκε ποτέ τίποτε. Όχι επειδή η ζωή του είναι χωρίς δώρα, αλλά επειδή το βλέμμα του έμαθε να στέκεται μονάχα σε ό,τι δεν έγινε όπως το ήθελε.

Ο γογγυσμός είναι ύπουλο πάθος. Στην αρχή μοιάζει με ένα παράπονο· ύστερα γίνεται τρόπος σκέψεως και στο τέλος τρόπος υπάρξεως. Τότε τίποτε δεν είναι αρκετό. Το ταξίδι δεν ήταν όπως το περιμέναμε, ο καιρός δεν μας ευνόησε, οι άνθρωποι δεν φέρθηκαν όπως θέλαμε, οι συνθήκες δεν έγιναν όπως τις σχεδιάσαμε. Και χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, περνά η ζωή μπροστά μας και εμείς, αντί να βλέπουμε τα δώρα, μετράμε τις ελλείψεις.

Η Αγία Γραφή, όμως, μας μαθαίνει άλλη θέαση του κόσμου: «Εὐλογήσω τὸν Κύριον ἐν παντὶ καιρῷ» (Ψαλμ. 33,1). Όχι μόνο όταν όλα πηγαίνουν καλά. Όχι μόνο όταν πραγματοποιούνται οι επιθυμίες μας. «Ἐν παντὶ καιρῷ». Και ο Απόστολος Παύλος προχωρεί ακόμη βαθύτερα: «Πάντοτε χαίρετε, ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε, ἐν παντὶ εὐχαριστεῖτε» (Α΄ Θεσσ. 5,16-18). Η χαρά αυτή δεν είναι αφέλεια· είναι καρπός εμπιστοσύνης στον Θεό.

Δεν σημαίνει ότι ο χριστιανός δεν πονά. Δεν σημαίνει ότι δεν κλαίει, ότι δεν κουράζεται, ότι δεν απογοητεύεται. Ο Μέγας Βασίλειος, ερμηνεύοντας ακριβώς το «ἐν παντὶ εὐχαριστεῖτε», δεν ζητά από τον άνθρωπο να γίνει αναίσθητος απέναντι στη θλίψη. Η ευχαριστία δεν καταργεί το δάκρυ· το εμποτίζει με ελπίδα. Δεν λέει ότι ο πόνος είναι ευχάριστος· λέει ότι ακόμη και μέσα στον πόνο ο Θεός δεν έπαψε να είναι Πατέρας.

Αυτή είναι η πνευματική αρχοντιά: να μη χρειάζεσαι μια τέλεια ζωή για να δοξάζεις τον Θεό. Να μπορείς να καθίσεις σ’ ένα απλό τραπέζι και να αισθανθείς πλούσιος επειδή δίπλα σου υπάρχουν πρόσωπα αγαπημένα. Να δεις το φως ενός πρωινού, να ακούσεις μια καλή κουβέντα, να δεχθείς ένα ποτήρι νερό, μια συγχώρηση, μια μικρή ανάπαυση, και να μη θεωρήσεις τίποτε αυτονόητο.

Γι’ αυτό και ο Κύριος, όταν θεράπευσε τους δέκα λεπρούς και μόνο ένας γύρισε για να Τον ευχαριστήσει, ρώτησε: «Οὐχὶ οἱ δέκα ἐκαθαρίσθησαν; οἱ δὲ ἐννέα ποῦ;» (Λουκ. 17,17). Δέκα έλαβαν το δώρο· ένας επέστρεψε στον Δωρεοδότη. Εκεί βρίσκεται όλο το μυστήριο της ευγνωμοσύνης: δεν αρκεί να δεχόμαστε τις ευεργεσίες· χρειάζεται να αποκτήσουμε μάτια που τις αναγνωρίζουν.

Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής διδάσκει ότι η απαρίθμηση των θείων ευεργεσιών με ευχαριστία ταπεινώνει την ψυχή, γιατί ο άνθρωπος καταλαβαίνει ότι όσα καλά έχει δεν αποτελούν αποκλειστικά δικό του κατόρθωμα. Και η ταπείνωση αυτή δεν μικραίνει τον άνθρωπο· τον ελευθερώνει. Τον βγάζει από το μαρτύριο της συνεχούς απαιτήσεως και τον μαθαίνει να ζει ως αποδέκτης δωρεών.

Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι στο κέντρο της ζωής της Εκκλησίας βρίσκεται η Θεία Ευχαριστία. Μπροστά στο άγιο Θυσιαστήριο η Εκκλησία δεν ευχαριστεί τον Θεό μόνο για όσα καταλαβαίνουμε, αλλά «ὑπὲρ πάντων ὧν ἴσμεν καὶ ὧν οὐκ ἴσμεν, τῶν φανερῶν καὶ ἀφανῶν εὐεργεσιῶν». Για όσα γνωρίζουμε και για όσα δεν μάθαμε ποτέ ότι μας χαρίστηκαν. Για πόσους κινδύνους δεν είδαμε, πόσες πτώσεις αποφεύχθηκαν, πόσα δάκρυα έγιναν μυστικά δρόμος επιστροφής.

Και τότε καταλαβαίνουμε καλύτερα τον Ιερό Χρυσόστομο που, μέσα στις δοκιμασίες και την εξορία του, σφράγιζε τη ζωή του με το «Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν». Όχι επειδή κάθε γεγονός ήταν ευχάριστο, αλλά επειδή τίποτε δεν μπορούσε να του στερήσει τον Θεό.

Αυτόν τον άνθρωπο αξίζει να γίνουμε. Όχι άνθρωποι που προσποιούνται ότι όλα είναι όμορφα, αλλά άνθρωποι που δεν επιτρέπουν στο δύσκολο να εξαφανίσει από τα μάτια τους κάθε καλό. Άνθρωποι που συμπονούν, αλλά δεν απελπίζονται· που πονάνε, αλλά δεν γογγύζουν εναντίον των πάντων· που αγωνίζονται να διορθώσουν ό,τι μπορούν, χωρίς να περιφρονούν ό,τι ήδη τους χαρίστηκε.

Γιατί η χαρά του χριστιανού δεν γεννιέται από την τελειότητα των περιστάσεων. Γεννιέται από την παρουσία του Χριστού μέσα στις περιστάσεις.

Και ίσως η μεγαλύτερη αρχοντιά της ψυχής να είναι αυτή: να ανοίγεις τα μάτια το πρωί και, πριν προλάβεις να θυμηθείς τι σου λείπει, να θυμάσαι Ποιος σου χάρισε ακόμη μία ημέρα.

Κύριε Ιησού Χριστέ, λύτρωσέ μας από τον γογγυσμό και την αχαριστία. Χάρισέ μας καθαρό βλέμμα, ώστε να αναγνωρίζουμε τις φανερές και αφανείς ευεργεσίες Σου, καρδιά ταπεινή για να Σε ευχαριστούμε και πίστη δυνατή για να Σε δοξάζουμε τόσο στις ημέρες της χαράς όσο και στις ώρες της δοκιμασίας. Μάθε μας να λέμε με όλη μας την ύπαρξη: Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν. Ἀμήν.