Η μετάνοια για όσα αφήσαμε ακαρποφόρητα

Η μετάνοια για όσα αφήσαμε ακαρποφόρητα

Στην ιερά εξομολόγηση ο άνθρωπος συνήθως θυμάται όσα έπραξε. Τους λόγους με τους οποίους πλήγωσε, τις πράξεις με τις οποίες λύπησε τον Θεό και τον πλησίον, τα πάθη στα οποία υποχώρησε, τις πτώσεις που βάρυναν τη συνείδησή του.

Υπάρχουν όμως και αμαρτίες που δεν γεννήθηκαν από μία φανερή πράξη, αλλά από μία παράλειψη. Από το καλό που γνωρίσαμε και δεν πράξαμε. Από την αγάπη που μπορούσαμε να προσφέρουμε και κρατήσαμε κλεισμένη μέσα μας. Από τη συγχώρηση που αναβάλαμε, την αλήθεια που φοβηθήκαμε να υπερασπιστούμε, την προσευχή που εγκαταλείψαμε και το χάρισμα που αφήσαμε ακαλλιέργητο.

Ο άνθρωπος δεν μετανοεί μόνο για το κακό που έκανε. Μετανοεί και για το αγαθό που μπορούσε να κάνει, αλλά δεν έκανε.

Ίσως ο Θεός να του χάρισε λόγο παρηγορητικό, κι εκείνος σιώπησε μπροστά στον πόνο του αδελφού του. Ίσως του έδωσε δύναμη να στηρίξει έναν αδύναμο, κι εκείνος προσπέρασε. Ίσως του εμπιστεύθηκε ένα χάρισμα, μία διακονία, μία ευκαιρία να ωφελήσει ψυχές, κι εκείνος τα έκρυψε από φόβο, αμέλεια ή φιλαυτία.

Τίποτε από όσα μας παραχωρεί ο Θεός δεν μας δίδεται μόνο για τον εαυτό μας. Κάθε χάρισμα είναι ευθύνη, κάθε ημέρα είναι πρόσκληση και κάθε συνάντηση με τον πλησίον μπορεί να γίνει τόπος σωτηρίας. Δεν θα ερωτηθούμε μόνο για όσα καταστρέψαμε, αλλά και για όσα θα μπορούσαμε, με τη Χάρη του Θεού, να οικοδομήσουμε και αφήσαμε ερειπωμένα.

Η παραβολή των ταλάντων μάς φανερώνει αυτή τη φοβερή αλήθεια. Ο δούλος δεν κατακρίθηκε επειδή σπατάλησε το τάλαντο, αλλά επειδή το έκρυψε. Δεν το χρησιμοποίησε στο κακό· όμως δεν το πρόσφερε ούτε στο αγαθό. Το άφησε άκαρπο, επειδή φοβήθηκε.

Και πολλές φορές αυτός ο φόβος παρουσιάζεται μέσα μας ως δήθεν ταπείνωση. Λέμε πως δεν είμαστε άξιοι, πως δεν είμαστε ικανοί, πως κάποιος άλλος θα μπορούσε να πράξει το καλό καλύτερα από εμάς. Η αληθινή ταπείνωση όμως δεν αρνείται τα δώρα του Θεού. Τα αναγνωρίζει με ευγνωμοσύνη και τα προσφέρει με υπακοή, γνωρίζοντας ότι κάθε αγαθό έργο πραγματοποιείται όχι με τη δική μας δύναμη, αλλά με τη θεία βοήθεια.

Η μετάνοια δεν είναι μία θλιβερή περιστροφή γύρω από τον εαυτό μας. Δεν είναι αιχμαλωσία στην ενοχή ούτε απελπισία για τον χαμένο χρόνο. Είναι επιστροφή. Είναι αλλαγή του νου, άνοιγμα της καρδιάς και απόφαση να μη μείνει πλέον άκαρπο εκείνο που ο Θεός εμπιστεύθηκε στα χέρια μας.

Δεν καλούμαστε να γίνουμε ό,τι υπαγορεύουν οι επιθυμίες μας, αλλά εκείνο για το οποίο μας έπλασε ο Θεός. Δεν καλούμαστε να αναζητήσουμε μία αυθαίρετη ελευθερία, αλλά την ελευθερία της υπακοής στο άγιο θέλημά Του. Διότι ο άνθρωπος δεν βρίσκει τον αληθινό εαυτό του όταν απομακρύνεται από τον Δημιουργό του, αλλά όταν επιστρέφει κοντά Του.

Η βαθύτερη λοιπόν μετάνοια δεν είναι μόνο να πούμε: «Κύριε, έπραξα το κακό». Είναι να ομολογήσουμε ακόμη: «Κύριε, γνώρισα το καλό και το ανέβαλα. Μου έδωσες χρόνο και τον άφησα να χαθεί. Μου έδωσες αγάπη και τη φύλαξα μόνο για εμένα. Μου έδωσες χάρισμα και το έθαψα από φόβο».

Αλλά ακόμη κι αυτή η ομολογία δεν πρέπει να οδηγεί στην απόγνωση. Όσο ο άνθρωπος αναπνέει, η θύρα της μετανοίας παραμένει ανοιχτή. Ο Θεός μπορεί να ευλογήσει ακόμη και το μικρό υπόλοιπο της ζωής μας και να το καταστήσει καρποφόρο, όταν Του το προσφέρουμε με συντριβή, πίστη και ταπεινή προαίρεση.

Μην πενθείς λοιπόν μόνο για όσα έκανες. Πρόσεξε και όσα εξακολουθείς να αναβάλλεις. Μην αφήσεις αμίλητο τον λόγο της συγγνώμης, απρόσφερτη την ελεημοσύνη, ανεκπλήρωτη την υπόσχεση, κλειστή την καρδιά και θαμμένο το τάλαντο.

Η Χάρη του Θεού δεν συγχωρεί μόνο το παρελθόν. Ανακαινίζει και το παρόν. Δεν θεραπεύει μόνο τις πληγές των πτώσεών μας, αλλά ζωογονεί και όσα μέσα μας νεκρώθηκαν από την αμέλεια και τον φόβο.

Και ίσως η αληθινότερη αρχή της μετανοίας να είναι αυτή η ταπεινή προσευχή:

«Κύριε, συγχώρησέ με για όσα έπραξα μακριά από Εσένα, αλλά και για όσα δεν έπραξα, ενώ με καλούσες. Μη με αφήσεις να κρύψω άλλο όσα μου εμπιστεύθηκες. Δώσε μου χρόνο μετανοίας, καρδιά πρόθυμη και δύναμη να καρποφορήσω προς δόξαν του αγίου ονόματός Σου και προς ωφέλεια του πλησίον μου. Αμήν».

#filoiesfigmenou